قمار در نیمکره غربی/مبارزه با قاچاق مواد مخدر یا جنگ نیابتی با چین بر سر نفت؟
در چشم بههمزدنی اتفاق افتاد. ایالات متحده آمریکا روز شنبه نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا را در عملیاتی شبانه دستگیر و سوار بر ناو «یواساس ایووجیما» به نیویورک منتقل کرد.
در چشم بههمزدنی اتفاق افتاد. ایالات متحده آمریکا روز شنبه نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا را در عملیاتی شبانه دستگیر و سوار بر ناو «یواساس ایووجیما» به نیویورک منتقل کرد. هیچکس در جهان فکرش را نمیکرد صبح شنبه که از خواب بیدار میشود ونزوئلا دیگر رهبری نداشته باشد. خیلیها هم حسی از دژاوو داشتند که در 20 دسامبر 1989 همین اتفاق برای پاناما افتاد و فرد مورد نظر ژنرال مانوئل نوریگا بود.
ساعت 4:21 صبح بهوقت آمریکا ترامپ در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت که آمریکا حملات گسترده موفقیتآمیزی را علیه ونزوئلا و رهبر آن انجام داده و مادورو را بههمراه همسرش، سیلیا فلورس از این کشور خارج کرده است. ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا در نشست خبری روز شنبه اعلام کرد 150 هواپیما از جمله جنگندهها، بمبافکنها، هواپیماهای نظارتی، هواپیماهای اطلاعاتی و بالگردها در این عملیات شرکت داشتند.
او گفت کل نیروهای مشترک (ارتش، نیروی دریایی، نیروی هوایی، تفنگداران دریایی، نیروی فضایی و آژانسهای اطلاعاتی) در این عملیات مشارکت داشتند. حال سوال اینجاست که دولت ترامپ با ربایش مادورو بهدنبال چیست؟ آیا این کشور همانطور که ترامپ اعلام میکند تهدید بزرگی برای امنیت آمریکاست و واشنگتن میخواهد با ورود پناهجویانی که به ادعای او از زندانها و آسایشگاههای روانی فرار کردهاند و قاچاق مواد مخدر از ونزوئلا مقابله کند یا اینکه هدف بزرگتری پشتپرده است؟
از آنجایی که مادورو با رقبای استراتژیک آمریکا روابط نزدیکی دارد آیا ترامپ بهدنبال صنعت نفت ونزوئلا و جنگی نیابتی با چین، بزرگترین رقیب خود است که قدرت و نظم جهانی بهرهبری آمریکا را بهچالش کشیده؟ حمله به ونزوئلا چقدر با شعار «اول آمریکا» سازگار است؟ آیا ترامپ که در کارزارهای انتخاباتی ریاستجمهوری خود اعلام میکرد با تغییر رژیم در کشورهای خارجی مخالف است، خلاف وعدههای خود عمل کرده است؟
از ماه سپتامبر روابط سرد و غیردوستانه آمریکا و ونزوئلا به نقطه جوش خود رسید. اما افزایش نیروهای نظامی آمریکا در این منطقه حاکی از هدف دیگری بود. تابستان امسال، وزارت دادگستری آمریکا جایزه 50 میلیون دلاری برای هر گونه اطلاعاتی که منجر به دستگیری مادورو که او را سردسته قاچاق مواد مخدر نامید، مشخص کرد.
در نشست خبری دونالد ترامپ در روز شنبه، زمانی که یکی از خبرنگاران از ترامپ درباره سابقه لکهدار آمریکا در راهاندازی تغییر رژیم و رویکرد آمریکا پس از آن در کشورهای دیگر سوال پرسید ترامپ یک جواب ساده داد. بهگفته ترامپ دولت او «سابقه عالی در برنده شدن» دارد. اما این امری ساده نخواهد بود. اقتصاد ونزوئلا بهشدت در آشفتگی بهسر میبرد و زیرساختهای صنعتیاش تاریخگذشته و ازکارافتادهاند. ثبات سیاسی این کشور هم بر اثر دههها حاکمیت خودکامه بهشدت تضعیف شده است.
