نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
چه کسی فردو را لو داد؟
نیویورکتایمز نوشت:«ایران یک مقام ارشد پیشین را که بهگفتهی مقامات اطلاعاتی غربی در طول یک دهه اطلاعات ارزشمندی در مورد برنامههای هستهای و نظامی ایران در اختیار بریتانیا قرار داده بود، در ماه ژانویه اعدام کرد. به گفته مقامات اطلاعاتی، این جاسوس اطلاعات ارزشمندی در اختیار آنان قرار داده بود و سالها این کار را ادامه داد. این اطلاعات در رفع هرگونه تردید دولتهای غربی نسبت به قصد ایران در دستیابی به سلاحهای هستهای و ترغیب جهان به اعمال تحریمهای گسترده علیه تهران نقش حیاتی داشت. هویت این جاسوس تا مدتها پنهان بود. اما اعدام علیرضا اکبری، معاون پیشین وزیر دفاع، در ایران در روز ۱۱ ژانویه به جرم جاسوسی، رازی را آشکار کرد که ۱۵ سال پنهان مانده بود: «آقای اکبری همان جاسوس انگلیس بود. آقای اکبری ظاهرا تا سال ۲۰۱۹ با مشکلی مواجه نشده است. اما به گفته دو منبع ایرانی نزدیک به سپاه پاسداران، ایران با کمک روسیه کشف میکند جاسوسی که وجود سایت هستهای زیرزمینی مخفیِ ایران در دل کوههای اطراف تهران را افشا کرده، آقای اکبری بوده است.» نیویورکتایمز در سپتامبر ۲۰۱۹ گزارش داد که منبع اطلاعاتی که سایت هستهای فُردو را لو داد، جاسوس بریتانیا است. به گفته سه مقام اطلاعاتی و امنیت ملی غربی، اطلاعات مربوط به سایت فردو تنها یکی از افشاگریهای آقای اکبری بود که مقام اطلاعاتی بریتانیا در آوریل ۲۰۰۸ به همتایان اسرائیلی و غربی خود منتقل کرد. آقای اکبری پس از بازگشت از جنگ، به مقام معاونت وزیر دفاع و مشاور شورای عالی امنیت ملی و سایر نهادهای دولتی ارتقاء مقام پیدا کرد. او با دو مرد قدرتمند روابط نزدیکی برقرار کرد: آقای فخریزاده، دانشمند هستهای، و علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و وزیر دفاع سابق که آقای اکبری ابتدا معاونش بود و سپس، تا زمان دستگیری نهاییاش، بهعنوان مشاور ایشان در شورا ایفای نقش کرد. فواد ایزدی، تحلیلگر سیاسی نزدیک به دولت و سپاه پاسداران در ایران، گفت: «او فوقالعاده جاهطلب، تحلیلگری حاذق با مهارتهای نوشتاری و گفتاری برتر و فرد مورد اعتماد همه بود. او در زمینهی برنامههای هستهای و نظامی به اطلاعات حساس و محرمانه زیادی دسترسی داشت.» آقای اکبری در هشت ویدئوی کوتاه که پس از اعدامش در شبکههای تلویزیونی دولتی پخش شد، با کت و شلوار و صورت تراشیده، جزئیات فعالیتهای جاسوسی و ماجرای استخدامشدناش توسط سرویس جاسوسی بریتانیا در ضیافتی در سفارت انگلیس در تهران را توضیح داد. بریتانیا در آوریل سال ۲۰۰۸ اطلاعات سری تاسیسات غنیسازی اورانیوم در یک مجتمع نظامی زیرزمینی به نام فُردو را بهعنوان بخشی از تلاشهای ایران برای ساخت بمب هستهای دریافت کرد و آن را با آژانسهای اطلاعاتی غربی و اسرائیل به اشتراک گذاشت. کشف سایت فردو درک جهان از برنامهی هستهای ایران را تغییر داد و باعث شد اسرائیل و غرب برای مقابله با آن برنامههای نظامی و سایبری جدیدی طرح کنند. یونی کورن، که در آن زمان رئیس دفتر وزیر دفاع اسرائیل بود، در مصاحبهای در سال ۲۰۱۹ گفت: «اطلاعات درباره سایت فردو ما را شوکه کرد.» به گفتهی برادر آقای اکبری، او بار آخر در سال ۲۰۱۹ و در پی درخواست کمک و مشاوره از طرف آقای شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت، در یک امر هستهای و دفاعی فوری به ایران سفر کرد. او چند روز پس از بازگشت به تهران به وزارت اطلاعات احضار شد. طبق اظهارات برادرش، آقای اکبری با نگرانی با آقای شمخانی تماس گرفت و آقای شمخانی به او گفت که مقامات ایران از ارتباطش با امآی۶ باخبر شدهاند و از او خواست که برای اثبات بیگناهیاش با آنها همکاری کند. او پس از چندین بازجویی دستگیر شد. به گفته دو ایرانی نزدیک به سپاه پاسداران، ایران متوجه میشود که افشاگر سایت فردو آقای اکبری است؛ موضوعی که سازمان اطلاعات روسیه نیز آن را تایید میکند. مشخص نیست روسیه، متحد نزدیک ایران، چگونه به این اطلاعات دسترسی پیدا کرده است. به خانواده آقای اکبری اجازه دادند مراسم چهلم او را در تهران برگزار کنند. مراسم را همراه با گلآرایی و تهیهی سینیهای حلوا در یک مسجد برگزار کردند. اعضای خانواده برای استقبال از دوستان، همکاران و شرکای کاری او در شغلهای مختلفی که در طول چهل سال خدمت به جمهوری اسلامی داشت، روی صندلیهایی که به ردیف کنار دیوار چیده شده بود نشستند. اما، به گفته خودشان، هیچکس نیامد. تنها خانوادهاش حضور داشتند.