احزاب و اعتراضات/ارزیابی واکنش تشکلها و چهرههای سیاسی در مواجهه با اعتراضات اخیر
هفته گذشته بود که خبر آمد برخی کسبه و فروشندگان پاساژ علاءالدین تهران و چند پاساژ دیگر در اعتراض به نوسانات قیمت ارز، وضعیت نابسامان اقتصادی و احتمال ورشکستگی در تداوم این وضعیت، مغازههای خود را بستند.
هفته گذشته بود که خبر آمد برخی کسبه و فروشندگان پاساژ علاءالدین تهران و چند پاساژ دیگر در اعتراض به نوسانات قیمت ارز، وضعیت نابسامان اقتصادی و احتمال ورشکستگی در تداوم این وضعیت، مغازههای خود را بستند. با گذشت چند ساعت این اعتراضات به بازارتهران و خیابانهای حوالی این مناطق نیز تسری پیدا کرد و با گذر اندک روزهایی، چندین شهر و استان درگیر اعتراضات مشابه شدند.
در این بین دولت در تلاش برای آرام کردن فضا از به رسمیت شناختن اعتراض سخن گفت (نشست خبری فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت) و رئیسجمهوری با نمایندگان اصناف و بازاریان دیدار کرد و دولت دستوری به استانداران برای دیدارهای استانی با اصناف و بازاریان و پیگیری مطالبات آنها داد. البته با وجود رویکرد نسبتاً بهتر دولت چهاردهم از سایر دولتها در اعتراضات دو دهه اخیر اما در برخی مناطق این اعتراضات و برخوردها با آن سنگین شد و متاسفانه هزینه جانی و مالی نیز برای مردم در پی داشت.
اگرچه هسته اصلی این اعتراضات بنابر آنچه در جریانش هستیم اقتصادی است اما مشابه همه دنیا این اعتراضات نیز واکنشهایی در فضای سیاسی در بر دارد و طبیعتاً با گذشت بیش از یک هفته از این رخداد احزاب، تشکلهای سیاسی و چهرههای سیاسی به مرور موضع و نظر خود را درباره این اعتراضات و نحوه برخورد با معترضان بیان میکنند. بهویژه اینکه بر اساس تجربیات مشابه (حداقل در کشور ما) با شروع یک اعتراض غیرسیاسی به مرور پای مطالبات و رویکردهای دیگری نیز به میان میآید.
حالا هم که بنا بر وضعیت کشور، انباشت نارضایتیها در درون، تحرکات بسیار اپوزیسیون بهویژه در بیرون و حتی دخالت زبانی برخی کشورها از جمله آمریکا، موجب شده که مدیریت وضع پیشآمده هم در نحوه برخورد با معترضان و هم آرامسازی فضای کشور از اهمیت بسیاری برخوردار شود و نگرانی از اشتباهی دوباره بر حجم نارضایتیها بیافزاید. بر همین اساس نوع نگاه جریانهای سیاسی، افراد، تشکلها و احزاب متبوع آنها و پیشنهاداتی که برای عبور از این پیچ مطرح میکنند، قابل توجه است. در ادامه به طور خلاصه به این واکنشها میپردازیم.
احزاب اصلاحطلب و میانه
از همان روز انتشار اخبار این اعتراضات، واکنشها به آن، چه در رسانهها و چه از سوی چهرههای سیاسی اصلاحطلب صورت گرفت. در این بین برخی از این اظهارنظرها و بیانیهها پیش از سخنان ترامپ در شبکه اجتماعی «تروثسوشال» درباره اعتراضات ایران بوده؛ بنابراین در برخی سخنان و بیانیهها موضعی در این زمینه گرفته نشده است و همچنین در محیط استانها احزاب و تشکلهای سیاسی استانی نیز به این اتفاقات واکنش نشان دادند؛ از جمله حزب مجمع مشورتی اصلاحطلبان خراسان رضوی، فعالان سیاسی و مدنی کردستان و... که متاسفانه در این مطلب مجالی برای پرداخت به آن فراهم نیست و صرفاً احزاب ملی(نه استانی) مطرح شده است.
حزب توسعه ملی
از جمله اولین بیانیههای حزبی این جریان میتوان به بیانیه حزب توسعه ملی اشاره کرد.