ترامپ وعده داد که آمریکا هر آنچه لازم است برای اینکه «ونزوئلا را دوباره باعظمت کند» انجام میدهد. وعده بازسازی کامل زیرساختهای ونزوئلا نیازمند زمان و تلاش بسیاری است که احتمال حضور نیروهای نظامی آمریکا در ونزوئلا را در پی دارد. این چرخشی شگرف برای مردی است که در گذشته از عملیات تغییر رژیم آمریکا و تلاش برای ساخت کشورهای دیگر جهان بهشدت انتقاد کرده است. تقریباً بیش از دو دهه است که رهبران آمریکایی تضمینهای مشابهی درباره آسانی و مزایای احتمالی تغییر رژیم در عراق ارائه کردهاند.
درحالیکه هر جنگ و هر کشوری متفاوت است، کمتر از یک سال در دور دوم ریاستجمهوری ترامپ او مسئولیتی عظیم و تاریخی را برعهده گرفته و ریاستجمهوری خود را بر موفقیت آن در معرض خطر قرار داده است. ترامپ در پاسخ به سوال خبرنگاران اعلام کرد که اداره ونزوئلا میتواند در راستای شعار «اول آمریکا» باشد چون آمریکا میخواهد در اطراف خود همسایگان خوبی داشته باشد: «ما میخواهیم ثبات را در اطراف خود داشته باشیم. ما انرژی عظیمی در این کشور داریم و خیلی مهم است که از آن محافظت کنیم.» ترامپ همچنین اعلام کرد که آمریکا برای حمله دوم به ونزوئلا آماده است اما احتمالاً ضروری نخواهد بود.
تا همین اواخر تصاویر پرواز هلیکوپترهای تیرهرنگ آمریکایی بر فراز پایتخت این کشور آمریکای لاتین بهنظر یادگاری از امپریالیسم آمریکا بهنظر میرسید که از پایان جنگ سرد با آن ناسازگار بود. اما دستگیری نیکولاس مادورو به همراه همسرش یادآور دوران اولیه سیاست خارجی آمریکا است.
تشدید تنشها از ماه سپتامبر
در چند ماه گذشته، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا برای تهدید ونزوئلا نیروی نظامی خیرهکنندهای را به دریای کارائیب فرستاد. ترامپ از این نیرو شامل ناو هواپیمابر یواساس جرالد فورد، دستکم سه کشتی نظامی دیگر، مجموعهای از جنگندهها و 1500 سرباز آمریکایی، برای حملات غیرقانونی علیه قایقهای کوچکی که به ادعای او مواد مخدر قاچاق میکردند، استفاده کرده است. در روزهای گذشته نیز ترامپ کمپین خود را برای دستگیری نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا بهعنوان بخشی از «حمله گسترده» علیه این کشور تشدید کرد.
پس از دستگیری مادورو، پم باندی، دادستان کل در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت که رئیسجمهور ونزوئلا با اتهاماتی از جمله «توطئه در زمینه تروریسم مواد مخدر، واردات کوکائین، نگهداری سلاح خودکار و وسایل انفجاری و توطئه برای داشتن این سلاحها علیه آمریکا» روبهرو است. بهگفته باندی قرار است مادورو بهزودی «با عدالت آمریکایی در خاک آمریکا و در دادگاههای این کشور» در منهتن در نیویورک محاکمه شود. پیش از این در مارس 2020 نیز اتهاماتی علیه مادورو مطرح شده بود که شامل همسرش نمیشد.
ممکن است افراد کمی با مادورو همدردی کنند. او رهبری غیردموکراتیک و سرکوبگر است و بهگفته نیویورک تایمز در سالهای اخیر در نیمکره غربی بیثباتی ایجاد کرده است. سازمان ملل در گزارش اخیر خود درباره بیش از یک دهه کشتار، شکنجه، خشونت جنسی، دستگیری و بازداشت خودسرانه مخالفان سیاسی را مطرح کرده است. او سال گذشته اختلالات اقتصادی و سیاسی در سراسر منطقه را با مهاجرت بیش از هشت میلیون مهاجر تشدید کرده است.
