ضربه یا پاس گل؟
روزنامه هممیهن ، منتشر کننده آخرین و بروزترین اخبار داخلی و خارجی.
اندک آشنایی با کار رسانه یا سیاست، ببیننده شبکه اینترنشنال را مجاب میکند که با رسانهای به معنای مرسوم، حرفهای طرف نیست. این شبکه هرکاری میکند نامش کار رسانهای نیست. درست است که رسانه بدون سوگیری نداریم، ولی حکایت این شبکه متفاوت است. اول که مشخصاً دغدغۀ اصلیاش ملتهب بودن ایران است. طبیعی هم است، آنان که خرجاش را میدهند، برایشان ایران بیثبات و ملتهب صرفۀ بیشتری دارد و کارگزاران درشت و ریزشان هم هرچه ایران ملتهبتر باشد، مواجبشان بیشتر میشود.
از سوی دیگر در راستای همان دغدغهای هم که دارند، بسیار غیرحرفهای عمل میکنند. تقریباً تمامی خبرهای این شبکه از روی توئیتها، پستها و ویدئوهایی که در شبکههای اجتماعی منتشر شده، بازتولید میشود. بازتولید به این معنا که لوگوی این شبکه روی آن گذاشته و بازنشر میشوند. شما هرگز کار تحقیقی روزنامهنگارانهای از این شبکه ندیدهاید و احتمالا هم نخواهید دید؛ چراکه کار تحقیقی با دغدغههای اصلیشان اساساً در تعارض است.
جز این اکثر کسانی که ما به عنوان ویترین این شبکه میبینیم از کار حرفهای رسانه فرسنگها دورند. یکی از مهمترین چهرههای این رسانه در شویی تلویزیونی شرکت میکند، بعد از آن در همان تلویزیون لندنی بسیار غیرحرفهای مشغول به کار میشود و بعدتر به عنوان خبرنگار سیاسی به اینترنشنال میپیوندد. بله هرکسی میتواند از جایی شروع کند و در یک روند حرفهای قرار بگیرد، اما درباره ایشان چنین چیزی نهتنها صدق نمیکند که هیچ تفاوتی بین آن آدمی که در «بفرمایید شام» شرکت کرده بود تا آدمی که امروز میخواهد نسخه همه امور پیچیده سیاست را بچیند، نمیبینیم. مجریان برنامه بهوضوحی زننده، جانبدارانه با مهمانان برخورد میکنند و بعضا خود طرف منازعه و بحث میشوند. بسیاریشان در خواندن درست فارسی دچار مشکل میشوند و حتی دست به پروندهسازیهایی بدون مصداق و دلیل میزنند.
همه اینها است و بیشتر هم. اما تروریست خواندن یک رسانه حتی رسانهای غرضدار و غیرحرفهای، ممکن است به نظر صحیح نباشد و نقض غرض حتی برای آنان است که چنین میخوانندشان.
شاید در نگاهی تخصصی، رسانهای با هدف قرار دادن روح و روان جامعه مخاطبش، مشغول ترور روانی باشد، اما در نگاه عامه، تروریسم یک عمل فیزیکی است. ترور را واقعیتی عینی میدانند. کسی که سلاحی دست بگیرد و جان کسی را بگیرد، مصداق تروریست میدانند. با تروریست خواندن رسانهای که بههر روی مخاطبانی دارد و بخشی از آن مخاطبان هم بهطور ویژه به این شبکه و عواملاش علاقه دارند، کلمه تروریست را میان جامعه از اعتبار میاندازیم. چرا که جامعه نمیتواند بین آن چیزی که از تروریسم فهم میکند با آن چیزی که میشنود ارتباط برقرار کند. برای همین ممکن است که حتی اقدامی تروریستی، مثل حمله به مجلس، حمله به شاهچراغ، ترور مسئولان و دانشمندان و... را هم با همان اشتباه شناختی درک کند و حتی ترور فیزیکی هم برایش دیگر قبحی نداشته باشد. ولی باید این نکته را یک بار دیگر بازنگری کنیم؛ رسانهای که در تمام برنامهها تقریبا به حمایت از خشونت فیزیکی و تایید و تهییج جامعه مشغول است و تا مرز آموزش ساخت مواد منفجره یا کوکتل مولوتف پیش میرود را نمیتوان تروریست یا شبکه پشتیبان خشونت در ترور نامید؟
این مهم است که هر جنگی باید در زمین مشخص خودش باشد تا به پیروزی برسد. تغییر زمین بازی میتواند یک خطای استراتژیک بزرگ باشد. خیلی پیشترها چه بسیار کسانی که دغدغه ایران را داشتند و دارند بارها هشدار دادند که این وضعیت رسانه ملی و این رفتار با رسانههای داخلی چه تبعاتی خواهد داشت. چرا باید یک شبکۀ غیرحرفهای با بودجهای بسیار ناچیز در برابر صداوسیما، تبدیل به دشمن درجه یک کشور شود؟ اصلاً مگر از همین صداوسیما چند تنی به این شبکه نپیوستند؟ اینها نقایص کار ماست ولی از ماهیت یک شبکه پشتیبان خشونت و ترور نمیکاهد. در وضعیت ملتهب باید اول از همه به کار سریعالسریع فکر و حرکات طرف مقابل را بیاثر کرد، راه مقابله با اینترنشنال از مسیر مذاکره با حامیان و گردانندگان اصلی میگذرد. اصلا مگر سیاست چیزی غیر از این است که با کمترین هزینه به بیشترین میزان نفع رسید؟ نفع در این است که راه چارهای اساسی پیدا کرد. از طرفی باید بدانیم که زمین بازی جنگ رسانهای را وقتی میتوان تغییر داد. که تنها مطبوعات آزاد و رسانههای داخلی تحت فشار نباشند، اینگونه میتوان شر اینترنشنال را خنثی کرد. نمیتوان از سویی خبرنگاران با دغدغه را، آنهایی را که وضعیت امروزشان خودش اصلیترین خوراک اینترنشنال شده، تحت فشار قرار داد و با صداوسیما برنامه مهران رجبی به مقابله و خنثی کردن اینترنشنال رفت.