بیقانونی عدالت نیست
هرگز قاضی نباید براساس احساسات و جو اجتماعی حکم صادر کند
هرگز قاضی نباید براساس احساسات و جو اجتماعی حکم صادر کند
امانالله قراییمقدم
جامعهشناس
در بعضی پروندهها، افکار عمومی نسبت به پیگیری جرم متهم، حساسیت بالاتری دارند و خواستار برخورد دستگاههای قضایی با متهم هستند، نظیر آنچه برای زورگیر خیابان نیایش اتفاق افتاده بود. در چنین مواردی، برخی این سوال را مطرح میکنند که قاضی دادگاه باید براساس نظرات عموم مردم حکم صادر کند یا قانون را رعایت کند؟
جواب به این سوال روشن است. در این موارد قاضی باید براساس قانون حکم صادر کند. چون بیقانونی نوعی هنجارشکنی است و قاضی نباید تحت تاثیر صحبتهای مردم قرار بگیرد. هرگز قاضی نباید براساس احساسات و جو اجتماعی حکم صادر کند. حکم دادگاه باید طبق آنچه قانون به او اجازه داده صادر شود. در ماجرای رخداده برای زورگیر خیابان نیایش نیز باید ببینیم شرایط جامعه و مسئولان در بهوجود آمدن این پدیده تا چه اندازه موثر بوده است. به هر حال بیکاری و مسائل اقتصادی باعث به وجود آمدن بزه میشود، اما گاه افرادی که خود در به وجود آمدن بزه مقصرند، تلاش میکنند با تشویق قاضی برای صدور حکم سنگین، از زیر بار مسئولیت خود شانه خالی کنند. اصلا برای اینکه گناه خود را به گردن فرد بیندازند، جرم را فطری و غریزی معرفی میکنند. جو اجتماعی و فشار الیگارشی و نفوذ صاحبنظران نباید در حکم قاضی اثرگذار باشد. بسیاری از افرادی که رو به بزهکاری میآورند، اگر کار و درآمد داشتند به سمت این خلافها نمیرفتند.
فراموش نکنیم قانون یعنی هنجار اجتماعی. هنجار مبتنی بر یک ارزش یا چند ارزش به وجود میآید و قانون در مجلس نیز مبتنی بر هنجار تصویب میشود. قاضی باید بدون تحت تاثیر قرار گرفتن، رای صادر کند. اگر قاضی این کار را انجام ندهد، خودش متهم است. قاضی باید عین قانون را اجرا کند و در غیر این صورت بیعدالتی کرده است.