همه جامعه باید نمایندگان واقعی خود را داشته باشند
سیدمحمد خاتمی رئیسجمهور دوران اصلاحات بعد از انقلاب، ایجاد تشکلها رسماً و قانوناً منع نشده است، ولی عملاً تشکلهای کارآمدی به وجود نیامده است. آنچه در عمل پ
سیدمحمد خاتمی
رئیسجمهور دوران اصلاحات
بعد از انقلاب، ایجاد تشکلها رسماً و قانوناً منع نشده است، ولی عملاً تشکلهای کارآمدی به وجود نیامده است. آنچه در عمل پدیدآمده، انجمنهای اسلامی است که متأسفانه برای بسیاری از آنها نیز محدودیتها ایجاد شده است و اگر حاکمیت آنها را نپسندیده است، یا تعطیل شده یا با محدودیتها و فشارهای زیاد مواجه شدهاند. به هرحال انجمنهای اسلامی جای اصناف را نمیگیرند. اگر جامعه مدنی و دموکراسی را میخواهیم، پیش از هرچیز (حتی احزاب) باید اصناف به رسمیت شناخته شوند. در شرایطی که صنف و سندیکا به معtنای واقعی نداشته باشیم، حزب واقعی و فراگیر هم پدید نخواهد آمد یا کارآیی لازم را نخواهد داشت. در یک جامعه آزاد و مردمسالار، همه بخشهای مختلف جامعه باید نمایندگان واقعی خود را داشته باشند تا از حقوق خود دفاع کنند و در سرنوشت جامعه حضور و مشارکت داشته باشند.
البته در مورد دانشگاهیان (اساتید و دانشجویان) شاید تعبیر «صنف» درست نباشد، ولی میتوانند نهاد یا تشکلی چون باشگاه داشته باشند که در آن امکان همصحبتی، همدلی و همکاری پدید آید. (فکر میکنم قبل از انقلاب چیزی به نام «باشگاه مهرگان» برای معلمان وجود داشت که کارهای مهمی هم کرد) در بخش دانشجویی هم چنین امکانی میتواند پدید آید که البته در شرایط و موقعیت فعلی بعید و حتی غیرممکن به نظر میرسد. من از ایدهآلها که باید برای رسیدن به آن کوشید، صحبت میکنم. حالا اینکه چنین امکانهایی نیست وظیفه تشکلهایی چون انجمن شما بیشتر و سنگینتر میشود. انجمن شما باید از حقوق و حرمت همه مدرسان، استادان و حتی دانشجویان با گرایشهای مختلف دفاع کند. اگر مشکلات و تنگناهایی برای آنها پدید میآید و نیز برای کل جامعه، باید آنها را شناخت، بیان کرد و برای رفع آنها پیشقدم شد حتی هزینههایش را هم پرداخت کرد. اگر حقوقی سلب میشود و برخوردهای ناروایی صورت میگیرد، انجمن اسلامی نسبت به آن به شیوه مدنی واکنش داشته باشد.
این کار را از موضع اسلامی انجام دهید؛ مگر اسلام و اسلامی که با جمهوریت سازگار است بر کرامت انسان (هر انسانی) پافشاری نمیکند؟ و حقوق دگر اندیشان را به رسمیت نمیشناسد؟ شما میتوانید به رغم محدودیتها، بیانگر دردها باشید و برای رفع آنها چارهجویی کنید و در این صورت است که جایتان در میان جامعه و بهخصوص اصحاب دانشگاه باز میشود. حتی در برابر دردها و مشکلات عموم مردم مسئول هستید.
امروز جامعه به لحاظ معیشت، امید به زندگی و برخورداری از یک زندگی قابل قبول، محیط زیستش و... با مشکلات بزرگی روبهروست. شما باید اولین کسانی باشید که این مسائل را میشناسد و به آنها توجه دارد. همچنین از آنچه در دنیای ما میگذرد نظیر آنچه امروز بر فلسطینیان مظلوم و مردم بیپناه غزه میرود. (گرچه در جریان هستم در این زمینه نامهای با امضاهای زیاد تهیه شده که کار خیلی خوبی است ولی کافی نیست) شما عنوان «اسلامی» دارید، به همین دلیل باید در شناخت اسلام و تبیین درست نسبت آن با جمهوری و دفاع از همه وجوه آن پیشتاز باشید. با کسانی که میخواهند جمهوری اسلامی را براندازند، به صورت منطقی مقابله کنید و اگر حاکمان نیز از موازین جمهوریت و اسلامیت سازگار با آن عدول کرده یا منحرف شدهاند، بیان کنید، تذکر دهید و حتی راههای بازگرداندن آنها را به موازین جمهوریت اسلامی جستوجو کنید و در تحقق آن بکوشید. باری وظیفه عزیزانی چون شما و دیگر تشکلهای موجود در این موقعیتهای خاص دشوارتر و سنگینتر است. موفقیت شما را در طی این مسیر دشوار آرزو میکنم.
*سخنان خاتمی در دیدار جمعی از دانشگاهیان، در نوزدهمین مجمع عمومی و پنجمین کنگره سالانه انجمن اسلامی مدرسین دانشگاهها منتشر شدهاست.