علت اعتراض: برخورداری از ثبات اقتصادی و معیشت مطمئن، پایدار و آبرومند حق شهروندان ایرانی است. از این رو حزب توسعه ملی ایران اسلامی از اعتراضات مسالمتآمیز و قانونی مردم برای تحقق این حق حمایت میکند.
نحوه برخورد با معترضان:
- امنیت و اقتدار ملی در گرو دولت مقتدر و جامعه مدنی قوی است. احترام به حقوق شهروندی و سعه صدر در برابر اعتراضات نشانه دولت مقتدر و اعتراضات مدنی مسالمتآمیز ذیل چتر امنیت ملی نشانه جامعه قوی و آگاه به حقوق خویش است.
-حزب از نیروی انتظامی مصرانه میخواهد امنیت معترضان را تأمین کند و متقابلاً از شهروندان عزیز میخواهد اجازه ندهند این اعتراضات مسالمتآمیز و قانونی آنان توسط عوامل وابسته و به تحریک محافل و رسانههای وابسته به بیگانه به خشونت کشیده شده مصادره شود.
راهکار: راهحل مشکلات و بحرانهای کشور، تنها و تنها انجام اصلاحات نهادی در ساختار مدیریت کشور و پذیرش راهبرد توسعه به جای راهبرد ستیز و بقاست.
جبهه اصلاحات ایران
پس از آن جبهه اصلاحات ایران هم بیانیهاى در واکنش به وقوع اعتراضات در کشور صادر میکند و به دلیل اینکه پس از توئیت ترامپ در واکنش به اعتراضات انجام میشود در این بیانیه موضع نسبت به آن هم آمده است.
علت اعتراض: اعتراضات شکلگرفته در جامعه ایران، بازتاب نارضایتیهای انباشته و مطالبات برحق شهروندانی است که سالها با مشکلات معیشتی، تبعیضهای ساختاری، فساد، محدودیتهای اجتماعی و تضعیف سازوکارهای قانونی مشارکت روبهرو بودهاند.
نحوه برخورد با معترضان:حق اعتراض مسالمتآمیز، حقی بنیادین و انکارناپذیر شهروندی است و نحوه مواجهه حاکمیت با آن، معیاری روشن برای سنجش عقلانیت، کارآمدی و مسئولیتپذیری نظام حکمرانی به شمار میرود. جبهه اصلاحات ایران با صراحت تأکید میکند که برخوردهای امنیتی، بازداشتهای گسترده و بهکارگیری ادبیات تهدید، نهتنها به حل مسئله کمکی نمیکند، بلکه به تشدید بیاعتمادی، تعمیق شکافهای اجتماعی و گسترش دامنه نارضایتیها منجر خواهد شد.در این چارچوب، جبهه اصلاحات ایران از رویکرد دولت آقای دکتر پزشکیان در پرهیز از خشونت، تأکید بر شنیدن صدای معترضان و تلاش برای مدیریت مسالمتآمیز اعتراضات قدردانی میکند و این رویکرد را گامی مثبت، هرچند ناکافی، در مسیر بازسازی اعتماد عمومی میداند. تداوم و اثربخشی این مسیر، مستلزم شفافیت، شجاعت در تصمیمگیری و حرکت عملی و ملموس بهسوی اصلاحات نهادی و پایدار است.
موضع در برابر مداخله خارجی: جبهه اصلاحات ایران بهصراحت و بدون هیچگونه ابهام، هر نوع مداخله، تهدید یا سوءاستفاده دولتها و جریانهای خارجی از اعتراضات مردم ایران را قاطعانه محکوم میکند.
راهکار: -تغییر رویکرد سیاست خارجی و بهکارگیری دیپلماسی فعال و گستردهتر بهمنظور رفع تحریمها و بازگشایی درهای جدید برای اقتصاد کشور و استفاده از ظرفیتهای بینالمللی برای کاهش فشارهای معیشتی بر مردم.
-تغییر رویکرد سیاست داخلی حاکمیت و گفتوگو با شخصیتهای سیاسی و ملی دارای سرمایه اجتماعی جهت پیشبرد برنامههای اصلاحی.
-شنیدن صدای معترضان و گفتوگوی مستقیم و بیواسطه حاکمیت با مردم و جامعه مدنی.
-اصلاح نهادی و حذف نهادهای غیرضرور با اختیارات غیرقانونی و شبهقانونی که تأثیری جز اتلاف منابع و ناکارآمدی نظام بوروکراسی کشور در اتخاذ تصمیمات مؤثر و به موقع ندارند.
