توفـــان در تهـــران
سازمان هواشناسی هشدار داد
سازمان هواشناسی هشدار داد
سازمان هواشناسی پیشبینی کرده است احتمال وزش بادهای لحظهای شدید در استان تهران از ۳۰ مهرماه تا سوم آبان وجود دارد. همچنین بنا براین گزارش، در مناطق جنوب و غرب استان تهران نیز خیزش گرد و خاک و کاهش کیفیت هوا رخ میدهد. این درحالی است که تغییرات اقلیمی میتواند دفعات وقوع چنین توفانهایی را افزایش دهد که در این صورت شهر تهران و سایر نقاط کشور باید آمادگی رویارویی با چنین پدیدهای را داشته باشند. البته همیشه پیشبینیهای این سازمان درست نبوده و حتی عدم اطلاعرسانی بهموقع خسارت جانی و مالی زیادی را به بار آورده است که مصداق عینی را دو ماه اخیر شاهد بودیم که درآن تعداد زیادی از هموطنانمان جان خود را از دست دادند.
طی دهه اخیر بهصورت چشمگیری شاهد وقوع توفانهای سهمگین در استان تهران و سایر نقاط کشور بودیم؛ توفانهایی که برخی از آنها صدمات جانی و برخی دیگر فقط آسیبهایی را به درختان و تجهیزات شهری وارد کردهاند. عصر 12 خرداد 1393 توفان شدیدی تهران را درنوردید، این توفان به مرگ پنج تن از شهروندان و مصدومیت بیش از 30 نفر از آنها منجر شد. همچنین بیش از 40 درخت در نقاط پرترافیک تهران سقوط کرد و برق 50 هزار واحد مسکونی در تهران قطع شد. سرعت توفان در برخی مناطق 110 کیلومتر بر ساعت عنوان شد. این توفان درحالی مردم تهران را غافلگیر کرد که سازمان هواشناسی وقوع آن را پیشبینی نکرده بود؛ موضوعی که باعث شد ترس از وقوع توفان به فهرست ترسهای مردم از بلایای طبیعی اضافه شود.
چهارم اردیبهشت سال 1396 نیز توفانی با سرعت 72 تا 100 کیلومتر در ساعت مسافر استان تهران شد. این توفان همراه با گرد و خاک شدید بود. دوم فروردینماه امسال نیز وقوع توفان شدید در تهران و البرز به مصدومیت دو نفر از شهروندان انجامید. دوم خرداد امسال نیز وقوع توفانی شدید در تهران 9 نفر را مجروح کرد و علاوه برآن باعث سقوط یک تابلوی مسیرنما و شکسته شدن یک اصله درخت شد. این موارد فقط تعدادی از طوفانهای قدرتمندی است که در دهه اخیر تهران را پشت سر گذاشتهاند؛ حوادثی که هر یک از آنها توان لازم را برای ایجاد خسارات جانی داشتهاند. از هفته گذشته نیز سازمان هواشناسی هشدارهایی درباره وقوع مجدد توفان در تهران داده است. یکی از این هشدارها روز گذشته داده شد. سازمان هواشناسی اعلام کرد که احتمال وزش بادهای لحظهای شدید در استان تهران از ۳۰ مهرماه تا سوم آبانماه وجود دارد. مدیرکل مدیریت بحران استان تهران هم از احتمال بارش باران، رگبار و رعد و برق، وزش باد شدید موقتی، مه و کاهش دید در مناطق شمالی و غربی این استان بهویژه در ارتفاعات خبر داد و افزود:«احتمال آبگرفتگی معابر، سیلابی شدن مسیلها و بعضی رودخانهها، پدیده مه و کاهش دید و امکان آسیب به بخشهای مختلف کشاورزی از مخاطرات اصلی در روزهای مذکور است.»
