مدرنهای قالبشکن
هفته گذشته در همین صفحه پروندهای درباره دانشگاه علامه طباطبایی منتشر شد.
نفیسه زارعکهن
روزنامهنگار
- هفته گذشته در همین صفحه پروندهای درباره دانشگاه علامه طباطبایی منتشر شد. نفیسه زارعکهن از فعالان سیاسی یک دهه قبل دانشگاه علامه در یادداشتی به عنوان ادامهای بر نگاه به وضعیت فعالیت دانشجویی در دانشگاه علامه طباطبایی به بررسی سنت سیاسی این دانشگاه پرداخته است.
وقتی قرار بر این باشد که از سنت سیاسی در دانشگاه علامه طباطبایی بنویسم، بالطبع بهعنوان یک فعال دانشجویی سالهای دور این دانشگاه، ناخودآگاه ذهنم به انجمن اسلامی دانشگاه، ارتباط آن با دفتر تحکیم وحدت و نقشی که در آن سالها در فضای زنده اما پرتنش دانشگاه داشت، خواهد رسید.
آنان که زمانی از عمر دانشجوییشان را در فعالیتهای دانشجویی گذراندهاند میدانند دانشگاه علامه طباطبایی به عنوان تنها دانشگاه علوم انسانی اگر نقش آغازکننده در جریانات دانشجویی را نداشته باشد، قطعا بهعنوان یکی از مهمترین بسترها برای طرح خواستها و مطالبات سیاسی و اجتماعی دانشگاه و جامعه بوده است.
دنبال کردن تاریخچه دفتر تحکیم وحدت بهعنوان مهمترین و پررنگترین و البته موثرترین بستر جنبش دانشجویی در گذشته، رد پررنگ علامه را در این میان بهعنوان فعالترین مرکز علمی علوم انسانی با رویکردی مدرن مشخص میکند.
در دهه ٨٠ دخالت نهادهای غیردانشجویی که هیچ نسبتی با افکار دانشجویی نداشتند از یکسو و برخی رفتارهای رادیکال از سوی دیگر زمینه تشدید اختلاف نگاههای سنتی و مدرن در دفتر تحکیم وحدت را باعث شد و در اسفند سال ٨٠ این تشکل دچار انشعاب شد.
و این همان نقطهای بود که دانشگاه علامه با رویکرد شجاعانه تحولخواهی و مدرناش نقشی کلیدی ایفا کرد؛ درست زمانی که طیف سنتی تحکیم در دانشگاه شیراز نشست برگزار میکرد، طیف مدرن در دانشکده مدیریت دانشگاه علامه طباطبایی نشست برگزار کرد و طیف علامه که سالها بهعنوان شاخه اصلی بدنه جنبش دانشجویی با بیش از 90درصد دانشگاه همراه بود، شکل گرفت و نقش مهمی را در تحولات دانشجویی ایفا کرد.
پیروزی محمود احمدینژاد در سال 84 اما کاریترین ضربه به جنبش دانشجویی بود و طی این سالها خیلی از انجمنهای اسلامی دانشگاهها، از جمله انجمن اسلامی علامه طباطبایی منحل شد. فعالیت طیف علامه در همان دولت اول احمدینژاد ممنوع شد و از این پس، آنچه باقی ماند، طیف شیرازی بود که گرایشهای آنها رفتهرفته به قرائت اصولگرایان حکومتی نزدیک شد. با این حال علامه ندای «دانشگاه زنده است» را سر داد، رویکرد مدرناش را حفظ کرد و در این راه دانشجویانش هزینههای سنگینی پرداختند. طی سالیان بعد هم فعالان منتقد دانشجویی علامه اما اگرچه از در رانده شدند، ممنوعازتحصیل و ستارهدار شدند و کار خیلیهای آنان به کمیته انضباطی کشید و حتی راهی زندان شدند، اما با همه این موانع سعی کردند با ایجاد تشکلهایی که همسو با خواست اکثریت دانشجویان باشد، همچون انجمن اسلامی دانشجویان آزاداندیش، راه را باز کنند و قرائتهای جدید خود از سنت و جامعه را مطرح کنند. و این رویکرد مدرن؛ قالبشکنی و حرکت بهسوی قرائتهای جدید به گمان من، سنت سیاسی دانشجویان علامهای است؛ آنها اگرچه ممکن است آغازگر راهی نباشند، اما ادامهدهندهای هوشیارند، تحصیل علوم انسانی
روز بهرغم همه موانع موجود به آنان آموخته که آنچه سفت و سخت است، لزوما درست نیست و باید طرحی نو درانداخت؛ به باور آنان قفل یعنی کلیدی هم هست و این را بارها چه در گذشته و چه در روزهای پرتلاطم اکنون نشان دادهاند.