حزب جمهوریت
رسول منتجبنیا، دبیرکل حزب جمهوریت ایران اسلامی هم به نیابت از این حزب در پی اعتراضات بیانیهای صادر کرد.
علت اعتراض:در پی گسترش اعتراضات بخشی از مردم و تحریک و تشجیع رسانههای متعدد غرب به تداوم اعتراضات و دعوت به اقدامات خشونتآمیز و اخیراً تصمیمگیری بهجای مردم برای تغییر نظام و فریب یادگار جنایات پنجاهساله نوکری و ژاندارمی استکبار در خاورمیانه که عمر خود را در عیاشی و خوشگذرانی در دامان اربابانش و صرف هزاران میلیارد سرمایه به غارت برده ملت، گذرانده است.
موضع دربرابر مداخله خارجی: به رئیسجمهور بیمنطق ایالات متحده آمریکا و نوکر زنجیری او میگویم دست از تجاوز و دخالت در امور دیگر کشورها بهخصوص ایران کهن و مردم شریف و همیشه در صحنه این سرزمین بردارند و با اقدامات وحشیانه و ضدانسانی به حیات کشور و ملت آمریکا خاتمه ندهند.
نحوه مواجهه با معترضان: به مسئولان سه قوه و دستگاههای امنیتی میگویم از هر گونه برخورد خشن و هزینهساز پرهیز کرده و از طریق رسانهها و فضای گفتوگو به اعتراضات بحق مردم گوش فرا[دهند.]
راهکار: در اسرع وقت به حل مشکلات گوناگون ملت بپردازند و بپذیرند که در پیدایش نارضایتیها مقصر اصلی آنان هستند، اشتباهات خود را جبران کرده و رسم عدالت انصاف و مهربانی را اعمال نمایند.
حزب اعتدال و توسعه
حزب اعتدال و توسعه نیز در پی اعتراضات صورتگرفته بیانیهای صادر کرد که البته بیشتر در راستای موضعگیری نسبت به سخنان دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا بود.
موضع در برابر مداخله خارجی:رئیسجمهور قُلدر ایالات متحده آمریکا اخیراً در اظهاراتی غیرمتعارف و دخالتآمیز به حمایت از اعتراضات برخی از شهروندان ایرانی برخاسته است!... ملت بزرگ ایران سالهاست فشار حداکثری و تحریمهای ظالمانه آمریکا را تحمل میکند و هرگز تسلیم خواستههای غیرقانونی و نامشروع آمریکا نخواهد شد. بدیهی است هرگونه سوءاستفاده از مطالبات مدنی مردم ایران، چه از سوی بازیگران خارجی و چه در قالب جنگ روایتها، مردود بوده و با واکنش سخت جمهوری اسلامی ایران مواجه خواهد شد.
علت اعتراضات: هموطنان عزیز و فهیم که امروز زیر بار فشارهای اقتصادی و معیشتی قرار دارند، مراقب حرکتهای تشنجآمیز برخی عوامل بیگانه باشند و اجازه ندهند دشمنان ملت در امور داخلی کشورمان دخالت نمایند.
راهکار: حزب اعتدال و توسعه ضمن احترام به حقوق قانونی ملت ایران و مطالبات جمهور معترض و دغدغهمند، از دولت جمهوری اسلامی ایران میخواهد که با استفاده از کلیه امکانات در جهت تامین رفاه و عملیاتیسازی خواستها و مطالبات بحق مردم ایران گام بردارد. بدیهی است مسیر اصلاح و پیشرفت کشور تنها از رهگذر «تقویت اراده»، «انسجام ملی»، «گفتوگوی سازنده» و «احترام به حقوق شهروندان» میگذرد و رضایت عمومی ضامن مقبولیت و مشروعیت نظام و دفع شرارتهای دشمنان ملک و مملکت خواهد بود.
چهرههای اصلاحطلب و میانهرو
در کنار این بیانیههای تشکیلاتی بسیاری از چهرههای سیاسی اصلاحطلب و میانهرو در بستر شبکههای اجتماعی مانند ایکس به اعتراضات واکنش نشان دادند اما به شکل گفتوگو و یادداشت تنها به شکل مختصر به سخنان چند نفر از آنها میپردازیم:
غلامحسین کرباسچی فعال سیاسی اصلاحطلب:
علت اعتراضات:اعتراضاتی هست؛ اعتراضات هم بیشتر متمرکز بر مسائل اقتصادی و مشکلاتی است که به هر حال اصناف و بازاریها با آن مواجهاند و بالاخره نموداری از مشکلات زندگی کل مردم است. این نوسانات تورم و این مسائل وجود دارد و دولت بهجای برخورد امنیتی و برخوردهای قهرآمیز گفته است که با مردم بنشینند و صحبت کنند که کار معقولی است.
