ظریف: روابط با چین و روسیه نباید به معنای وابستگی انحصاری به شرق باشد

به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از ایسنا، محمدجواد ظریف، رئیس اندیشکده پایاب و دانشیار دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، در مقاله‌ای با عنوان «معماری نوین روابط راهبردی با چین و روسیه: اصالت و توازن فراگیر» به بررسی جایگاه این دو قدرت در دیپلماسی کشور پرداخت. وی با اشاره به اینکه اعمال اصل توازن فراگیر و اصالت‌بخشی به مناسبات با قدرت‌های شرقی هرگز نباید به معنای انسداد سایر مسیرها یا افتادن در چرخه وابستگی انحصاری تلقی شود، هشدار داد محدودسازی گزینه‌ها، آزادی عمل و توان چانه‌زنی ملی را در محاسبات شرکا به‌شدت فرسایش می‌دهد.

ظریف در تشریح تفاوت میان «روابط بر پایه اصالت» با «روابط بر پایه نیاز» تصریح کرد اگر پیوند با پکن و مسکو حاصل ناچاری و پیامد فشارهای غرب به تصویر کشیده شود، ایران در نگاه طرف‌های خارجی به شریکی ارزان و ناگزیر تنزل خواهد یافت که به‌دلیل بسته بودن درهای دیگر، چاره‌ای جز پذیرش شرایط حداقلی ندارد. وی افزود مناسبات تهران با این دو کشور باید فارغ از نوسانات در روابط با غرب، به‌عنوان یک انتخاب دائمی و مستقل با اهداف توسعه‌محور پیش برود تا منافع بلندمدت کشور تضمین گردد.

رئیس پیشین دستگاه دیپلماسی همچنین لزوم گذار از دوگانه‌های قطبی «روس‌ستیزی» و «روس‌پرستی» را یادآور شد و با اشاره به پیچیدگی‌های ساختاری مناسبات با مسکو، نگاه عمل‌گرایانه و خونسردانه بر پایه محاسبات دقیق سود و زیان را تنها مسیر تأمین منافع ملی دانست. او با اشاره به پرونده‌هایی چون رژیم حقوقی دریای خزر، بر ضرورت واقع‌گرایی پویا به‌جای آرزومندی‌های ایستا تأکید کرد و همراهی راهبردی را ابزاری برای حفظ وزن منطقه‌ای ایران در دوران گذار بین‌المللی ارزیابی نمود.

وی در بخش دیگری از این تحلیل، درباره مشارکت جامع ۲۵ ساله با چین خاطرنشان کرد که همکاری‌های دو کشور باید از الگوی سنتی و شکننده صدور نفت خام در ازای واردات کالای مصرفی، به سمت مشارکت در زنجیره‌های ارزش، انتقال فناوری و سرمایه‌گذاری مشترک صنعتی تغییر ریل دهد. ظریف همچنین حل‌وفصل چالش‌های ساختاری از جمله دست‌وپاگیری‌های دیوان‌سالاری، نوسانات تصمیم‌گیری، شفاف‌سازی روندهای حقوقی و داوری و مهار پیامدهای تحریم‌های ثانویه را لازمه تبدیل توافقات کلی به قراردادهای عملیاتی و ماندگار دانست.