معامله آنلاین طلا مانند بازار سنتی، احتیاط، سازوکار و قواعد خودش را دارد
خرید و فروش با چــشمان کاملاً باز
سرمایهگذاری روی طلا منحصر به امروز و دیروز نیست و این فلز ارزشمند سالهاست بهعنوان یک گزینه سرمایهگذاری در دسترس افراد قرار دارد.

سرمایهگذاری روی طلا منحصر به امروز و دیروز نیست و این فلز ارزشمند سالهاست بهعنوان یک گزینه سرمایهگذاری در دسترس افراد قرار دارد. این گزینه از آن جهت مورد توجه است که میتوان با مقادیر کم نیز آن را تهیه کرد و به این ترتیب مورد مناسبی برای پسانداز و حفظ سرمایه بهخصوص برای گروههایی است که توان سرمایهگذاریهای بزرگتر را ندارند و منابع مالی مازاد محدودی در اختیارشان است.
این مسئله خصوصاً در ایران شکل متفاوتی به خود میگیرد. کاهش قدرت اقتصادی عموم مردم در پی تورمهای چند ده درصدی، توجه آنها را به پسانداز و سرمایهگذاری بیش از پیش جلب کرده و به همین جهت، طلا بهعنوان گزینهای مناسب که خریدوفروش آن به دانش چندانی احتیاج ندارد و در بیشتر مواقع سال مسیر صعودی را طی میکند و از تورم جا نمیماند، با استقبال مواجه شده است.
بااینهمه بازار خریدوفروش طلا نیز محدودیتها و مشکلاتی دارد و به همین سبب پلتفرمها و اپلیکیشنهایی شکل گرفتهاند که تلاش دارند با کنار زدن محدودیتها و حل مشکلات، این مسیر سرمایهگذاری را برای مردم هموار کنند. یکی از این کسبوکارها که بهتازگی بیلبوردهای آن در سطح شهر توجه افراد را به خود جلب کرده، میلیگلد است. اما این اپلیکیشن چه ویژگیهایی دارد؟ آیا همه اپلیکیشنها قابل اعتماد هستند؟ به چه نکاتی در این زمینه باید توجه کرد؟
در هر مکانی و در هر زمانی
فرآیند خریدوفروش طلا را در ذهن مجسم کنید. طلای آبشده در ایران بهدلیل هزینههای کمتر تولید و تفاوت قیمت با مصنوعات طلا، همواره انتخابی محبوب میان سرمایهگذاران بوده است، اما در گذشته لازم بود برای انجام این فرآیند در زمانهایی مشخص به طلافروشیها مراجعه کنید. همه طلافروشیها نیز همیشه طلای آبشده یا بدون اجرت در اختیار ندارند.
بهعلاوه قیمت خریدوفروش طلای آبشده نیز تفاوتهایی را نشان میدهد؛ مثلاً اگر امروز طلای آبشده بخرید و فردا به دلایلی ناچار به فروش آن شوید، حتی اگر قیمت طلا تغییری نکرده باشد، باز هم ضرر خواهید کرد. مضاف بر تمام اینها، خریدار باید حواسش جمع گزینههای کلاهبرداری باشد که ممکن است بهجای طلا، فلز دیگری به او فروخته شود. میلیگلد با نگاه به این مشکلات ایجاد شده تا در اپلیکیشن خود آنها را به حداقل برساند.
سعید صادقی، عضو هیئتمدیره میلیگلد میگوید، عدالت و شفافیت در امکان سرمایهگذاری طلا برای همه مردم ایران یکی از ارزشهای کلیدی آنهاست و هدفشان از ابتدا فراهمکردن امکان سرمایهگذاری طلا برای همه اقشار جامعه، بدون توجه به میزان سرمایه اولیه بوده است. به همین دلیل نیز به کاربران امکان میدهد تا با هر مقدار پول، حتی از یک میلیگرم، طلای آبشده خریداری کنند؛ «ما تلاش کردیم بستری امن و شفاف برای تمام مردم ایران فراهم کنیم تا با سرمایهگذاری در طلا، قدرت خرید خود را در برابر تورم حفظ کنند.»