نحوه برخورد با معترضان: اکنون نهادهای دیگر هم علیالقاعده باید همین روش دولت را عملی کنند. نمیشود یک نهادی برخورد امنیتی بخواهد بکند، زیرا بخش عمدهای از دستگاه امنیتی هم در اختیار خود دولت است... به نظر من اگر بقیه نهادها هم همین روش را عمل کنند، خیلی بهتر از برخوردهای چکشی و قهرآمیز است.هر وقت برخوردهای مسالمتآمیز و مبتنی بر مذاکره با معترضین نشده، عواقبش نه برای کشور خوب بوده و نه برای معترضین...
راهکار: دولت هم باید مشکلاتش را با مردم در میان بگذارد؛ همانطور که بخشهای مختلفی را خود آقای رئیسجمهور الان صریح و شفاف درباره مشکلات اقتصادی، وضعیت کشور و ناترازیها میگویند...دولت باید خواستههای مردم را مد نظر قرار دهد. نهایتاً فکر میکنم دولت در همه ابعاد سیاسی، داخلی، خارجی، اقتصادی و فرهنگی باید خواستههای مردم را مدنظر قرار دهد. تحمیل که نمیشود کرد و نمیشود خواستههای مردم را نادیده گرفت. در بُعد سیاست خارجی، اگر واقعاً دولت احساس میکند که زندگی مردم با این شکل روابط فلج میشود، خب باید تدبیری بکند و مسائل را به هر حال حل کند.
اسحاق جهانگیری معاون اول دولت روحانی:
علت اعتراض: عدالت خواست همیشگی انسانهاست و مردم ایران که در سالهای اخیر با دشواریهای معیشتی متعددی روبهرو بودهاند، بیش از هر زمان دیگری خواستار تحقق همهجانبه آن هستند. حتی اگر وضعیت کنونی اقتصاد و تجربه نگرانکننده جهش تورمی سالهای اخیر هم نبود، عدالتجویی، نقد و اعتراض شهروندان و مطالبهگری از مسئولان، از حقوق طبیعی و اساسی مردم است که میتواند از مسیرهای مدنی و مسالمتآمیز پیگیری شود.
موضع در برابر مداخله خارجی: مردم در طرح و پیگیری مطالبات بحق خود نه به مداخله و حمایت خارجی نیاز دارند و نه سوءاستفاده جریانهای متوهم و وابسته را برمیتابند.
راهکار: ایران برای عبور از تنگناها و بحرانها بیش از هر زمان نیازمند اتکای حکومت به مردم و اعتماد مردم به حکومت است. آیندهنگری، برنامهریزی صحیح، مدیریت کارآمد و انجام اصلاحات بهموقع در مسیر بهبود وضعیت معیشتی مردم، همراه با تغییر رویکردها و رویههای حکمرانی در جهت تقویت وحدت پایدار ملی و بازسازی تابآوری و سرمایه اجتماعی، ضرورتی انکارناپذیر است.ایرانِ متحد و یکپارچه، توان اصلاح درونی خود را دارد.
غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی عضو شورای مرکزی حزب اعتدال و توسعه:
علت اعتراض: مردم افسردهاند، مردم عصبیاند، مردم خسته و ناراحتند. ادامه این روند تابآوری جامعه را به حداقل ممکن رسانده است. اعتراضات در بازار گوشهای از خشم فروخفته این مردم است. مردم را ناراحت و اذیت کردند. الان مردم در تنگناهای شدید هستند و در دو ماه گذشته تقریباً سرمایه مردم نصف شده است. ما گوشهای از این دنیا هستیم و نمیتوانیم منزوی شویم. به شدت منزوی شدیم. نمیشود ۹۰ میلیون نفر را در حصر نگه داشت. این کار اشتباهی است. شما ۹۰ میلیون نفر هستید که چه شود؟ شما که از حصر تجربه تلخی دارید. به هر صورت، امیدوارم این اتفاقات ختم به خیر شود.
