سلامت برای همه با طرح پزشک خانواده
پاسخ وزارت بهداشت به گزارش «بر لبه تیغ»
پاسخ وزارت بهداشت به گزارش «بر لبه تیغ»
پس از انتشار گزارشی درباره عملکرد وزیر بهداشت با تیتر «بر لبه تیغ»، در تاریخ 26آذرماه در صفحه جامعه هممیهن، روابط عمومی این وزارتخانه جوابیهای را برای روزنامه ارسال کرده است که در ادامه میخوانید.
درباره مطلب مندرج درخصوص پزشک خانواده و نظام ارجاع در روزنامه هممیهن به آگاهی میرساند، وزارت بهداشت از حوزههای پیشرو در خدمترسانی به روستاییان و ساکنین مناطق کم برخوردار است. با استقرار نظام شبکه بهداشت و درمان کشور از سال 1364 و گسترش و ارتقای کمی و کیفی واحدها و نیروهای ارائهدهنده خدمت، خدمات بهداشتی و درمانی به کوچکترین روستاها در تمام مناطق کشور گسترش پیدا کرد. راهاندازی خانههای بهداشت، مراکز بهداشتی و درمانی و جذب نیروهای بومی زن و مرد در قالب بهورز، گستره خدمات بهداشتی و مراقبتی را افزایش داد و نتایج آن بارها توسط سازمان بهداشت جهانی بهعنوان الگویی برای سایر کشورهای منطقه ارائه شد.
اجراي موفقيتآميز برنامه مراقبتهاي اوليه بهداشتي (PHC) در قالب نظام شبكههاي بهداشتي درماني كشور، وزارت بهداشت را به اين نتيجه منطقي رساند كه اجراي هر برنامه و طرح ديگري در كشور، زماني موفق خواهد بود كه از اصول حاكم بر مراقبتهاي اوليه بهداشتي پيروي كند. لذا، همان 4 اصل بنياني نظام شبكه بهداشت و درمان كشور يعني برقراري عدالتاجتماعي، همكاري بينبخشي، مشاركت مردمي و استفاده از تكنولوژي مناسب، بهعنوان مهمترين اصول، از ارکان اصلی اجراي برنامه پزشك خانواده قرار گرفتند. به همین منظور در قانون بودجه سال 1384، سازمان بيمه خدمات درماني وقت موظف شد تا با صدور دفترچه بيمه خدمات درماني براي تمام ساكنين مناطق روستايي، عشايري و شهرهاي زير 20هزارنفر امكان بهرهمندي از خدمات سلامت را درقالب برنامه پزشك خانواده و از طريق نظام ارجاع فراهم آورد. بدين ترتيب فرصتي مناسب پديد آمد تا شرايط مساوي بهمنظور دسترسي راحت و مناسب به خدمات سلامت براي مناطق مختلف شهري و روستايي كشور فراهم شود.
براساس بند (ث) قانون برنامه ششم توسعه و نیز ماده 37 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و تصمیم دولت دوازدهم مبنی بر ارتقای خدمات سلامت روستاییان عشایر و شهرهای زیر 20هزار نفر، برنامه پزشک خانواده و بیمه روستایی در طول برنامه ششم استمرار داشته است. در این برنامه خدمات در قالب بستههای خدمتی ابلاغی وزارت متبوع شامل خدمات سطح یک (با تاکید بر پیشگیری مقدماتی و اولیه، پیشگیری ثانویه و خدمات درمانی) به جمعیت تحتپوشش ارائه میشود. همچنین متناسب با روند تغییرات اپیدمیولوژیک بیماریها، خدمات موردنظر طی راهنماها و دستورالعملهای ابلاغی به گروههای هدف ازطریق مراکز مجری برنامه و با رعایت سطحبندی خدمات و نظام ارجاع در سطح یک ارائه میگردد. ثبت اطلاعات جمعیت تحتپوشش در سامانههای یکپارچه بهداشت و تشکیل پرونده خانوار، مراقبتهای گروههای سنی، مراقبت مادران باردار، خدمات سلامت دهان و دندان، سلامت مدارس، آموزش بهداشت، مشارکت جامعه در سلامت، ارائه مکملها به گروههای هدف، غربالگری بیماریها و ارجاع بیماران در خانه بهداشت و پایگاه سلامت؛ ارائه خدمات ویزیت بیماران و پذیرش موارد ارجاعی، خدمات
پرستاری و دارویی، خدمات مشاوره، خدمات سلامت دهان و دندان، پاراکلینیک، هماهنگیهای درونبخشی و برونبخشی و جلب مشارکت ذینفعان سلامت، ارجاع بیماران به سطوح بالاتر و بهبود استاندارد فضای فیزیکی ازجمله فعالیتهای مراکز مجری برنامه در بستر گسترده شبکه بهداشت و درمان در تمام مناطق روستایی، عشایر و شهرهای زیر 20هزار نفر است.