در میلیگلد هیچ تفاوتی میان قیمت خریدوفروش وجود ندارد و تنها هزینه اضافی که لازم است کاربران بپردازند، 0/5 درصد ارزش معامله است که فارغ از اینکه حجم معامله چه میزان است، از کاربر دریافت میشود، درحالیکه کارمزد خریدوفروش طلای آبشده در بازار از سهدرصد شروع شده و حتی تا ۲۰ درصد نیز افزایش مییابد.
این 0/5 درصد تمام هزینه مازاد پرداختی از سوی کاربر است و نیازی نیست بهصورت جداگانه برای این معامله مالیات نیز پرداخت کنند. درواقع میلی طلای آبشده را بدون واسطه، بدون مالیات و با کمترین کارمزد در اختیار کاربر قرار میدهد که این ویژگی یک از اصلیترین مزیتهای رقابتی این کسبوکار به حساب میآید.
کسبوکارهایی مانند میلیگلد، امکان خرید طلا را در هر مکانی و بهصورت شبانهروزی فراهم میآورند و از این جهت، جذابیت زیادی برای سرمایهگذاران دارند. این نوع خرید برای کسانی که به دنبال حفظ ارزش پول خود هستند، میتواند گزینه مناسبی باشد. درواقع همانطور که گفته شد افراد در شرایط تورمی و نوسانات قیمتها به طلا به چشم یک سرمایهگذاری بلندمدت و محافظتکننده از ارزش داراییهایشان نگاه میکنند. خرید آنلاین این امکان را میدهد که سرمایهگذاران بدون نیاز به مراجعه حضوری، طلا را با بهترین قیمت و از فروشگاههای معتبر خریداری کنند.
تأمین شبانهروزی طلا توسط میلی (امکان تأمین تا سه تُن طلا در روز) این امکان را به آنها میدهد که در هر شرایطی بتواند پاسخگوی درخواست کاربران باشد و هیچ سفارشی بهدلیل عدم تأمین طلا لغو نشود. (میلی متعهد است که خرید کاربران از منابع طلای موجود انجام شود و در صورت نداشتن طلای فیزیکی معادل، به هیچ عنوان سفارش خریدی را ثبت نمیکند.)
بر این اساس میتوان مزایایی چون دسترسی راحت و بیوقفه، کارمزد شفاف و عدم دریافت هزینههای اضافه را ازجمله مزایای خرید طلا از میلیگلد دانست. این اپلیکیشن مدعی است قیمتی که در اپلیکیشن خود برای طلا اعلام میکند، شفاف و بهروز است و امکان مقایسه لحظهای قیمتها با نرخ جهانی و داخلی را دارد. قیمتگذاری در میلیگلد کاملاً مبنای علمی داشته و با نگاهی به نرخ جهانی و داخلی طلا، یک نرخ هوشمند به مشتریان ارائه میشود.
تأمین امنیت سرمایه
اینکه صرفاً اپلیکیشن یا وبسایتی ادعای خریدوفروش آنلاین طلا را داشته باشد، نمیتواند دلیلی موجه برای جلب اعتماد کاربران به دست دهد. افراد لازم است در مواجهه با هر کسبوکاری که چنین خدمتی را ارائه میدهد، جانب احتیاط را نگه دارند و برخی موارد را چک کنند تا اطمینان یابند سرمایهشان را در جای درستی قرار دادهاند. بهخصوص که این مدل کسبوکاری در ایران تا حدودی نوپا محسوب میشود.
یکی از موارد مهم، گیر نیفتادن در تله خالیفروشی است. با وجود اینکه امین کلاهدوزان، رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی بهتازگی اعلام کرده تمام سامانههای خریدوفروش طلا حتماً باید معادل فیزیکی طلاهای فروختهشده به مردم را در اختیار داشته باشند و به شیوهای امن آن را ذخیرهسازی کنند، اما این اجبار به این معنا نیست که در حال حاضر تمام سامانهها از این دستورالعمل پیروی خواهند کرد. کاربران لازم است مطمئن شوند که طلایی خریداریشده توسط آنها واقعاً وجود دارد.