راهکار: ما واقعاً نیاز به یک بازنگری در رفتار سیاسی بینالمللیمان داریم. ما در یک انزوای سخت ژئوپلیتیکی، اقتصادی و سیاسی قرار گرفتهایم. الان نیاز داریم که یک بازنگری در سیاستها کنیم و واقعاً باید در برخی جاها تغییرات اساسی اتفاق بیفتد.برای نجات انقلاب و نظام، باید کاری کنیم.
احزاب اصولگرا
اصولگرایان و تشکلهای وابسته به این جریان سیاسی در همه روزهای اعتراضات تا به امروز کمتر واکنش تشکیلاتی به این حوادث نشان دادند. در این بین تشکلهای استانی مانند «بنیان مرصوص قم» و... واکنشهایی داشتهاند که مجال پرداختن به آن نیست. در این بین اغلب رسانههای اصولگرا از تسنیم، فارس و حتی صداوسیما در ابتدا به اعتراضات صورتگرفته بر اساس مطالبات اقتصادی پرداختند اما مثل همیشه کیهان با زبان تند در مسیر دوقطبیسازی، تبدیل معترضین به مخالفین و افزایش نارضایتیها به قلمفرسایی مشغول شد. در این جریان، حزب آبادگران جوان از جمله اولین تشکلهایی بود که بیانیه داد و شاید از تشکلهای نزدیک به این جریان بسیج دانشجویی را هم بتوان نام برد که در این روزها نامهای به رئیسجمهور با امضای بسیج دانشجویی دانشگاههای تهران منتشر کردند:
حزب آبادگران جوان ایران اسلامی
این حزب در واکنش به اعتراضات به بیان پیشنهادهایی نیز پرداخته است.
علت اعتراض: شرایط سخت معیشتی و فشارهای اقتصادی موجود بر هموطنان عزیز و مؤثر بودن افراد نفوذى. آنچه امروز در قالب اعتراضات مردمی در برخی عرصهها مشاهده میشود، در اصل، فریاد بلند مردم از نابسامانی اقتصادی، تورم، گرانی افسارگسیخته کالاهای اساسی و بیثباتی در وضعیت معیشتی مردم و کاهش تولید و به تبع آن افزایش بیکاری است. اینان همان مردمان زمان جنگ ۸ ساله و ۱۲ روزه تحمیلیاند که به دلیل گرانیهای خانمانسوز در حال تنبیه شدن هستند. مردم نجیب ایران به دلیل قطع امید از کارآمدی برخی مدیران، نگرانی از آینده خود و فرزندانشان و فشار طاقتفرسای زندگی روزمره به تنگ آمدهاند چون جایی برای پاسخگویی نیست حق دارند صدای اعتراض خود را به گوش مسئولان برسانند.
راهکار: -شفافیت و مبارزه با فساد و ایجاد سازوکارهای ساختاری و الزامآور برای پیشگیری از فساد خانمانبرانداز اداری و رانت در تصمیمگیریها و امضاء طلایی در اکثر سازمانهایی که بیشترین ارتباط را با مردم دارند.
-اصلاح نظام اقتصادی و ضرورت بازسازی اقتصاد با بهکارگیری نخبگان حذف و رانده شده با محوریت سیاستگذاری و نظارت صحیح با حذف و فرار از افکار، دیدگاه و اعمال کمونیستی.
-تغییر تفکر و نقش دولت در اقتصاد و تولید و نیز حرکت به سمت عملیسازی اصل ۴۴ قانون اساسی و تغییر نقش دولت از تصدیگری به سیاستگذاری، نظارت و حمایت از بخش مردمی اقتصاد. بهکارگیری نیروهای متخصص با تشکیل دولت ائتلافی کارآمد و متعهد و بهرهگیری از کلیه نیروهای توانمند، متخصص و شایسته به دور از تعلقات جناحی.
- بازنگری در سیاست خارجی و نیز فعالسازی دیپلماسی اقتصادی به منظور کاهش فشارهای بینالمللی و تثبیت فضای کسب و کار داخلی.
بسیج دانشجویی دانشگاههای تهران
بسیج دانشجویی دانشگاههای تهران در پی اعتراضات خیابانی صورت گرفته نامهای خطاب به رئیسجمهور منتشر کردند.
