تنشزایی در مدیریت محیطزیست
مصطفی نوری حقوقدان و مدرس دانشگاه، پژوهشگر محیطزیست چنانچه اقدامی در هر دورهای مغایر با قانون انجام شود، باطل است و نمیتوان آن را توجیهی برای ادامه آن فعال
مصطفی نوری
حقوقدان و مدرس دانشگاه، پژوهشگر محیطزیست
چنانچه اقدامی در هر دورهای مغایر با قانون انجام شود، باطل است و نمیتوان آن را توجیهی برای ادامه آن فعالیت غیرقانونی عنوان کرد. ازاینرو اگر معدنی در یک بازه زمانی حتی در دهههای گذشته پروانه اکتشاف یا حتی بهرهبرداری برایش صادر شده اما روال قانونی در آن طی نشده باشد، حقی برای دارنده پروانه فعالیت معدنی ایجاد نمیکند. البته کسی که پروانه معدن برایش صادر شده و پروانهاش ابطال میشود، میتواند از شخص یا اشخاصی که خارج از قاعده و قانون این مجوز را برایش در آن دوره صادر کردهاند، شکایت و خسارت خود را از آنها مطالبه کند.
در موضوع هرگونه مناقشهای درباره مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست نیز باید در نظر داشت که بهدلیل اهمیتی که این مناطق بهلحاظ فون و فلور یا پوشش گیاهی و جانوری دارند، تابع قوانینی هستند که بر اساس آن از آنها حداکثر حفاظت صورت گیرد. براساس این قوانین کیفیت منطقه و اکوسیستم در بهترین شکل باید حفظ شود. مناطق چهارگانه نمادی از نگاه حاکمیت به مقوله محیطزیست هستند، بنابراین اگر در این مناطق اقدامی انجام دهیم که به آن آسیب بزند، وجاهت قانونی ندارد.
متاسفانه زمانی که بحث به معدن و تخریبهایی که بهتبعآن بهوجود میآید میرسد برخی عنوان میکنند که معدنکاوی در شرایطی که اقتصاد کشور با چالشهای مختلف مواجه است، میتواند بهعنوان یک گزینه درآمدزایی و اشتغالزایی مطرح شود. در مقابل، پاسخ ما این است که اگر در معدنکاوی ماده خاصی مدنظر داشته باشیم که ارزش آن بالا باشد، میتوانیم محدودیت در سطح را بپذیریم. به این معنا که اگر ماده معدنی واقعا پتانسیل سرمایهگذاری داشته باشد، بدون اینکه محیطزیست را مخدوش کنیم، به شکل تونلی آن را استخراج کرده و هیچ آسیبی به سطح نزنیم. زیرا در غیر این صورت شرایطی را بهوجود میآوریم که نهتنها این معدن، محیطزیست را تخریب میکند بلکه مجوزی برای ورود سایر صنایعی که داعیه اشتغالزایی و ارزآوری برای کشور دارند، میدهیم. درنتیجه منطقهای که اهمیت بسزایی برای تابآوری سرزمین دارد به مخاطره افتاده و دستخوش تغییر میشود، ضمن آنکه سایر مناطق مشابه نیز در معرض تخریب قرار میگیرند و ما شاهد تنشزایی در مدیریت جامع منابعطبیعی و محیطزیست خواهیم بود.