میلیگلد برای اینکه خیال کاربران خود را از بابت سرمایهشان راحت کند، به کاربران تضمین میدهد معادل طلای خریداریشده در ذخایر امن بانکهایی چون بانک کارگشایی نگهداری میشود. صادقی در این خصوص میگوید: «ما در میلیگلد امکان خالیفروشی را کاملاً مسدود کردهایم. برخی سامانهها بدون داشتن موجودی طلا اقدام به فروش میکنند که این امر از لحاظ شرعی و اقتصادی قابل قبول نیست. در میلی ابتدا طلا خریداری و حساب مرکزی سامانه شارژ میشود، سپس امکان فروش به کاربران فراهم میشود. اگر طلا موجود نباشد، کاربر به لحاظ فنی نمیتواند خریدی انجام دهد.»
همچنین کاربران این اپلیکیشن میتوانند درخواست کنند که این طلا بهشکل فیزیکی در اختیار خودشان قرار داده شود. البته در حال حاضر این امکان برای حداقل پنج گرم و بالاتر فراهم است. اپلیکیشن میلی طلاهای خریداریشده را در پلمپهای استاندارد و با تضمین عیار و اصالت به کاربران تحویل میدهد. میلی بهزودی آمادگی تحویل شمشهای طلا از وزن یک گرم را نیز خواهد داشت.
همچنین کاربران میتوانند برای مشاهده و تحویل طلاهای خود به دو شعبه حضوری میلی در تهران مراجعه کنند. طلای موجود در خزانههای آنها بهصورت دورهای عیارسنجی شده و مطابق با استانداردهای لازم نگهداری میشود تا کیفیت و اصالت طلای تحویلی بهطور کامل تضمین شود.
درنتیجه ذخیرهسازی معادل فیزیکی طلاهای خریداریشده توسط کاربران، همچنین امکان تحویل طلای خریداریشده ازجمله مواردی هستند که میتوانند این افراد را مطمئن کنند اپلیکیشن اقدام به خالیفروشی نکرده است.
میلیگلد زیرساخت خود را امن و مقیاسپذیر معرفی کرده و میگوید، این کسبوکار متناسب با رشدی سریع در مدتزمانی کوتاه طراحی شده و بر همین اساس آمادگی ارائه سرویس به حجم زیاد کاربر همزمان در این اپلیکیشن فراهم شده است. این اپلیکیشن همچنین امکان ارائه API معامله طلا را دارد و زیرساخت فنی آن بهعنوان هستهای قدرتمند همه امکانات مربوط به خرید، فروش، توثیق و... را ارائه میدهد. درواقع تمام مسیرهای اتصال و همکاری در موضوعات مختلف از نظر فنی در میلی پیادهسازی شده و آماده بهرهبرداری است.
یک مدل جهانی و امتحان پسداده
پلتفرمهای معامله آنلاین طلا در ایران، اولینها در جهان نیستند. هرچند طلا از دیرباز بهعنوان فلزی ارزشمند مورد توجه سرمایهگذاران بوده، اما ورود فناوریهای نوین به عرصه زندگی، معامله این فلز را در جهان نیز دستخوش تحول کرده است.
کشورهایی مانند سوئیس، هند، چین و امارات متحده عربی، بهعنوان مراکز مهم خریدوفروش طلای آبشده، پلتفرمهای پیشرفتهای را برای تجارت آنلاین طلا راهاندازی کردهاند. این پلتفرمها خدماتی مانند خریدوفروش لحظهای طلا، ذخیرهسازی امن طلا در خزانهها و انتقال بینالمللی طلای آبشده را ارائه میدهند. برای مثال در سوئیس شرکتهایی وجود دارند که امکان خرید طلای آبشده را بهصورت آنلاین فراهم کرده و آن را در خزانههای تحت نظارت بانک مرکزی ذخیره میکنند. این روشها باعث افزایش اعتماد سرمایهگذاران خرد و کلان شده است.
