کمترین میزان تمایل به جداییطلبی در سیستان و بلوچستان وجود دارد
رضا باوفا فعال سیاسی اصلاحطلب:
رضا باوفا فعال سیاسی اصلاحطلب:
در بیشتر این سالها که اصلاحطلبانِ سیسستان و بلوچستان رابطه نزدیکی با مولوی عبدالحمید داشتند، رضا باوفا، عضو فعلی شورای مرکزی حزب اتحاد ملت، از چهرههای موثر این استان بود. درباره شخصیت خاص مولوی عبدالحمید و نقش آفرینی او در سیاست با او به گفتوگو نشستیم که در ادامه میآید.
ارزیابی شما از موقعیت سیاسی و اجتماعی مولوی عبدالحميد چیست؟
آقای مولوی عبدالحمید یک شخصیت مذهبی است، اما در نقش بزرگتر یک اقلیت قومی- مذهبی حداقل در سیستان و بلوچستان و برخی نقاط دیگر کشور قرار گرفته است. این نقش باعث شده خواهناخواه نفوذ ایشان در این بخشها هم نمایان شود و شکل بگیرد.
مولوی عبدالحمید تنها شخصیت سیاسی بود که در اتفاقات یک ماه اخیر به نظر میآید طرف مذاکره قرار گرفت. چرا این اتفاق افتاد؟
شاید برخی از نیروهای سیاسی از اینکه شخصی چنین جایگاهی در یک منطقه داشته باشد، خشنود نباشند اما با این حال نمیتوانند واقعیات را نادیده بگیرند. بخشی از مسئولین نیز همیشه با ایشان ارتباط داشته و بعضا در تعامل بودهاند. مولوی عبدالحمید هم به عنوان فرد مورد قبول و اعتماد بخش زیادی از جامعه اهل سنت، طی چند دهه گذشته با روحیه معتدل و میانهروی خود در جهت تعامل حرکت کرده بود. موارد زیادی از تعامل و همکاری دولت با مولوی عبدالحمید طی این سالها وجود داشته که نتیجهاش در جهت خیر و صلاح عمومی بوده است. بهخصوص در بحثهای امنیتی به نظرم در مقاطعی تعاملات و همراهیهای خوبی صورت گرفته بود. بنابراین با پدیده جدیدی مواجه نبودهایم. مولوی عبدالحمید شخصا فرد اهل تعاملی است، مورد وثوق مردم است، نفوذ کلام دارد و میتواند روی جریانهای اجتماعی تاثیرگذار باشد. پس طببعی است که وقتی بحرانی شکل میگیرد ایشان طرف مذاکره دولت قرار گیرد.
رابطه اصلاحطلبان و میانهروها با مولوی عبدالحمید چطور بوده؟ و چرا در سال 1400 این فاصله بزرگ ایجاد شد؟
این رابطه از سال ۷۶ شروع شد و تا امروز ادامه داشته است. رابطهای مثبت و همراه با احترام متقابل. اصلاحطلبان با شعار «ایران برای همه ایرانیان» به میدان سیاست ایران ورود کردند و جامعه اهلسنت نیز برای تحقق مطالباتشان با این جریان همراه شدند. همراهی مولوی عبدالحمید با اصلاحطلبان در دو بخش ملی و بعضا استانی تا سال 1396 ادامه داشته است. البته به این توجه کنیم که معمولا تصمیمات مولوی عبدالحمید برآیندی از شرایط عمومی جامعه بوده است، یعنی ایشان با بررسی شرایط معمولا در جهت خواست اکثریت مردم ایران که اهل سنت سیستان و بلوچستان هم بخشی از آن بودهاند، تصمیم گرفته است. البته یک مقطع را باید به صورت مجزا در نظر گرفت و بررسی کرد. آن هم انتخابات سال ۱۴۰۰ است. بعد از سال ۹۶ دولت روحانی به هر دلیلی از شعارهایش فاصله گرفت و حتی تصمیمات بدی در مدیریت ارشد سیستان و بلوچستان داشت، در فضای ناامیدی که به دلیل عملکرد منفی دولت در دور دوم کل جامعه ایران را فراگرفت سیستانوبلوچستان هم تحت تاثیر بود. بهرغم رای بالایی که اهل سنت به روحانی داده بود، احساس مردم و رهبران آنها این بود که متناسب با حمایتی که کردهاند پاسخ نگرفتهاند. بنابراین فاصله ایجاد شد و در این بین این اعتراض دامن اصلاحطلبان را هم گرفت. چراکه در حقیقت اهل سنت به دلیل اعتمادی که به اصلاحطلبان داشت، از آقای روحانی حمایت کرد و مانند بخش زیادی از جامعه این تصور را داشت که مسئولیت این شرایط با اصلاحطلبان است، حتی در حالتی که خود اصلاحطلبان هم قربانی وضعیت بودند اما به هر حال طرف جامعه اهل سنت و مولوی عبدالحمید قرار گرفتند. اصلاحطلبان میتوانند با قدرت از دوره اول روحانی در سیستانوبلوچستان دفاع کنند، اما شرایط دوره دوم هم برای خود اصلاحطلبان و هم برای مردم متفاوت بود.
