کشورداری و روزهای سخت
محمود صادقی دبیرکل انجمن اسلامی مدرسین دانشگاهها روند تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور در سالهای اخیر نگرانیها و چالشهای عمیق و گستردهای را فراروی آح
محمود صادقی
دبیرکل انجمن اسلامی مدرسین دانشگاهها
روند تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور در سالهای اخیر نگرانیها و چالشهای عمیق و گستردهای را فراروی آحاد ملت، بهویژه نخبگان، قرار داده است؛ چالشهایی که ماهیتی انباشتی، درهمتنیده و گسترده دارند و همافزایی آنها شاخصهای امنیت، ثبات، توسعه، رفاه و سلامت را دچار بحران کرده است. در سالهای اخیر نظام دانشگاهی و دستگاه تعلیم و تربیت ما به معنای عامتر آن نیز در قالب کارکردهای متعارف و بایسته خود دچار ضعف یا بدکارکردی شده است.
گزینشهای حامیپرورانه و میل به یکدستسازی در پذیرش استاد و دانشجو، دانشگاه را از عرصه رقابت استعدادها تا حدودی دور ساخته و آن را به عرصهای برای توزیع رانت به حامیان همسو نزدیک ساخته و عناصر ناهمسو با این روند را دچار تضییقات و محدودیتهای روزافزون کرده است. کاهش منابع عمومی و کالاییسازی آموزش کارکرد عدالتگرایانه نظام آموزشی را تضعیف کرده که نشانه آن در کاهش روزافزون سهم قبولی فارغالتحصیلان مدارس دولتی در رشتههای پرطرفدار آزمونهای سراسری قابل مشاهده است.
از سوی دیگر تمایل به حاکم کردن نگرش ایدئولوژیک بر متون درسی، نفی به رسمیتشناسی تکثر فرهنگی و اصرار بر القای آمرانه سبک زندگی خاص در محیطهای آموزشی و دانشگاهی، حمایت از حامیان شبهعلم و عدم اجرای کامل اصول قانون اساسی در زمینه حقوق قومی و مذهبی در مجموعه دستگاه تعلیم و تربیت و فراتر از آن در کلیت نظام حکمرانی، روند دوقطبیسازی و تشدید شکافهای اجتماعی و واگرایی در عرصه انسجام ملی را دامن زده است.
عامل اصلی وضع موجود ضعف و ناکارآمدی در شیوه حکمرانی و اختلال گفتمان حاکم بر ذهنیت آن بخش از مناسبات حقیقی قدرت است که به اتکای اداره امور کشور بر رضایت و اراده عمومی که طبق قانون اساسی باید مبنا و مدار اداره کلیه امور باشد، باور ندارد و با وجود تمرکز روزافزون قدرت، خود را در قبال شرایط موجود پاسخگو نمیداند و با غیریتسازی و فرافکنی مداوم همه مشکلات و مسائل مبتلا به جامعه را به دشمن و عوامل بیرونی نسبت میدهد.
برخلاف تبلیغات و ادعاهای رسانهای امروز، کشورمان یکی از سختترین دورههای حیات خود را میگذراند. دورهای که داشتن یک زندگی معمولی برای بسیاری از مردم بهویژه قشر جوان به آرزویی دستنیافتنی تبدیل شده است. این در حالی است که سرزمین پهناور ایران سرمایههای انسانی و فرصتها و ظرفیتهای طبیعی و جغرافیایی کمنظیری برای توسعه و خلق زندگی آبرومندانه برای آحاد ملت دارد. این سرمایهها و ظرفیتها زمانی قابلیت تبدیل به فرصت و امتیاز مییابند که ذهنیت حاکم بر کارگزاران و بانیان واقعی وضع موجود بپذیرند وضعیت جامعه ناهنجار است. با دادهسازی و جلوگیری از انتشار آمار و دادن امیدهای بیبنیاد و تفسیرهای یکسویه از نارضایتیهای رو به گسترش و تهدید و فشار بر منتقدان نمیتوان حقایق موجود و ناکارآمدیهای حاکم را کتمان کرد.
در این شرایط اکثریت جامعه با تجربه زیسته خود نهتنها امید به اصلاح رفتارها و رویکردهای حکمرانان را از دست داده، بلکه نسبت به اثرگذاری روشهای اصلاحطلبانه مرسوم نیز دلسرد شده است. این وضعیت موجب واگرایی و سرخوردگی در اقشار مختلف شده و آثار آن در رشد ناهنجاریهای اجتماعی، بالارفتن آمار طلاق، خودکشی و اعتیاد و میل به مهاجرت و جلای وطن در بخشهای وسیعی از جامعه شده و زمینه را برای فوران گاه و بیگاه خشم فراهم آورده است. بر این باوریم که در جامعه معترض امروز قطعاً این وضعیت قابل دوام نخواهد بود و تداوم روشهای جاری هزینههای کلانی را متوجه نظام سیاسی و کشور خواهد کرد.
بر این باوریم که حیات این شیوه کشورداری به پایان رسیده و مسئولان راهی جز شنیدن صدای مردم و تن دادن به روشهای حکمرانی خوب ندارند. راه معقول و تجربهشده حکمرانی از طریق به رسمیت شناختن حق مشارکت عامه مردم در اداره امور جامعه میگذرد.
در شرایطی که اصلاحات به روش مرسوم گذشته به صخره ستبر خورده راه برونرفت از وضعیت موجود از مسیر رشد آگاهیهای عمومی، تقویت فرهنگ مدنی و همبستگی اجتماعی و تعاون و همکاری و بسط اعتماد عمومی و به رسمیت شناختن تکثر موجود در لایههای جامعه، تمرین دموکراسی و ترویج گفتوگوهای ملی و تلاش برای دستیابی به قدر مشترکهای مورد تفاهم بین گرایشهای مختلف سیاسی و اجتماعی و تقویت تشکلهای مدنی و صنفی و تشکیل جبههها و ائتلافهای فراگیر میگذرد.