رسیدن به روشهای فروش در چنین کشورهایی با اعتماد به کارکرد بخش خصوصی در این زمینه صورت گرفته است. اما جدای آنکه ما در ایران از گزینه انتقال بینالمللی طلا محروم هستیم، این بازار در کشور با چالشهای قانونی و نظارتی نیز مواجه است. خرید طلا از مجاری غیرمجاز یا غیرمعتبر ریسکهایی مانند فروش طلای تقلبی، اختلاف وزن و قیمت و حتی کلاهبرداریهای اینترنتی را به همراه دارد. پس چگونه میتوان مطمئن شد ادعاهای یک اپلیکیشن مبنای واقعی دارد و میتوان به آن اعتماد کرد؟
فروش آنلاین طلا قانون دارد
یکی از بزرگترین چالشهای خرید آنلاین طلا در ایران، فقدان نظارت و قوانین شفاف برای فعالیت کسبوکارهاست. هرچند اتحادیه طلا و جواهر بهطور مستقیم بر بازار فیزیکی طلا نظارت دارد، اما فضای آنلاین بهدلیل کمبود قوانین و مقررات مشخص، در بلاتکلیفی بهسر میبرد. بسیاری معامله آنلاین طلا را بدون داشتن مجوزهای قانونی انجام میدهند و این امر باعث ایجاد ریسکهای جدی برای خریداران میشود و آنها را سردرگم میکند. مشتریان بازار طلا باید بدانند داشتن مجوز اتحادیه کسبوکارهای مجازی یکی از مهمترین موارد برای سایتهای فروش طلاست.
در اواخر دهه 90 که کسبوکارهای معامله طلای آنلاین شکل گرفتند، دستگاههای نظارتی، قوانین و ضوابطی را برای فروش طلا در فضای مجازی تعیین کردند. در همان دوره، کارگروه طلا و جواهر در اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی تشکیل شد. بعد از بررسیهایی که دو سال بهطول انجامید، ضوابط فروش طلا در فضای مجازی با همراهی اتحادیه کسبوکارهای مجازی و سایر دستگاههای مرتبط تصویب شد و اتاق اصناف این ضوابط را به مراکز فروش ابلاغ کرد.
یکی از بزرگترین دغدغههای فعالان و کاربران این حوزه، شناخت چارچوبهای قانونی و نظارتی است. براساس قوانین فعلی، مجوزهای صادره از اتحادیه کسبوکارهای مجازی که براساس مصوبه سال ۱۳۹۹ صورت گرفته، یک مرجع قانونی لازم برای فعالیت کسبوکارهای فروش آنلاین طلای آبشده است.
برخی تصور میکنند که اتحادیه طلا و جواهر نیز باید به این اپلیکیشنها مجوز بدهد یا نقش نظارتی ایفا کند، اما این باور، نهتنها مغایر با ساختار قانونی فعلی است، بلکه موجب سردرگمی کسبوکارها و خریداران میشود. کسبوکارهایی مانند میلیگلد با مجموعههایی برای تأمین طلای مورد نیاز خود همکاری میکنند که آن مجموعهها، پیشتر مجوز اتحادیه طلا و جواهر را کسب کردهاند.
بنابراین هم نیازی به دریافت مجدد مجوز از سوی این اتحادیه نیست و هم بررسی مدل کاری این اپلیکیشنها چیزی نیست که اتحادیه طلا و جواهر تخصص آن را داشته باشد. کارشناسان حقوقی بر این باور هستند که تمرکز بر یک مرجع قانونی، یعنی اتحادیه کسبوکارهای مجازی، علاوه بر تسهیل فرآیند مجوزدهی، مانع از موازیکاری و پیچیدگیهای غیرضروری میشود. درنتیجه فعلاً اتحادیه کسبوکارهای مجازی، بهعنوان مرجع اصلی، تمام الزامات امنیتی، فنی و حقوقی را بررسی کرده و مجوز این اتحادیه کفایت داشته و نیازی به تأیید سایر نهادها ازجمله اتحادیه طلافروشان نیست.