با هر هشدار سازمان هواشناسی، دستگاههای امدادی و خدماتی به حالت آمادهباش درمیآیند. با این حال این آمادهباشها چندان هم کافی به نظر نمیرسد، زیرا بسیاری از مردم و افرادی که نوع کار آنها میتواند در شرایط توفانی باعث ایجاد خطر برای خودشان یا شهروندان شود، این هشدارها را جدی نمیگیرند. علت این نوع رفتار را علاوه بر فرهنگ کمرنگ ایمنی در میان مردم میتوان در این موضوع نیز جستوجو کرد که در موارد بسیاری پیشبینیها درباره وقوع توفان یا بارش درست از آب درنمیآید.
تغییر اقلیم علت افزایش وقوع توفان در کشور
صادق ضیائیان، رئیس مرکز ملی پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا علت افزایش پدیده توفان در کشور را تغییرات اقلیمی عنوان کرد و به هممیهن گفت:«در اثر تغییر اقلیم، تمام پدیدههای جوی مخرب، هم به لحاظ فراوانی و تعداد دفعات وقوع و هم به لحاظ شدت، افزایش مییابد. بنابراین براساس مبانی علمی هم ثابت شده است که پدیدههای جوی مانند توفان، سیل، بارشهای سنگین و... که در گذشته به ندرت رخ میداد، افزایش یافته است.» او در ادامه عنوان کرد:«در این مورد نیز اولین بار چهارشنبه هفته گذشته بود که نسبت به وقوع توفانهای لحظهای هشدار دادیم. در توفان لحظهای طی مدتی بسیار کوتاه وزش باد شدید رخ میدهد که معمولا با خیزش گرد و خاک همراه است. در چنین مواقعی باید از ساختمانهای درحال ساخت دوری کنیم، زیرا در این نقاط خطر سقوط اشیاء از ارتفاع وجود دارد. همچنین شهروندان نباید خودروی خود را در نقاطی که درختان فرسوده یا دیوارها و ساختمانهای فرسوده قرار دارند، پارک کنند. همچنین باید از کار در ارتفاعات در چنین شرایطی پرهیز کنند.»رئیس مرکز ملی پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا درباره اینکه میزان توجه به این هشدارها توسط مسئولان و مردم چقدر است، اظهار کرد:«هواشناسی درهمه جهان موضوعی براساس احتمالات است و هیچکس نمیتواند با یقین درباره آینده صحبت کند. بنابراین مردم معمولا مدیریت ریسک را در پیش میگیرند، یعنی به نسبت میزان ریسک و شرایط کار و میزان خطر، ارزیابی میکنند که آیا ارزش دارد که در مقابل احتمال توفان احتیاط کنند یا اینکه همچنان به کار خود ادامه میدهند. به عنوان مثال اگر فردی قرار باشد جرثقیلی اجاره کند که اجاره روزانه آن چندین میلیون تومان است بهتر است در روزهای توفانی اقدام نکند.»
شهر تهران برای تحمل توفانهای سهمگین آماده است؟
با توجه به افزایش تعداد توفانها و وزش بادهای سنگین در تهران، طی سالهای گذشته و البته هشدار این روزهای سازمان هواشناسی نسبت به وقوع توفانهای لحظهای در روزهای آینده، این موضوع بسیار مهم است که کلانشهر تهران تا چه میزان آمادگی مقابله با این نوع پدیدههای جوی و بهصورت ویژه توفان دارد. توفانهایی که با توجه به بروز تغییرات اقلیمی رخ داده ممکن است در آینده بیشتر و سهمگینتر نیز بشود. پاسخ به این سوال درباره وضعیت پایتخت میتواند شرایط سایر نقاط کشور را به لحاظ میزان تابآوری دربرابر این پدیده جوی تا حدودی روشن کند.