هماکنون نظام شبکه بهداشت و درمان کشور با وجود 454شبکه/ مرکز بهداشت شهرستان و با حضور 29854بهورز ( 10597بهورز مرد و 19257بهورز زن) در 17790خانه بهداشت، 6973پزشک، 5669ماما، 1899دندانپزشک، 138بهداشتکار دهان و دندان، 806پرستار، 1503نیروی آزمایشگاه و 98نیروی رادیولوژی، 806نفر پرستار و 1503نفر کاردان/ کارشناس علوم آزمایشگاهی و 4661نفر سایر نیروهای بهداشتی به 29968166میلیون نفر از جمعیت روستاییان، عشایر و شهرهای زیر 20هزار نفر را در 4121مرکز مجری برنامه پزشکی خانواده و بیمه روستایی ( 2759مرکز روستایی و 1201مرکز شهری روستایی 161مرکز شهری) با اهداف ذیل خدمترسانی میکند:
1-ارتقای شاخصهای بهداشتی در مناطق روستایی و کمبرخوردار
2-نگهداشت و ارتقای سلامت جامعه روستایی و عشایر
3-افزایش دسترسی به خدمات سطح یک
4-جلب مشارکت ذینفعان سلامت در ارتقای سلامت جامعه
اهم اقدامات انجامشده برای دسترسی به اهداف فوق به شرح ذیل میباشد:
1- تامین 436قلم داروی اساسی و 7قلم مکمل دارویی برای تمام مراکز مجری برنامه در روستاها و ارائه خدمات دارویی توسط 4135داروخانه فعال در قالب 1125داروخانه دولتی و 3010داروخانه غیر دولتی
2- بهکارگیری 6641پزشک، 5377ماما، 806پرستار، 1503نیروی آزمایشگاه و 98نیروی رادیولوژی در مراکز مجری برنامه ارائه خدمت داشتند.
3- جذب دندانپزشک/ بهداشتکار دهان و دندان/مراقب سلامت دهان (1476نفر دندانپزشک، 105بهداشتکار، 146نفر مراقب سلامت دهان)
4- ارائه خدمات آزمایشگاهی توسط 3089آزمایشگاه فعال در برنامه (2765آزمایشگاه دولتی و 324آزمایشگاه ازطریق خرید خدمت از بخش غیر دولتی ) و ارائه خدمات رادیولوژی در 1712مرکز دولتی و 250مرکز غیردولتی
5- بهکارگیری 806نفر پرستار و 1503نفر کاردان/ کارشناس علوم آزمایشگاهی
6- ادغام برنامههای مراقبت و غربالگری بیماریهای غیرواگیر و ارائه خدمات نوین سلامت در جمعیت تحتپوشش
7- اجرای برنامه ملی خودمراقبتی با تربیت سفیران سلامت در جمعیت تحتپوشش برنامه
8- راهاندازی پرونده الکترونیک سلامت و ثبت اطلاعات جمعیت تحت پوشش برنامه
9- انجام رایگان آزمایشهای روتین دوران بارداری
10- تعمیر و تجهیز 100درصد واحدهای بهداشتی نیازمند تعمیر و تجهیز
11- احداث و راهاندازی 100درصد واحدهای مجری برنامه به منظور ارائه خدمات و دسترسی آسان جمعیت تحتپوشش
12- تامين 4000خودرو مناسب ازطريق خريد خدمت جهت انجام دهگردشی تیم سلامت
13- احداث و راهاندازی محل اسکان پزشک
14- تعمیر و تجهیز محل اسکان ماما
15- تامین اقلام مکمل دارو از 5 قلم به 7 قلم با افزایش رشد 100درصدی
16- پوشش 100درصدی ارائه خدمات جمعیت روستایی، عشایر و شهرهای زیر 20هزار نفر
17- تكميل پوشش برنامه ارائه خدمات بهداشت دهان و دندان به روستاييان در قالب 13خدمت دندانپزشکی رایگان برای گروههایهدف برنامه، افزایش تعداد واحد دندانپزشکی از 120واحد به 845واحد و ارائه خدمات به بیش از 5میلیون دانشآموز