نیویورکتایمز مینویسد اگر یک درس مهم از اقدامات خارجی آمریکا در یک قرن گذشته یاد گرفته باشیم این است که تلاش برای برکناری حتی بدترین رژیمهای جهان فقط اوضاع را بدتر کرده است. ایالات متحده آمریکا 20 سال تلاش کرد در افغانستان دولتی باثبات ایجاد کند که هنوز محقق نشده و از سوی دیگر دیکتاتوری لیبی را با دولتی ورشکسته جایگزین کرده است.
تبعات فجیع جنگ عراق در سال 2003 همچنان آمریکا و خاورمیانه را بهستوه آورده است. نیویورکتایمز مینویسد، شاید بهتر است بگوییم که ایالات متحده گاه و بیگاه کشورهای آمریکای لاتین شامل شیلی، کوبا، گواتمالا و نیکاراگوئه را با تلاش برای برکناری دولت از طریق زور بیثبات کرده است.
ترامپ در نشست خبری خود گفت گامهایی برای ایجاد دولت گذار متشکل از گروهی از ونزوئلاییها قبل از برگزاری انتخابات متمرکز صورت گرفته است اما از ارائه جزئیات بیشتر امتناع کرد. سیانان پیشتر گزارش داده بود دولت ترامپ هفتههاست پشت درهای بسته برنامههای روز بعد برای پر کردن جایگاه قدرت در صورت برکناری مادورو را چیده است. یکی از منابع آگاه میگوید پیشنویس طرحهای پیشین بر ایجاد ساختاری برای حمایت از ادموندو گونزالز، رهبر مخالفان ونزوئلا متمرکز بوده است.
ترامپ همچنان توضیح منسجمی برای اقدامات خود در ونزوئلا ارائه نکرده است. او بدون دلایل موجهی این کشور را بهسمت بحران بینالمللی کشانده است. در قانون اساسی آمده که او دقیقاً چه کارهایی باید انجام دهد: برای هر حملهای باید تاییدیه کنگره گرفته شود. بدون تاییدیه کنگره، اقدامات ترامپ نقض قوانین ایالات متحده است.
در سال 1989، وزارت دادگستری آمریکا اجازه میداد که پلیس فدرال آمریکا وارد کشوری دیگر شود و مجرمهای فراری که قوانین ایالات متحده را نقض کردهاند، دستگیر کند، حتی اگر نقض قوانین و معاهدات بینالمللی باشد. در آن زمان این امر برای رهبر پاناما اجرایی شد. اما ترامپ روز شنبه در نشست خبری خود گفت که از ترس درز اطلاعات مربوط به این عملیات کنگره را در جریان جزئیات قرار نداده است.
بهگزارش سیانان بهگفته منابع آگاه آمادگی برای این عملیات از اواسط دسامبر شروع شد. برنامهریزی برای اجرای این عملیات با فاکتورهای دیگر از جمله آب و هوا و تصمیم ترامپ برای حمله به نیجریه در روز کریسمس بهتعویق افتاد.
کنترل آمریکا بر نفت ونزوئلا به چه معناست؟
خبرنگار 60 دقیقه استرالیا که همین چند وقت پیش به کاراکاس سفر کرده بود میگوید مجموعهای از خانههای بلوک سیمانی روی هم چیده شده در دامنه تپههای کاراکاس فقط نشانهای از بیثباتی بهعنوان یک ویژگی معماری در ونزوئلا نیست: «بیثباتی یک سبک زندگی است.» در بازار شلوغ کاراکاس چانهزنی داغی بر سر قیمتها بهراه بود و پچپچهای نگرانکننده از کشتیهای آمریکایی در نزدیکی ساحل. پس از آنکه فرماندهی جنوبی ارتش آمریکا در ماه دسامبر اعلام کرد دستکم 15هزار سرباز به منطقه کارائیب ارسال شدهاند، غرولند ماشینهای نظامی و حجمی از بلاتکلیفی در سراسر ونزوئلا شنیده میشد.