علت اعتراض:در ابتدای دولت چهاردهم، زمانیکه نام عبدالناصر همتی بهعنوان وزیر پیشنهادی اقتصاد در فهرست کابینهتان قرار گرفت، بسیاری از کارشناسان و فعالان اقتصادی نسبت به این انتخاب هشدار دادند و عملکرد ایشان در بانک مرکزی دولت دوازدهم را یادآوری کردند. این هشدارها راه به جایی نبرد و وی وزیر اقتصاد شد و پس از چند ماه، بهدلیل افزایش قابلتوجه قیمت دلار، از این سمت عزل گردید. پس از همتی نیز وزارت اقتصاد را در سینی تقدیم پرورشیافتگان شیکاگو کردید؛ همانهایی که سالها در صندلی نقد یکطرفه جمهوری اسلامی در حوزه اقتصاد نشسته بودند و امروز خود بر مسند عالیترین جایگاه سیاستگذاری اقتصادی کشور تکیه زدهاند.نتیجه سیاستها؛ فشاری که مردم با گوشت و پوست خود لمس میکنند. امروز مردم با پوست و گوشت خود و در سفرههایشان، ثمره افکار پوسیده پرورشیافتگان شیکاگو را لمس میکنند و در برابر تفکرات اقتصادیای که در حال لهکردن طبقه مستضعف ایران است، دست به اعتراض زدهاند.
راهکار:امروز بخشی از دانشجویان، همگام با مردم، مطالباتی روشن در حوزه اقتصاد و معیشت دارند. انتظار میرود جنابعالی، معاونان، رئیس کل بانک مرکزی و وزرای مربوطه از جمله وزیر علوم، وزیر اقتصاد و... با حضور در دانشگاهها، پاسخگوی پرسشها و مطالبات باشند.
چهرههای اصولگرا
در بین چهرههای اصولگرا کمتر چهره تندرو اصولگرایی به اظهارنظر پرداخته است و بیشتر اصولگرایان میانهروتر نسبت به اعتراضات واکنش نشان دادهاند.
کاظم انبارلویی، عضو حزب مؤتلفه اسلامی:
علت اعتراض: آنچه این روزها در کف خیابان میبینیم، اعتراض مردم به نحوه اداره اقتصاد کشور است و عمدهترین اعتراض هم به کاهش ارزش پول ملی و اغتشاش قیمتها در بازار برمیگردد... ۱۸۰ اقتصاددان کشور هر چند وقت یکبار بیانیهای میدهند و حرفهایی راجع به مباحث اقتصادی کشور میزنند که هیچ ربطی به مشکلات واقعی مردم ندارد. میگویند ریشه اصلی کاهش ارزش پول ملی، «کسری بودجه» است و باید فکری برای آن کرد... دولت کنونی و دولتهای قبلی با نقض اصول ۵۱، ۵۲، ۵۳، ۴۵، ۴۴ و حتی ۴۹ قانون اساسی، دریافتهایی را که باید در خزانه متمرکز کنند، واریز نمیکنند؛ بعد میگویند «ما کسری داریم». از آن طرف هزینهها را هم درست برآورد نمیکنند (یا بیشبرآورد یا کمبرآورد میکنند) و این باعث میشود بودجه تراز نشود و به سمت استقراض بروند.
موضع در برابر مداخله خارجی: اما واقعیت کف خیابان این است که سه کشور شرور اروپایی یعنی انگلیس، فرانسه و آلمان، کل سرویسهای امنیتی خودشان را در اختیار سیا و موساد قرار دادهاند و آنها دارند روی این اعتراضات سوار میشوند. حرف بازاریان حرف درستی است؛ بازار باید ثبات داشته باشد تا آنها بتوانند به کار اقتصادیشان بپردازند. در منطق بازار، اعتصاب و بستن مغازه برای رسیدن به مطالبات معنا ندارد.
نحوه برخورد: به هر حال من معتقدم که نیروهای امنیتی و قضایی، آن جریان تبهکاری را که سوار این موج اعتراضات شده و شعارهای ساختارشکنانه میدهد، زیر ضربه چکش خود قرار دادهاند و تکلیف این جریان طی دو، سه روز آینده مشخص میشود. اما موضوعِ پاسخ دولت به معترضانِ بازار، بحث دیگری است که باید جداگانه به آن پرداخت.