18- ارائه تسهیلات ادامهتحصیل اعضای تیمسلامت (تخصص پزشکی خانواده، MPH، کاردانی به کارشناسی)
19-پايش عملكرد ارائهدهندگان خدمت در راستای ارتقایکیفی خدمات و افزایش رضایت گیرندگان خدمت
20- ساماندهی ارائه مراقبتهای بهداشتی درمانی به جمعیت عشایری
تصویب راهاندازی 120خانه بهداشت عشایری در سطح کشور
ابلاغ 216مجوز استخدام بهورز عشایری
ابلاغ 15مجوز بهکارگیری ماما مراقب عشایری
شروع آموزش بهورزان عشایری با سطح تحصیلی دیپلم یا بالاتر
شروع آموزش 25بهورز عشایری کاردان/ کارشناس در سطح کشور
راهاندازی و فعالسازی 23خانه بهداشت عشایری ازطریق جابهجایی بهورز خانههای بهداشت روستایی
راهاندازی و فعالسازی 38خانه بهداشت عشایری
برنامهریزی برای راهاندازی و فعالسازی سایر خانههای بهداشت عشایری مصوب ازطریق آموزش بهورزان مورد نیاز
هماهنگی برای تامین 140 دستگاه کانکس و 20 چادر بهعنوان فضای فیزیکی مناسب برای خانههای بهداشت عشایری
21- اقدامات لازم بهمنظور ماندگاری اعضای تیمسلامت در مناطق محروم با افزایش حقوق و مزایای پزشک، ماما و دیگر اعضای تیم سلامت، پرداخت مبتنی بر عملکرد، همسانسازی حقوق و مزایای پزشکان طرحی با پرسنل قراردادی، همسانسازی حقوق و مزایای پزشکان قراردادی با پرسنل پیمانی، بهبود فضای فیزیکی محل اسکان و محل ارائه خدمت است.
22- توسعه و تجهیز مراکز شبانهروزی (488مرکز) و راهاندازی 1088 مرکز خدمات جامع سلامت 16ساعته در کشور به انجام رسیده است.
تمام مراتب فوق در سطح کشور قابل دسترسی و راستیآزمایی است.
همچنین از سال 91 برنامه پزشک خانواده در مناطق شهری دو استان فارس و مازندران در حال اجرا است و حدود 2,000پزشک خانواده همراه مراقبین سلامت به جمعیت 4,500,000 نفری، خدمات مراقبتی و درمانی ارائه میدهند. گسترش برنامه پزشکی خانواده به سایر مناطق شهری کشور از اولویتهای اصلی وزارت بهداشت و از مهمترین برنامههای عملیاتی معاونت بهداشت در سند عدالت و تعالی نظام شبکه است. در این راستا، بررسیهای کامل بهعمل آمده است. دستاوردها و چالشهای برنامه بیمه روستایی و دو استان فارس و مازندران استخراج شده و الگوی پیشنهادی با همفکری صاحبنظران و متولیان امر تدوین و گامهای اجرایی نیز مشخص شده است. وزارت بهداشت با آمادگی کامل بهمنظور اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، بهدنبال تخصیص اعتبار مورد نیاز توسط سازمان برنامه و بودجه است تا گسترش برنامه در سطح کشور با مشارکت همه ذینفعان محقق شود.پس از انتشار گزارشی درباره عملکرد وزیر بهداشت با تیتر «بر لبه تیغ»، در تاریخ 26آذرماه در صفحه جامعه هممیهن، روابط عمومی این وزارتخانه جوابیهای را برای روزنامه ارسال کرده است که در ادامه میخوانید.