دولت مادورو مانورهای اضطراری برگزار میکرد و از شهروندان میخواست برای مبارزه آماده باشند. از ماه سپتامبر ارتش آمریکا دستکم 10 کشتی را هدف قرار داده که در جریان آن بیش از 30 نفر مظنون به قاچاق مواد مخدر کشته شدهاند. جیمز بی استوری، آخرین دیپلمات آمریکایی بود که در سفارت آمریکا در ونزوئلا پیش از تعطیلی موقت آن کار میکرد.
استوری میگوید: «من قبلاً هم از این عبارت استفاده کردهام. این یعنی پخت تخممرغ با چراغ جوشکاری. معمولاً نیازی نیست (جنگندههای) اف 35، ناوشکنهای کلاس آرلی برک و زیردریاییها برای هدف قرار دادن قایقهای ماهیگیری کوچک اعزام شوند.» استوری مادورو را بازیگری بد خطاب میکند که بر بزرگترین ذخایر شناختهشده نفت بهعلاوه مواد معدنی حیاتی که سوخت اقتصاد قرن بیستویکم را تامین میکند، نشسته است.
روز شنبه ترامپ در نشست خبری خود برای تایید بازداشت نیکولاس مادورو گفت که صنعت نفت ونزوئلا با پشتوانه ایالات متحده «درآمد زیادی» خواهد داشت: «ما کمپانیهای نفتی خیلی بزرگ ایالات متحده، بزرگترین در جهان را میفرستیم، میلیاردها دلار خرج خواهیم کرد و زیرساختهای بهشدت فرسوده و زیرساخت نفتی را تعمیر میکنیم و برای کشور درآمدزایی میکنیم.»
ترامپ صنعت نفت ونزوئلا را «کاملاً ورشکسته» خطاب میکند و میگوید کاراکاس در مقایسه با آنچه میتواند تقریباً هیچ نفتی استخراج نمیکند. بهگزارش نیویورک تایمز بهنظر میرسد ترامپ بهشدت بر مداخله آمریکا در صنعت نفت برای متحول کردن ونزوئلا حساب کرده است؛ امری که میتواند هم پیچیده باشد هم گرانقیمت.
ونزوئلا ادعا میکند که بیش از 300 میلیارد بشکه ذخائر نفتی دارد اما برای تولید بیش از یک میلیون بشکه در روز یا حدوداً یک درصد از تولید جهانی با چالش روبهرو است. صعنت نفت ونزوئلا در سالهای اخیر توانسته خود را احیا کند اما خروجی آن بسیار کمتر از 2 میلیون بشکه در روز است که این کشور پیش از اوایل سالهای 2010 تولید میکرد.
شرکت ملی نفت ونزوئلا که با نام PDVSA شناخه میشود فاقد سرمایه و تخصص لازم برای افزایش تولید است. بر اساس مطالعه اخیر شرکت تحقیقاتی Energy Aspects، «سالها حفاری ناکافی، زیرساختهای فرسوده و قطعی مکرر برق و سرقت تجهیزات» به میادین نفتی این کشور آسیب وارد کرده است. آمریکا نیز تحریمهایی را بر نفت ونزوئلا که عمدتاً به چین صادرات میکند، اعمال کرده است.
کمپانی شوران Chevron اصلیترین کمپانی غربی است که همچنان در این کشور فعالیت دارد و حدوداً یکچهارم از نفت ونزوئلا را تولید میکند. در اوایل این قرن، زمانی که کمپانیهای آمریکایی مجبور به ترک ونزوئلا شدند، شوران با این تصور که شرایط بالاخره بهتر میشود، در این کشور باقی ماند. حدوداً نیمی از تولیدات شوران به ایالات متحده صادر میشود. پس از بازداشت مادورو و همسرش، کمپانی شوران اعلام کرد تلاش میکند تا امنیت کارمندان و عملیاتهای خود در این کشور را تضمین کند.