راهکار: الان ما دولتی داریم که گوش شنوایی برای مطالبات مردم دارد و همین موضوع را در دستور کار خود قرار داده است. همین امروز شنیدم که دولت برای جبران مابهالتفاوت قیمتها، مبلغ یک میلیون تومان به حساب ۷۰ میلیون نفر ایرانی واریز خواهد کرد و الان پول در حساب مردم است. پس اینطور نیست که دولت نسبت به اعتراض مردم بیخیال باشد. جلساتی هم که آقای رئیسجمهور با رؤسای اصناف داشته، حکایت از اهتمام ایشان برای حل این مشکل دارد... طبیعی است که راهکار، بازگشت به قانون است. دولت باید حکمرانی مالی کشور را بر اساس «مالیه عمومی» مندرج در فصل چهارم قانون اساسی اصلاح کند. اگر مجلس و دولت موفق شوند این درآمدهای نجومی موجود را به خزانه بریزند و پرداختها را هم شفاف از خزانه انجام دهند، ما اصلاً کسری نخواهیم داشت. ما با عدد و رقم دقیق به این واقعیت رسیدهایم؛ به دولت و مجلس هم گفتهایم و امیدواریم مورد توجه قرار بگیرد. مسائلی مثل بیانضباطی بانکها در مرحله بعد قرار میگیرد که آن را هم با نظارت بانک مرکزی میتوانند کنترل کنند. با اطمینان میگویم؛ با اجرای درست قانون بودجه مبتنی بر اصول قانون اساسی، میتوانند ظرف «شش ماه» بساط این بیثباتی بازار را جمع کنند.
حسین شریعتمداری مدیرمسئول کیهان:
علت اعتراض: روز دوشنبه و سهشنبه، جماعتی اندک و کمشمار به بهانه مشکلات اقتصادی در دو نقطه تهران دست به آشوب زدند و اصرار داشتند برخی از اصناف و مغازهداران را نیز با خود همسو کنند. اصناف اما وقتی شعارهای دیکتهشده رژیم صهیونیستی نظیر «نه غزه نه لبنان»!، «موشکها را رها کن، فکر نان و هوا کن»! و... را شنیدند خیلی زود به هویت پادوهای اسرائیل پی بردند و صف خود را از آنها جدا کردند.در همان حال رژیم صهیونیستی با بهرهگیری از رسانههای فارسیزبان خود از یکسو دست به بزرگنمایی این گروه زدند و از سوی دیگر، مقامات و مراکز دولتی رژیم صهیونیستی (دقیقاً مانند فتنه آمریکایی- اسرائیلی ۸۸) از آشوبگران اعلام حمایت کردند. کانال فارسیزبان موساد توئیت زده و نوشته است «با هم به خیابانها بیایید. وقتش رسیده. ما همراه شما هستیم. نهتنها از راه دور بلکه همراهتان هستیم!»
محمد مهاجری، فعال سیاسی اصولگرا:
راهکار: اعتراضات روزهای اخیر اگر به درستی راهبری شود، میتواند مسئولین نظام را به سمت و سویی هدایت کند که واقعیتها را بپذیرند و در راستای رفع مشکلات و کاستن فاصله ملت- حاکمیت قدم بردارند. نخبگان سیاسی کشور از همه جناحها میتوانند و باید وارد عرصه شوند تا با توجیه مردممعترض، خطاهای راهبردی را یادآور شوند.ضمناً تندروهای هردوجناح به شدت تحت آسیب قرار دارند و قابلیت تبدیل شدن به مزدوران بیجیره و مواجب را دارند.
موضع در برابر مداخله داخلی: ترامپ و مقامات اسرائیل دقیقاً نگران این رخداد هستند. آنها بهدنبال رفعنشدن معضلات و نیز تعمیق شکاف مردم و مسئولانند و به همیندلیل تلاش میکنند اعتراضات بهحق مردم را به سمت خشونت سوق دهند و خندهدار آن است که ترامپ که معترضان به سیاستهای خود را به فاضلاب و کثافت حواله میداد، اکنون طرفدار معترضان به سیاستهای حکومت ایران شده.ترامپ نه بلوف میزند، نه فشار میآورد و نه دخالت مستقیم نظامی سنگین میکند. او از طریق همین شبکهای که اسرائیل به کار گرفته قصد دارد سیستم درونی ایران را به ناآرامی میانمدت و درازمدت دچار کند. در این شرایط، نیروهای امنیتی کارشان پیچیده میشود و هر اشتباهی در تشخیص خودیهای معترض و نفوذیها میتواند پرهزینه باشد.