درباره مطلب مندرج درخصوص پزشک خانواده و نظام ارجاع در روزنامه هممیهن به آگاهی میرساند، وزارت بهداشت از حوزههای پیشرو در خدمترسانی به روستاییان و ساکنین مناطق کم برخوردار است. با استقرار نظام شبکه بهداشت و درمان کشور از سال 1364 و گسترش و ارتقای کمی و کیفی واحدها و نیروهای ارائهدهنده خدمت، خدمات بهداشتی و درمانی به کوچکترین روستاها در تمام مناطق کشور گسترش پیدا کرد. راهاندازی خانههای بهداشت، مراکز بهداشتی و درمانی و جذب نیروهای بومی زن و مرد در قالب بهورز، گستره خدمات بهداشتی و مراقبتی را افزایش داد و نتایج آن بارها توسط سازمان بهداشت جهانی بهعنوان الگویی برای سایر کشورهای منطقه ارائه شد.
اجراي موفقيتآميز برنامه مراقبتهاي اوليه بهداشتي (PHC) در قالب نظام شبكههاي بهداشتي درماني كشور، وزارت بهداشت را به اين نتيجه منطقي رساند كه اجراي هر برنامه و طرح ديگري در كشور، زماني موفق خواهد بود كه از اصول حاكم بر مراقبتهاي اوليه بهداشتي پيروي كند. لذا، همان 4 اصل بنياني نظام شبكه بهداشت و درمان كشور يعني برقراري عدالتاجتماعي، همكاري بينبخشي، مشاركت مردمي و استفاده از تكنولوژي مناسب، بهعنوان مهمترين اصول، از ارکان اصلی اجراي برنامه پزشك خانواده قرار گرفتند. به همین منظور در قانون بودجه سال 1384، سازمان بيمه خدمات درماني وقت موظف شد تا با صدور دفترچه بيمه خدمات درماني براي تمام ساكنين مناطق روستايي، عشايري و شهرهاي زير 20هزارنفر امكان بهرهمندي از خدمات سلامت را درقالب برنامه پزشك خانواده و از طريق نظام ارجاع فراهم آورد. بدين ترتيب فرصتي مناسب پديد آمد تا شرايط مساوي بهمنظور دسترسي راحت و مناسب به خدمات سلامت براي مناطق مختلف شهري و روستايي كشور فراهم شود.
براساس بند (ث) قانون برنامه ششم توسعه و نیز ماده 37 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت و تصمیم دولت دوازدهم مبنی بر ارتقای خدمات سلامت روستاییان عشایر و شهرهای زیر 20هزار نفر، برنامه پزشک خانواده و بیمه روستایی در طول برنامه ششم استمرار داشته است. در این برنامه خدمات در قالب بستههای خدمتی ابلاغی وزارت متبوع شامل خدمات سطح یک (با تاکید بر پیشگیری مقدماتی و اولیه، پیشگیری ثانویه و خدمات درمانی) به جمعیت تحتپوشش ارائه میشود. همچنین متناسب با روند تغییرات اپیدمیولوژیک بیماریها، خدمات موردنظر طی راهنماها و دستورالعملهای ابلاغی به گروههای هدف ازطریق مراکز مجری برنامه و با رعایت سطحبندی خدمات و نظام ارجاع در سطح یک ارائه میگردد. ثبت اطلاعات جمعیت تحتپوشش در سامانههای یکپارچه بهداشت و تشکیل پرونده خانوار، مراقبتهای گروههای سنی، مراقبت مادران باردار، خدمات سلامت دهان و دندان، سلامت مدارس، آموزش بهداشت، مشارکت جامعه در سلامت، ارائه مکملها به گروههای هدف، غربالگری بیماریها و ارجاع بیماران در خانه بهداشت و پایگاه سلامت؛ ارائه خدمات ویزیت بیماران و پذیرش موارد ارجاعی، خدمات
پرستاری و دارویی، خدمات مشاوره، خدمات سلامت دهان و دندان، پاراکلینیک، هماهنگیهای درونبخشی و برونبخشی و جلب مشارکت ذینفعان سلامت، ارجاع بیماران به سطوح بالاتر و بهبود استاندارد فضای فیزیکی ازجمله فعالیتهای مراکز مجری برنامه در بستر گسترده شبکه بهداشت و درمان در تمام مناطق روستایی، عشایر و شهرهای زیر 20هزار نفر است.