در این بین و از سال ۹۶ تلاشهای زیادی از سمت برخی جریانهای اصولگرا از جمله حامیان رئیسی وجود داشت تا این بار رای اهل سنت در سبد آنها ریخته شود. سال ۹۶ مذاکرات زیادی صورت گرفت، قولهای زیادی هم داده شد اما نهایتا آقای مولوی عبدالحمید مجددا از آقای روحانی حمایت کرد. این مذاکرات و حتی فشارها در سال ۱۴۰۰ افزایش پیدا کرد. انواع قولها داده شد، از انتخاب استاندار اهلسنت و مدیران رده بالا و وزیر و... تا حل ریشهای مشکلات اهل سنت. همزمان با این وعدهها جریانی هم در بین تحصیلکردگان بلوچ شکل گرفته بود که احساس میکردند با نزدیکی بیشتر به مسئولین میتوانند حضور پررنگتری در مناسبات سیاسی داشته باشند. یک جریان دیگر هم که منافع اقتصادی در این نزدیکی داشت اضافه شد و نهایتا تمام این عوامل دست به دست هم دادند تا آقای مولوی این بار با یک چرخش قابل توجه از رئیسی حمایت کند. جدای از تمام اینها البته یک تحلیل دیگر هم وجود دارد و آن «شرطبندی روی اسب برنده است»، این میتواند یک تصمیم منطقی برای اقلیتی باشد که اولویتاش تحقق مطالبات و خواستههایش است و فرقی نمیکند به دست چه کسی صورت پذیرد.
جامعه مدرن زاهدان هم به مولوی عبدالحمید اعتماد دارد؟ بعد تبریک به طالبان و مسائلی از این دست؟
آقای مولوی عبدالحمید مورد احترام جریانهاست، اما طبیعتا جامعه کمتر مذهبی و روشنفکر اختلافنظرهایی با ایشان دارند، گاهی این اختلافها عیان میشود و گاهی نیز در پستو میماند. در مواقعی مثل حمایت از آقای رئیسی یا حمایت از طالبان صداهایی از درون جامعه شنیده میشود که اظهار مخالفت میکنند شاید این صداها در حال حاضر آنقدر قوی نباشند و پژواک زیادی در فضای عمومی جامعه نداشته باشند، اما وجود دارند. به هر حال این دو تصمیم آقای مولوی عبدالحمید که هر دو همراستا با نظرات جناح راست هم بود، مخالفان قابل توجهی، هم در داخل سیستان و بلوچستان و هم در کل کشور داشت و حتی وجهه ایشان را هم تحت تاثیر قرار داد.
بحث جداییطلب بودن سیستان و بلوچستان این روزها در سخنان برخی افراد به میان میآید؛ شما این استان را اصلاحطلب میبینید یا جداییطلب؟ با توجه به اینکه بیشترین رای را به اصلاحطلبان دادهاند.
فارغ از جریان اصلاحطلب ایران، من سیستان و بلوچستان را یک استان اصلاحطلب میدانم و به نظرم کمترین میزان تمایل به جداییطلبی در این استان وجود دارد. در کنار میزان بالای مشارکت مردم این استان در انتخابات از سال 76 به بعد اکثر پژوهشها و نظرسنجیهایی هم که طی این چند دهه انجام شده این گذاره را تایید میکند. حالا البته شاید در حال حاضر فاصلهای بین جریان سیاسی اصلاحطلب و جامعه سیستان و بلوچستان ایجاد شده باشد، اما این به معنی فاصله گرفتن مردم از اصل اصلاحطلبی نیست، بلکه صرفا نقد به عملکرد یک جریان سیاسی دارند نه اینکه از باورهای اصلاحطلبی فاصله گرفته باشند. «ایران برای همه ایرانیان» همچنان نقطه اتصال محکم اصلاحطلبی و جامعه اهل سنت است. اطمینان دارم جریان سیاسی اصلاحطلب ایران نیز در صورت اصلاح در رویکردها و روشهای خود همچنان میتواند نقطه اتکای خواست و مطالبات مردم سیستانوبلوچستان باشد.