عزتالله ضرغامی، فعال سیاسی اصولگرا و رئیس پیشین سازمان صداوسیما :
علت اعتراض: ارجاع ناآرامیها به کسبهی معترض و عوامل بیگانه، ناقص است.گروه سوم جوانان معترضی هستند که از فقر، فساد، تبعیض و بیکاری به ستوه آمدهاند و افق امیدوارکنندهای نمیبینند.
راهکار: آنان را هم ببینیم تا کینهها انباشته نشود.
امیرحسین ثابتی چهره سیاسی نزدیک به جلیلی:
علت اعتراضات: وقتی در انتخابات میبازند میگویند تقلب شده و کشور را به آشوب میکشند و وقتی هم رای میآورند با ناکارآمدی کشور را به سمت آشوب میبرند.
نگاه آخر
طی روزهای اخیر بسیاری از تشکلهای صنفی از فرهنگیان تا کانون وکلای دادگستری در نقاط مختلف کشور در حمایت از این اعتراضات و همدلی با معترضین بیانیه صادر کردند. از سوی دیگر بیانیهها و اظهارنظرها در حمایت از معترضین به قلم آنها که به دنبال گذار از جمهوری اسلامی هستند هم منتشر شده است، هم اسامی و هم محتوا جای بحثی جداگانه دارد.
مثلاً اینکه چرا نام برخی از فعالان سیاسی و مدنی که تا چندی پیش در جمع منتقدین درون حکومت بودند و به دنبال راهحلی در چارچوب قانون اساسی میگشتند در کنار مخالفان و در راستای گذار از حکومت آمده است؛ از زوایای گوناگون قابل بررسی است. در این گزارش همانطور که مشاهده کردید سخنان مسئولان چه جریانی و چه غیرجریانی از تریبون رسمی نیامده است و در پایان در رابطه با بیانیه تشکلهای سیاسی و فعالان سیاسی که در این گزارش آمده است؛ باید به چند مورد توجه کرد:
جریان اصلاحطلب چه تشکلها و چه فعالان سیاسی آن، نگاهشان به اعتراض و اعتراضات خیابانی حتی با وجود رئیسجمهوری همسو، همراه با پذیرا بودن و به رسمیت شناختن بیشتر اعتراض بوده است. البته که اصولگرایان میانهروتر در پذیرا بودن اعتراضات خیابانی همنظر بودند.
اصلاحطلبان و میانهروها نگرانی بیشتری نسبت به نحوه برخورد با معترضان داشتند و هم در سخنان و هم در بیانیهها خواهان توجه به امنیت و سلامت معترضان نیز بودند.
در رابطه با موضعگیری نسبت به مداخلات خارجی هم که هر دو جریان یکصدا مخالفت خود را اعلام کردند.
درباره راهکارها هم تا اینجای کار اصلاحطلبان در اغلب واکنشها به بیان راهکارها نیز پرداختهاند. حال اینکه اصولگرایان بیشتر به بیان علت بهزعم خودشان توجه داشتهاند. البته این به معنای عدم داشتن راهکار از سوی این جریان نیست بلکه بهطور غیرمنتظرهای تشکلهای این جریان کمتر به انتشار بیانیه و واکنش در این روزها پرداختهاند. حال علتش یا به رسمیت نشناختن اعتراض خیابانی است یا انتظار برای وقایع پیش رو و واکنش به آن است.
در نهایت هر آنچه در خیابانهای شهرهای مختلف کشور در حال وقوع است و اعتراضاتی که این بار اقتصادی، یک روز اجتماعی و روزی دیگر سیاسی است؛ نیاز به شنیده شدن و پاسخگویی بهموقع دارد. وقتی راهی برای برگزاری تجمع قانونی وجود ندارد و اگر هم هست بیپاسخ میماند؛ ناراضیان عاصی هر کجا به خیابان میآیند؛ آشفتگی شرایط اولین پیامد آن است.
مطالبات مردم دیگر آن مطالبات سیاسی مثل «آزادی اندیشه و بیان» در سال 78 و «رای من کو؟» در سال 88 نیست؛ حالا مطالبات فراتر از خواستههای اقتصادی و حتی اجتماعی وسط است. درد نان و ناامیدی از آینده، درد کمی نیست باید پیش از اینکه دیرتر از الان شود از این راهکارها یا راهکارهای بحرانسوز دیگر استفاده کرد و کمی از ناخوشاحوالی مردم کاست.