هماکنون نظام شبکه بهداشت و درمان کشور با وجود 454شبکه/ مرکز بهداشت شهرستان و با حضور 29854بهورز ( 10597بهورز مرد و 19257بهورز زن) در 17790خانه بهداشت، 6973پزشک، 5669ماما، 1899دندانپزشک، 138بهداشتکار دهان و دندان، 806پرستار، 1503نیروی آزمایشگاه و 98نیروی رادیولوژی، 806نفر پرستار و 1503نفر کاردان/ کارشناس علوم آزمایشگاهی و 4661نفر سایر نیروهای بهداشتی به 29968166میلیون نفر از جمعیت روستاییان، عشایر و شهرهای زیر 20هزار نفر را در 4121مرکز مجری برنامه پزشکی خانواده و بیمه روستایی ( 2759مرکز روستایی و 1201مرکز شهری روستایی 161مرکز شهری) با اهداف ذیل خدمترسانی میکند:
1-ارتقای شاخصهای بهداشتی در مناطق روستایی و کمبرخوردار
2-نگهداشت و ارتقای سلامت جامعه روستایی و عشایر
3-افزایش دسترسی به خدمات سطح یک
4-جلب مشارکت ذینفعان سلامت در ارتقای سلامت جامعه
اهم اقدامات انجامشده برای دسترسی به اهداف فوق به شرح ذیل میباشد:
1- تامین 436قلم داروی اساسی و 7قلم مکمل دارویی برای تمام مراکز مجری برنامه در روستاها و ارائه خدمات دارویی توسط 4135داروخانه فعال در قالب 1125داروخانه دولتی و 3010داروخانه غیر دولتی
2- بهکارگیری 6641پزشک، 5377ماما، 806پرستار، 1503نیروی آزمایشگاه و 98نیروی رادیولوژی در مراکز مجری برنامه ارائه خدمت داشتند.
3- جذب دندانپزشک/ بهداشتکار دهان و دندان/مراقب سلامت دهان (1476نفر دندانپزشک، 105بهداشتکار، 146نفر مراقب سلامت دهان)
4- ارائه خدمات آزمایشگاهی توسط 3089آزمایشگاه فعال در برنامه (2765آزمایشگاه دولتی و 324آزمایشگاه ازطریق خرید خدمت از بخش غیر دولتی ) و ارائه خدمات رادیولوژی در 1712مرکز دولتی و 250مرکز غیردولتی
5- بهکارگیری 806نفر پرستار و 1503نفر کاردان/ کارشناس علوم آزمایشگاهی
6- ادغام برنامههای مراقبت و غربالگری بیماریهای غیرواگیر و ارائه خدمات نوین سلامت در جمعیت تحتپوشش
7- اجرای برنامه ملی خودمراقبتی با تربیت سفیران سلامت در جمعیت تحتپوشش برنامه
8- راهاندازی پرونده الکترونیک سلامت و ثبت اطلاعات جمعیت تحت پوشش برنامه
9- انجام رایگان آزمایشهای روتین دوران بارداری
10- تعمیر و تجهیز 100درصد واحدهای بهداشتی نیازمند تعمیر و تجهیز
11- احداث و راهاندازی 100درصد واحدهای مجری برنامه به منظور ارائه خدمات و دسترسی آسان جمعیت تحتپوشش
12- تامين 4000خودرو مناسب ازطريق خريد خدمت جهت انجام دهگردشی تیم سلامت
13- احداث و راهاندازی محل اسکان پزشک
14- تعمیر و تجهیز محل اسکان ماما
15- تامین اقلام مکمل دارو از 5 قلم به 7 قلم با افزایش رشد 100درصدی
16- پوشش 100درصدی ارائه خدمات جمعیت روستایی، عشایر و شهرهای زیر 20هزار نفر