این شرکت غول نفتی که مقر آن در هیوستون در ایالت تگزاس است از سال 1923 عملیات استخراج خود را در ونزوئلا آغاز کرده و پنج پروژه تولید در خشکی و دریا را در آنجا حفظ کرده است. کوین اسلیگل، سخنگوی شوران اعلام کرد: «ما از گذار صلحآمیز و قانونمندی که ثبات و احیای اقتصادی را ترویج میکند، حمایت میکنیم. ما آمادهایم تا در این دوره با دولت آمریکا همکاری سازندهای داشته باشیم و از تجربه و حضور خود برای تقویت امنیت انرژی ایالات متحده استفاده کنیم.»
در تئوری، اگر به شرکتهای نفتی آمریکایی در ونزوئلا آزادی عمل داده شود آنها میتوانند بهتدریج در این صنعت تحول ایجاد کنند. اما ریچارد برونز، رئیس ژئوپلیتیک در شرکت Energy Aspects میگوید: «این یک پیشنهاد ساده نخواهد بود.» تحلیلگران میگویند افزایش تولید نفت ونزوئلا ارزان تمام نمیشود. به تخمین شرکت Energy Aspects، افزودن نیم میلیون بشکه در روز میتواند 10 میلیارد دلار هزینه داشته باشد که تقریباً 2 سال طول خواهد کشید. این شرکت میگوید افزایش شدید ممکن است به «دهها میلیارد دلار در طی چندین سال» نیاز داشته باشد.
چه بلایی سر ونزوئلا میآید؟
با وجود دستگیری و استرداد مادورو به نیویورک رژیم مادورو همچنان باقی مانده است. دونالد ترامپ در نشست خبری خود اعلام کرد که ایالات متحده تا زمان «گذار امن، مناسب و عاقلانه» ونزوئلا را اداره خواهد کرد. تام بیتمن، خبرنگار بیبیسی مینویسد، اظهارات اولیه ترامپ این حس را به من داد که هیچ برنامهای جز تهدید آشکار برای رهبر بالقوه ونزوئلا یعنی دلسی رودریگز، معاون رئیسجمهور برای عمل کردن به آنچه او میخواهد، وجود ندارد و آنچه ترامپ میخواهد که بهوضوح آن را اعلام میکند دسترسی آمریکا به میادین نفتی ونزوئلاست.
این امر در قالب وعده ترامپ برای افزایش ثروت ناشی از درآمدهای نفتی برای مردم ونزوئلا و همچنین برای آمریکا و درخواست ترامپ برای «ثبات» در کشورهای نزدیک به ایالات متحده بیان شده است. ترامپ گفت که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه با رودریگز صحبت کرده که بسیار «باوقار» رفتار کرده و بهنظر موافق میرسد.
اما کمی بعد رودریگز در سخنرانی تلویزیونی خود مخالفت خود را بیان کرد و گفت که دولت ونزوئلا آماده است از کشور خود دفاع کند و بهگونهای اداره شود که انگار مادورو همچنان در قدرت است.
ترامپ درباره جزئیات طرح خود همچنان پاسخهای دوپهلوی مختص به خود را ارائه میدهد. او در پاسخ به اینکه آیا سربازان زمینی آمریکایی را به ونزوئلا میفرستد یا نه گفت که از اعزام آنها ترسی ندارد یا وقتی از او درباره ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان سوال شد، پاسخ داد که او «احترام» عمومی کافی برای رهبری را ندارد. بهگفته بیتمن این بهنوبه خود میتواند برای ونزوئلاییها نشانهای باشد که ترامپ در مورد آیندهای دموکراتیک و صلحآمیز جدی نیست بلکه میخواهد ثروت نفتی این کشور را به تاراج ببرد.
