نگاه روزنامهنگار
پردهها و پشتپردههای یک ماجرا چند نکته درباره فیلم برخورد با زنان در یک لبنیاتی
پردهها و پشتپردههای یک ماجرا
چند نکته درباره فیلم برخورد با زنان در یک لبنیاتی
زهرا مشتاق
گزارشگر و نویسنده اجتماعی
در فیلم پربازدید مردی که بر سر آن دو زن ماست میریزد، چند نکته قابل تامل وجود دارد. مغازه لبنیاتی است و دسترسترین چیز ممکن، ظرف ماست است. اگر مغازه برای مثال ابزارفروشی بود، آیا آن مرد مثلا دریل و پیچ گوشتی برنمیداشت؟
تا قبل از ورود مرد به مغازه، همه چیز حالت عادی دارد. چند خانم چادری، مانتویی و همین دخترخانم بدون روسری، همراه زنی که به نظر مادرش میرسد و اتفاقا روسری به سر دارد، در حال خرید هستند. پس مشکل از مرد است که تا نیامده، چشمهایش خوب کار میکند و آن دختر را که در فیلم نوجوان به نظر میرسد، میبیند. مشکل از اوست که نمیتواند خودش را با عادیترین شکل زندگی که جز در افغانستان، در همه دنیا مرسوم است، وفق دهد. چه کسی به او اجازه داده که به حریم خصوصی و نیز ساحت اجتماعی یک جمع، تعرض کند؟ قانون، عرف یا تعلق داشتن به گروه افراطیون. پیام صریح قرآن این است: «لا اکراه فیالدین». عرف و رسم نیز برآمده از قراردادهای اجتماعی است که میان انسانها نوشته و تدوین شده و باید در بستر شرایط و زمان، تعبیر و تفسیر و جاری شود. از این رو، وجود چنین افرادی که از پذیرش و درک بدیهیات عاجز و ناتوان هستند، بهمعنای وجود زنگخطرهایی است که میتواند تبعات و حوادث نگرانکنندهای را هشدار دهد. قتلهای رخداده در کرمان و مشهد و نیز اسیدپاشیهای سالهای پیش اصفهان و موارد مشابه دیگر یادآور وجود همین افراطیون است که مشکلات شخصیتی و ناهنجاریهای
فردی خود را به شکلی خشونتبار در جامعه و در برخورد با زنانی که برای پوشش خود، حق انتخاب قائلند، بروز میدهند. وقتی مرد، ظرف ماست را به سر دختر جوان و بعد زن همراهش که اتفاقا روسری هم به سر دارد، میریزد؛ دختر شوکهشده، به زن همراهش پناه میبرد. هنوز رویداد رخداده را هضم نکردهاند. بعد اتفاق دیگری روی میدهد. صاحب مغازه، برای پشتیبانی از زنان به سمت مرد مهاجم میرود. فردی که حملهاش، بهنوعی متوجه همه آدمهای حاضر در مغازه است و درست در همین لحظه مردی که همراه همسرش در مغازه در حال خرید است، میخواهد برای کمک به فروشنده بیرون برود که همسرش دست او را میکشد. یعنی زن، نهتنها از همجنس خود پشتیبانی نمیکند، بلکه مانع از کمک همسرش نیز میشود. پس یک فرد میتواند همجنس ما باشد و کمک نکند و فردی دیگر میتواند همجنس ما نباشد و کمک کند. مسئله همجنس بودن یا همجنس نبودن نیست. مسئله مسئولیتپذیری اجتماعی و روحیه مطالبهگری است.
فرد مهاجم خود را خودی میداند و چهبسا در ناخودآگاهش در انتظار تشویق نیز میباشد. چرا؟ چون احساس میکند در لایهای آهنین و محافظتشده قرار دارد و اوست که میتواند اندیشه و رویهاش را بر خواسته دیگران، چه اکثریت باشند و چه اقلیت، جاری و مستولی سازد. باید پذیرفت درسهای بسیاری از گذشته پیش روی ماست که نشان میدهد، رفتارهای سلبی و آمرانه، هرگز در این سرزمین، موفقیتهای دائمی نداشته است. بارزترین آن ویدئو و ماهواره است که برخوردهای زیاد اما بیحاصلی به همراه داشت. اجبار در شکل پوشش زنان نیز، از جمله مسائل بغرنجی است که دیگر نمیتوان به شکل دستوری به کنترل آن پرداخت. توجه به دیگر کشورهای اسلامی نشان میدهد که مسئولین نیز میبایست، به بدیهیترین و اولیهترین خواسته زنان تن دردهند و احترام بگذارند. و البته باید در تاریخ نام نمایندگان مجلس که با تهدیدهای چند میلیاردی و ممنوعالکاری و ممنوعالخروجی و منع خدمات اجتماعی برای زنان بیحجاب خط و نشان کشیدهاند، ثبت شود؛ نمایندگانی که دیگر نمیتوان به پسوند نام آنها، مردم افزود؛ نمایندگانی که در راستای اثبات کاتولیکتر از پاپ بودن خویش، قوه قضائیه را هم مورد تهدید قرار
میدهند. وقتی از برخی تریبونهای رسمی جامعه، از الان برای تابستان و چگونگی پوشش زنان فریاد نگرانی سر داده میشود، معنای دیگرش تقویت بیش از پیش افراطی است. آیا فقط ایران، تنها کشور مسلمان جهان است؟ مگر در دیگر کشورهای اسلامی، زنان با پوششهای مختلف کنار هم زندگی نمیکنند؟ جز افغانستان و ایران، در کدام کشور دنیا، زنان با چنین برخوردهایی مواجه هستند؟ کاسه داغتر از آش مصداق همین روزها و همین واکنشهای تعصبآمیز دردناک است.