17- تكميل پوشش برنامه ارائه خدمات بهداشت دهان و دندان به روستاييان در قالب 13خدمت دندانپزشکی رایگان برای گروههایهدف برنامه، افزایش تعداد واحد دندانپزشکی از 120واحد به 845واحد و ارائه خدمات به بیش از 5میلیون دانشآموز
18- ارائه تسهیلات ادامهتحصیل اعضای تیمسلامت (تخصص پزشکی خانواده، MPH، کاردانی به کارشناسی)
19-پايش عملكرد ارائهدهندگان خدمت در راستای ارتقایکیفی خدمات و افزایش رضایت گیرندگان خدمت
20- ساماندهی ارائه مراقبتهای بهداشتی درمانی به جمعیت عشایری
تصویب راهاندازی 120خانه بهداشت عشایری در سطح کشور
ابلاغ 216مجوز استخدام بهورز عشایری
ابلاغ 15مجوز بهکارگیری ماما مراقب عشایری
شروع آموزش بهورزان عشایری با سطح تحصیلی دیپلم یا بالاتر
شروع آموزش 25بهورز عشایری کاردان/ کارشناس در سطح کشور
راهاندازی و فعالسازی 23خانه بهداشت عشایری ازطریق جابهجایی بهورز خانههای بهداشت روستایی
راهاندازی و فعالسازی 38خانه بهداشت عشایری
برنامهریزی برای راهاندازی و فعالسازی سایر خانههای بهداشت عشایری مصوب ازطریق آموزش بهورزان مورد نیاز
هماهنگی برای تامین 140 دستگاه کانکس و 20 چادر بهعنوان فضای فیزیکی مناسب برای خانههای بهداشت عشایری
21- اقدامات لازم بهمنظور ماندگاری اعضای تیمسلامت در مناطق محروم با افزایش حقوق و مزایای پزشک، ماما و دیگر اعضای تیم سلامت، پرداخت مبتنی بر عملکرد، همسانسازی حقوق و مزایای پزشکان طرحی با پرسنل قراردادی، همسانسازی حقوق و مزایای پزشکان قراردادی با پرسنل پیمانی، بهبود فضای فیزیکی محل اسکان و محل ارائه خدمت است.
22- توسعه و تجهیز مراکز شبانهروزی (488مرکز) و راهاندازی 1088 مرکز خدمات جامع سلامت 16ساعته در کشور به انجام رسیده است.
تمام مراتب فوق در سطح کشور قابل دسترسی و راستیآزمایی است.
همچنین از سال 91 برنامه پزشک خانواده در مناطق شهری دو استان فارس و مازندران در حال اجرا است و حدود 2,000پزشک خانواده همراه مراقبین سلامت به جمعیت 4,500,000 نفری، خدمات مراقبتی و درمانی ارائه میدهند. گسترش برنامه پزشکی خانواده به سایر مناطق شهری کشور از اولویتهای اصلی وزارت بهداشت و از مهمترین برنامههای عملیاتی معاونت بهداشت در سند عدالت و تعالی نظام شبکه است. در این راستا، بررسیهای کامل بهعمل آمده است. دستاوردها و چالشهای برنامه بیمه روستایی و دو استان فارس و مازندران استخراج شده و الگوی پیشنهادی با همفکری صاحبنظران و متولیان امر تدوین و گامهای اجرایی نیز مشخص شده است. وزارت بهداشت با آمادگی کامل بهمنظور اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، بهدنبال تخصیص اعتبار مورد نیاز توسط سازمان برنامه و بودجه است تا گسترش برنامه در سطح کشور با مشارکت همه ذینفعان محقق شود.