اظهارات ترامپ درباره ماچادو بسیار شوکهکننده بود. ماچادو چند ساعت قبل از نشست خبری ترامپ نامهای را در شبکههای اجتماعی منتشر کرد و گفت که «ساعت آزادی فرا رسیده است.» او همچنین اعلام کرد که همراه ادموندو گونزالس، رهبر اپوزیسیون که در زمانی که ماچادو از شرکت در انتخابات ممنوع شده بود، حمایت کرد، «آمادهاند تا تعهد خود را اجرا کنند و قدرت را بهدست بگیرند.» این ارجاعی به نتیجه رایگیری بود که اپوزیسیون ونزوئلا در انتخابات 2024 جمعآوری کردند که نشان میداد گونزالس با اختلاف بسیار در انتخابات پیروز شده و مادورو را شکست داده است.
دموکراتهای کنگره آمریکا که تاکنون آرایش نظامی در اطراف آبهای ونزوئلا را مغایر با قانون اساسی و کمپینی قلدرمآبانه میدانستند که میتواند خطر بیثباتی در منطقه را بهدنبال داشته باشد، واکنش شدیدی به اقدامات ترامپ نشان دادهاند. ترامپ در یکی از بزرگترین قمارهای خود در سیاست خارجی دور دوم ریاستجمهوریاش، در حال جشن گرفتن برکناری یک دیکتاتور است. درحالیکه آمریکا سابقه طولانی در برکناری اتوکراتها داشته است اما در مدیریت پس از برکناری بسیار ضعیف عمل کرده است.
سابقه تغییر رژیم در آمریکای جنوبی
تا پیش از این ارتش آمریکا هیچوقت بهطور مستقیم برای تغییر رژیم در کشورهای آمریکای جنوبی اقدام نکرده بود. تمام اقدامات مستقیم واشنگتن در کشورهای کوچکتر و نزدیکتر در آمریکای مرکزی یا کارائیب بوده است. ایالات متحده اغلب در مکزیک دخالت کرده است اما هیچوقت رهبر آن را حذف نکرده یا کل کشور را تصاحب نکرده است. مداخله در آمریکای جنوبی بیشتر بهطور غیرمستقیم بوده است: لیندون جانسون در صورت عدم موفقیت کودتای 1964 در برزیل (که موفق هم شد) برنامهای جایگزین داشت.
ریچارد نیکسون از سال 1970 دولت سوسیالیست شیلی را تضعیف کرد اما رهبری کودتا علیه سالوادور آلنده در سال 1973 را برعهده نداشت و در حالی که هنری کیسینجر، وزیر خارجه و معمار سیاست خارجی آمریکا در دوران ریاستجمهوری نیکسون و جانشین او، جرالد فورد بود، بههمراه کشورهای دیگر سرکوب چپگرایان در سراسر سالهای 1970 را تشویق میکرد اما آنها در ایفای نقشی مستقیم تردید داشتند.
مقامات آمریکایی مدتهاست که کشورهای آمریکای جنوبی را بسیار دور، بسیار بزرگ و بسیار مستقل برای مداخله مستقیم میدانند. اما بهنظر میرسد مقامات دولت ترامپ توجهی به این مرزبندی نداشتند. دستگیری مادورو بهوضوح نشان میدهد که کمپین چندماهه ارتش آمریکا و حمله به قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر و تانکرهای نفتی احتمالاً بهمنظور تغییر رژیم بوده است تا اینکه تغییری در میزان مواد مخدر قاچاقشده به سواحل آمریکا باشد.
این امر از آنجایی درست است که هیچ فنتانیلی از ونزوئلا صادر نمیشود و بیشتر کوکائینی که در این کشور تولید میشود به سمت اروپا میرود. بدون شک ترامپ میخواهد فاجعه دیگری مانند جنگ عراق رخ ندهد و بههمین دلیل میخواهد حضور ادامهدار ارتش آمریکا و نیروهای نظامی را کاهش دهد.