صادقی درباره تطبیق میلی با قوانین جدید میگوید: «میلی بهعنوان اولین و بزرگترین اپلیکیشن خریدوفروش آنلاین طلا در ایران با بیش از 1/8 میلیون کاربر، بستری امن و قانونی برای معاملات طلا فراهم کرده است. ما از اتحادیه کسبوکارهای مجازی مجوز سامانه معاملات آنلاین طلای آبشده و مصنوعات را دریافت کردهایم و از اتحادیه طلا و جواهر تهران نیز پروانه کسب خردهفروشی مصنوعات و طلای آبشده داریم.
همچنین مجوزهایی ازجمله اینماد رسمی از مرکز توسعه تجارت الکترونیک، مجوز نظام صنفی رایانهای، شامد از وزارت ارشاد و عضویت در اتاق بازرگانی را دریافت کردهایم. همکاری با بزرگترین بنکدار بازار طلا که سابقهای ۴۵ ساله در بنکداری طلای آبشده دارد، به ما اعتبار بیشتری در بازار معاملات طلا بخشیده است.»
نیازی به حضور در سندباکس نیست
یکی از مسائلی که در مورد پلتفرمهای فروش آنلاین طلا مطرح میشود، حضور آنها در فضای سندباکس است. سندباکس یک محیط آزمایشی است که به منظور تست و ارزیابی کسبوکارهای فاقد قوانین یا مقررات مشخص طراحی شده است. این مفهوم در امنیت شبکه بهمعنای فضایی برای اجرای نرمافزارها یا کدهایی است که هنوز مشخص نیست آیا برای کل مجموعه آسیبزا خواهند بود یا خیر. به همین دلیل، این نرمافزارها را در محیط سندباکس اجرا میکنند تا آسیبهای احتمالی آن شناسایی شود.
با ظهور فناوریهای نوین، برخی نهادهای نظارتی در ایران نیز محیطی آزمایشی فراهم آوردهاند تا کسبوکارهای فناورانهای که هنوز قوانین مربوط به آنها تدوین نشده است، در سندباکس فعالیت کنند. این کسبوکارها میتوانند بدون نیاز به توقف فعالیت تا تعیین مجوزهای لازم، به کار خود ادامه دهند و نهادهای نظارتی نیز با دقت بیشتری آنها را پایش میکنند.
با وجود اینکه پیشتر ضوابط لازم برای پلتفرمهای معاملات آنلاین طلا مشخص شده و برخی کسبوکارها این مجوزها را دریافت کردهاند، برخی نهادها همچنان اصرار بر حضور این اپلیکیشنها در فضای سندباکس دارند. این در حالی است که ضوابط خاص رسته شغلی سامانه معاملات آنلاین طلای آبشده و مصنوعات طلا، جواهر و نقره در سال ۱۳۹۹ با همکاری اتاق اصناف ایران و هیئت عالی نظارت بر اصناف تصویب و ابلاغ شده و مجوزهای این حوزه توسط اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی صادر میشود. بنابراین بهجای ورود به فضای آزمایشی سندباکس، ضروری است ضوابط موجود اصلاح و بهروزرسانی شوند.
چندی پیش، رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیک به «پیوست» گفته بود: «کسبوکارهای فروش آنلاین طلا که طبق مصوبه سال ۹۹ فعالیت میکنند، نیازی به حضور در سندباکس ندارند، اما باید از قوانینی که نتیجه فعالیت کسبوکارها در سندباکس است، پیروی کنند.» طلا تنها یک کالای معمولی برای فروش نیست، بلکه افراد روی آن سرمایهگذاری میکنند و لازم است سازوکارها به گونهای طراحی شوند که از سرمایههای آنها حفاظت شود. از سوی دیگر، این سازوکارها نباید بهگونهای باشند که مانع از فعالیت کسبوکارهای قانونی و خدماترسانی آنها به مردم شوند.
این اپلیکیشنها در قالب خرید آنلاین، امکان تبدیل پول نقد به طلا را برای کاربران در هر زمان و مکانی فراهم میآورند. این مدل از خرید، بهویژه در شرایط تورمی و نوسانات ارزی، فرصتی مناسب برای سرمایهگذاری و حفظ ارزش پول محسوب میشود.
