نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
چالشهای روابط اقتصادی ایران و پاکستان
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان و ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور ایران، اخیراً به طور مشترک دو پروژه باارزش را در مرز دو کشور افتتاح کردند که نشانه خوشایندی در روابط ایران و پاکستان بود. در تلاش برای روشن کردن شهر بندری گوادر پاکستان و نواحی اطراف آن، خط جدید انتقال برق پولان- گبد، اشتهای منطقه برای انرژی را رفع میکند. با وجود سالها تأخیر، سرانجام این تأسیسات بهموقع تکمیل شد. رئیسی با تصمیم برای تعمیق روابط با پاکستان در بخش انرژی، اظهار داشت که ایران در بخش انرژی از جمله برق، نفت و گاز «پیشرفتهای سریع» داشته است. وی گفت که ایران برای افزایش ظرفیت خط انتقال 1000 مگاواتی «کاملاً آماده است». علاوه بر این، یک بازار جدید شهر «پیشین» ایران را با شهر «مند» پاکستان پیوند خواهد داد. در راستای تلاش دو کشور برای تسریع تجارت، شش بازارچه مرزی بهطور مشترک توسط دو کشور ساخته میشود. یک دیپلمات اروپایی مستقر در اسلامآباد که خواست نامش فاش نشود، در گفتوگو با المانیتور گفت که دیدار رئیسی و شریف در مند-پیشین نشان قدرت بود و بر «فرصتهای اقتصادی و چالشهای پیش رو - که عمدتاً مربوط به امنیت است» اشاره داشت. این دیپلمات افزود که پروژه انتقال برق «در چارچوب نقشی که پکن در مذاکرات نهایی تهران و ریاض ایفا میکند، واقعیتر به نظر میرسد.» رئیسی نیز تاکید کرد که هر دو کشور مرز را «فرصت میدانند و نه تهدید». او دعوت پاکستان برای سفر به این کشور را پذیرفت. دو طرف در مورد کریدور اقتصادی چین و پاکستان گفتوگو کردند و تصمیم گرفتند تا در اسرع وقت توافقنامه تجارت آزاد را نهایی کنند. دو کشور با از دست دادن فرصتهای خوب نظیر قطار استانبول-تهران-اسلامآباد و تا خط لوله ایران-پاکستان که با تأخیر زیادی همراه بوده است، تاکید کردند که باید راههایی برای پایدار کردن برنامههای دوجانبه بیابند. میدان عظیم گازی پارس جنوبی ایران که در سال 1995 راهاندازی شد، قرار بود منابع انرژی را به پاکستان و هندوستان ارسال کند، اما دهلینو در سال 2008 آن را کنار گذاشت. سید نوید قمر، وزیر بازرگانی پاکستان هفته گذشته در دیدار با وحید جلالزاده، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی ایران، بر لزوم تسریع در اجرای خط لوله گاز که مدتها با تأخیر مواجه شده بود، تاکید کرد. زیشان شاه، تحلیلگر مالی در FINRA در واشنگتن، به المانیتور گفت ناتوانی پاکستان در تکمیل خط لوله گاز ایران-پاکستان به بهانه تحریمهای آمریکا، موجب از دست رفتن فرصت شد. مقامات ایرانی میگویند تهران موفق شده بخشی از خط لوله را تکمیل کند. اگر پاکستان در حال حاضر پروژه را پیش نبرد، ممکن است مجبور به پرداخت جریمه سرسامآور 18 میلیارد دلاری شود. شاه میگوید که منابعاش به او گفتهاند که دولت پاکستان میخواهد برای «معافیت از تحریمها، مطابق با معافیتهایی که هند برای سرمایهگذاری خود در چابهار دریافت کرده است، درخواست بدهد و یا اینکه ایالات متحده پرداخت جریمهها را برعهده بگیرد.» تحریمهای آمریکا شرکتهایی را هدف قرار می دهد که با ایران تجارت کرده و دارای منافع تجاری در ایالات متحده هستند. شاه میگوید، اما شرکتهای پاکستانی که هیچ معامله مالی با ایالات متحده ندارند. همچنین، میتوان برای تأمین مالی ساخت خط لوله به مصرفکنندگان گاز در پاکستان هزینه اضافه پرداخت کرد. اگر این اتفاق بیفتد، منافع آن برای پاکستان بسیار زیاد خواهد بود. یکی دیگر از دلایلی که اکثر برنامههای ایران و پاکستان به نتیجه نرسیدهاند، بیثباتی است. دو کشور مرز مشترکی بیش از 900 کیلومتر دارند، اما حجم تجارت به دلیل تنشهای منطقهای یا حملات فرامرزی حدود 2 میلیارد دلار باقی مانده است. برای بیش از یک دهه، مناطق مرزی کمجمعیت به مخفیگاه شبهنظامیان تبدیل شده است. قاچاق رشد کرده است و یک اقتصاد مرزی منظم توسط مافیای محلی شکل گرفته است. در واقع، تنها چند روز پس از افتتاح پروژههای مرزی جدید، حملهای در سراوان طرف ایرانی رخ داد که در نتیجه آن پنج مرزبان کشته شدند. در نهایت، روابط نزدیک اسلامآباد با ریاض نیز مانع از همکاری پاکستان و ایران شد. اما با نزدیک شدن ایران و عربستان، تنها بهانه تحریمهای آمریکا خواهد بود.