اما بهطور معمول، نیروهای آمریکایی که رژیمی را در آمریکای لاتین تغییر میدهند باید تا زمان ایجاد رهبری همسو و احتمالاً برای نظارت بر دوران گذار باثبات یا برگزاری انتخابات در آن کشور باقی بمانند. ربایش مادورو از کاراکاس این امر را بهسادگی محقق نمیکند.طبق قانون اساسی ونزوئلا پس از رئیسجمهور، معاونش روی کار میآید. دلسی رودیگز شخصیتی مخالف مادورو نیست.
ترامپ درحالیکه با درخواستهای دو گروه، یعنی جنگطلبان ضدچپ در واشنگتن و پایگاه مخالفان با مداخله در کشورهای دیگر را در میان جنبش ماگا روبهرو است، اما حمله آمریکا به ونزوئلا میتواند نشانهای از ظهور چالش قدرت در واشنگتن باشد. چنین تصمیمهایی را مردانی گرفتهاند که ممکن است دلایل مشترک اما متفاوتی برای اقدام در ونزوئلا داشته باشند: مارکو روبیو که میخواهد چهره خود را بهعنوان آورنده دموکراسی ضدکمونیستی در خارج از کشور جلا دهد، ترامپ، رهبری معاملهگر که ظاهراً به نفت ونزوئلا چشم دوخته است و پیت هگزت، وزیر جنگ که تمایل خود را به نمایش قدرت نظامی آمریکا نشان داده است، دستگیری مادورو میتواند منجر به آوارگی میلیونها ونزوئلایی دیگر و ایجاد بیثباتی در کشورهای همسایه شود که بهطور قطع میتواند بر روابط آنها با واشنگتن تاثیر بگذارد.
درحالیکه عملیات برکناری مادورو با دقت بالای نظامی انجام شد نگرانی این است که توجه کمتری به جنبه دیگر این اقدام که بههمان اندازه مهم است، داده شده است: بعد از این چه اتفاقی میافتد؟ اینکه ترامپ میگوید تا زمان گذار امن دولت ونزوئلا را اداره میکند؛ امری که در حرف آسانتر است تا در عمل.
در چند ماه گذشته در واشنگتن بحث و گفتوگوهای بسیاری درباره اقدامات دولت آمریکا در اطراف ونزوئلا بالا گرفته؛ مبنی بر اینکه اقدامات آمریکا برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر یا آنچه سر ونزوئلا میآید نیست، بلکه تماماً به چین مربوط است. یکی از تحلیلها این است که اگر ترامپ میخواست ورود مواد مخدر به کشورش را ممنوع کند باید قایقهای کوچک را منفجر کند. چند هفته پیش خبرنگاری در پایان یک نشست خبری از او پرسید که چرا برای هدف قرار دادن این قایقها از گارد ساحلی استفاده نمیکند، ترامپ واکنش تندی نشان داد و گفت ما باید به ونزوئلا بفهمانیم که نباید با آمریکا در بیفتد. ترامپ از روابط نزدیک ونزوئلا با چین ناراضی بود.
برخی از تحلیلگران بر این باورند که اقدامات آمریکا بهنوعی جنگی نیابتی با پکن و شیجینپینگ، رئیسجمهور این کشور است. ونزوئلا 60 میلیون دلار به چین بدهی دارد که آن را با فروش نفت بسیار ارزان جبران میکند. بنابراین برکناری مادورو حذف یکی از متحدان شیجینپینگ و ضربهای به چین است که در گذشته با حمله به ایران و غزه به آنها آسیب زده است.
کمپانیهای چینی بسیاری هستند که سرمایهگذاریهای بسیار بزرگی در زیرساختهای ونزوئلا، بازسازی بنادر آن و مخابرات آن انجام دادهاند. واضح است که هیچکدام از کمپانیهای خصوصی چینی نمیتوانند در کشوری دیگر سرمایهگذاری کنند؛ مگر آنکه چین بتواند از آن کشور در جهت تامین امنیت خود استفاده کند. بنابراین ربایش مادورو اعلان جنگ و حمله به کشوری کوچک در آمریکای جنوبی نیست، بلکه آسیبی به چین در آغاز سال جدید است.