آرش میلانی رئیس سابق کمیته محیط زیست شورای شهر تهران در این باره به هممیهن گفت:«توفانهایی با سرعت بالا به تدابیری خاص نیاز دارند. از طرف دیگر باید سایتهای استانداردی وجود داشته باشد تا میزان تابآوری شهر در برابر پدیده توفان را بسنجد، اما هنوز مطالعه دقیقی برای مقایسه تابآوری شهر تهران براساس استانداردهای جهانی انجام نشده است تا رتبه تهران در این مورد خاص مشخص شود. اما به لحاظ سازمانی، پیمانکاران و سازمانهایی که دستگاه تاورکرین دارند، موظف هستند گواهینامههای ایمنی لازم را اخذ کرده و در چارچوب«HSE» یا «ایمنی، بهداشت و محیط زیست» آموزش ببینند. شهرداریها نیز وظیفه دارند استانداردهای مربوطه را کنترل کرده و ناظر و بازرس را به این سازمانها اعزام کنند تا این شرکتها بهویژه زمانی که سازمان هواشناسی هشدار میدهد، آمادگی لازم برای اجرای تمهیدات حفاظتی را داشته باشند و این اطمینان خاطر ایجاد شود که خطری ایجاد نخواهد شد.» او با تاکید براینکه اطلاعرسانی به همه گروههای هدف وظیفه شهرداری نیست و اقدامی مشترک است، اضافه کرد:«ضروری است که سازمان مدیریت بحران زیرنظر استانداری هماهنگیهای لازم را انجام داده و درباره توفانهایی که احتمال خسارت دارند با گروههای مختلف مانند شرکتهای مخابراتی، کارگاههای شن و ماسه و سایر گروههایی از این دست تشکیل جلسه بدهد تا آمادگی لازم را برای رعایت موارد ایمنی در چنین شرایطی داشته باشند. البته در حال حاضر با توجه به افزایش تعداد چنین توفانهایی نوعی هماهنگی نسبی انجام شده، اما ضروری است این موضوع در شورای شهر نیز مورد بررسی خاص قرار بگیرد تا در صورت وجود خلاء قانونی در این زمینه اقدامات لازم را انجام بدهند. البته ما در دوره پنجم شورای شهر تلاش کردیم در حوزه «HSE» شهرداری، ساختاری متمرکز ایجاد کنیم، اما بهدلیل مخالفتهای زیادی که از سوی سایر دستگاهها ایجاد شد، این مصوبه اجرایی نشد.» میلانی اظهار کرد:«سازمان مدیریت بحران شهرداری بهشدت مقاومت میکرد که موضوع «HSE» ذیل وظایف این سازمان گنجانده نشود، زیرا این موضوع به لحاظ سازمانی، داخل شهرداری مسئولیتی قابل توجه ایجاد میکند. نوظهور بودن برخی بحرانها در تهران، مستلزم هماهنگی بیشتر در خصوص ایمنی شهری است. توفانها و بهویژه توفانهای گردوغباری که با توجه به شرایط اقلیمی ممکن است در آینده شاهد آن باشیم، ازجمله این بحرانهای نوظهور هستند. ایندرحالیست که در شهرداری تهران موضوع «HSE» میان سازمانهای مختلف پراکنده است، ضروری است که تمرکزی برای سیاستگذاری در این حوزه انجام شود.» رئیس کمیته محیط زیست شورای شهر تهران در پاسخ به این سوال که چرا درباره بحث «HSE» چنین مقاومتی در شهرداری تهران وجود داشت؟ گفت:«این موضوع برای ما هم مبهم بود درحالیکه بخشی از این مبحث منوط به ایمنی کارگران و بخش دیگری از آن منوط به ایمنی شرایط عمومی شهر بود. مصوبه ما در خصوص «HSE» گرچه تصویب شده بود، اما متاسفانه مورد شکایت قرار گرفت و به مرحله اجرا نرسید البته برای ما روشن نبود که دقیقا کدام دستگاه شکایت کرده بود، اما در حد یک خبر متوجه شدیم که یکی از بخشهای شهرداری درخصوص این مصوبه به دیوان عدالت اداری شکایت کرده است.»