استفاده از سندباکس که بهعنوان یک محیط آزمایشی برای کسبوکارهای نوپا شناخته میشود و در بسیاری از کشورها برای تست ایدههای نوآورانه مفید بوده است، به نظر میرسد در مورد خرید آنلاین طلا رویکرد مناسبی نباشد. حضور کسبوکارهای آنلاین در بازار طلا به شفافیت، بررسی اصالت و نظارت دقیق نیاز دارد و هرگونه فعالیت آزمایشی در این بازار میتواند به اعتماد مصرفکنندگان آسیب وارد کند.
درواقع چنانکه گفته شد، سندباکس یک محیط آزمایشی است که چندین کسبوکار را مورد بررسی قرار میدهد تا تنظیمگری صورت پذیرد؛ اما برای معاملات آنلاین طلا، ضوابط مشخصی مانند قوانین تدوینشده توسط اتحادیه کسبوکارهای مجازی وجود دارد که رعایت آنها و اخذ مجوزهای مربوطه میتواند از حقوق و سرمایه کاربران محافظت کند.
صادقی در این رابطه بر همکاری در جهت بهبود قوانین تأکید کرده و میگوید: «اپلیکیشن میلی کاملاً قانونی و دارای تمام مجوزهای رسمی است. ما بهخوبی با چالشهای این حوزه آشنا هستیم و آمادهایم در جهت اصلاح و بهبود قوانین موجود همکاری کنیم. اصلاحات لازم باید توسط اتاق اصناف انجام شود و پس از نهایی شدن، به تأیید هیئت عالی نظارت برسد. تنها از این طریق میتوان اطمینان حاصل کرد که قوانین بهصورت شفاف و کامل اجرا میشوند و حقوق تمام فعالان بازار طلا حفظ میشود.»
ضرورت نظارت و آگاهیرسانی
کسبوکارهای جهانی این حوزه به خریداران اجازه میدهند در سطح بینالمللی طلا را معامله کنند. اما در ایران، فروش آنلاین طلای آبشده بهدلیل تحریمها و محدودیتهای ارزی، عمدتاً به بازار داخلی محدود است. برای همین بازار محدود داخلی نیز از سوی اتحادیههای سنتی حوزه فروش طلا مانعگذاریهایی انجام میشود. درحالیکه خرید آنلاین طلا، چنانچه از سامانههای تحت نظارت و دارای مجوز از اتحادیه کسبوکارهای مجازی انجام شود، میتواند راهی امن و سودآور برای سرمایهگذاری باشد.
با ایجاد بسترهای نظارتی شفاف و تمرکز بر مجوزهای قانونی، آینده خرید آنلاین طلا میتواند به سمت رشدی پایدار و ایمن حرکت کند. در هر حال تحول دیجیتال در حوزه معامله طلا نیز رخ داده و وبسایتها و اپلیکیشنهای فعال امکاناتی در اختیار سرمایهگذاران قرار میدهند که کسبوکارهای سنتی قادر به ارائه آنها نیستند.
اپلیکیشنی مانند میلیگلد نهتنها با نگهداری سرمایههای مردم در صندوق امانات بانکها، خطر سرقت یا گمشدن طلا را به حداقل میرساند (خطری که به هنگام نگهداری طلا در خانه، سرمایه افراد را تهدید میکند)، بلکه با ارائه معادل فیزیکی طلای خریداریشده خیال خریداران را راحت میکند که به سرمایه خود دسترسی و روی آن تسلط کامل خواهند داشت.
باتوجه به وضعیت ناپایدار اقتصادی و توجه روزافزون به گزینههای سرمایهگذاری، استقبال افراد از معامله آنلاین طلا احتمالاً افزایش خواهد داشت. بر این اساس آگاهیرسانی به جامعه درخصوص کسبوکارهای دارای مجوز و خطرات سرمایهگذاری از طریق مجاری نامعتبر از یکسو و توجه دقیقتر رگولاتور از سویی دیگر میتواند فضایی شفاف و پررونق ایجاد کند. البته لازم به ذکر است که توجه رگولاتور میتواند بهجای بررسی چندباره کسبوکارهای دارای مجوز، روی سازوکارهای غیرقانونی باشد که در پوشش معامله آنلاین طلا، قصد سوءاستفاده از اعتماد کاربران را دارند.