دیوار کوتاه شبکههای اجتماعی
اینترنت آزاد عامل اعتراض جوانان و نوجوانان است؟
اینترنت آزاد عامل اعتراض جوانان و نوجوانان است؟
گروه فرهنگ: در دوازده سیزده سال اخیر، هر بار اعتراضات خیابانی رخ داد، اولین اقدام عملی که از سوی دولت اجرایی شد، فیلترینگ گسترده فضای مجازی و قطع کردن اینترنت بود. یکی از تفاوتهای اعتراضات اخیر در قیاس با گذشته، حضور دهه هشتادیها در خیابان است که با زبانی متفاوت کنشگری میکنند. در این 15 روزی که اینترنتها با محدودیت مواجه شده و تنها در زمانهای مشخصی در دسترس است، حداقل 11هزار میلیارد تومان ضرر و زیان به اقتصاد کشور وارد شده است. همچنین یکی دیگر از قسمتهای بد ماجرا، کسبوکارهایی هستند که در بستر آنلاین شبکههای اجتماعی فعالیت میکنند. در کنار اینها بسیاری از تئوریسینهای دولتی عقیده دارند اگر اینترنت را بهطور کامل قطع کنند، اعتراضات خیابانی به طور کامل متوقف خواهد شد. چنین تفکری را در این گزارش بررسی کردیم که آیا قطع اینترنت یا افزایش فیلترینگ، باعث توقف اعتراضات دهه هشتادیها میشود یا خیر.
«تحلیل معکوس» با فیلترینگ گسترده
برخی از تندروها بارها در تریبونهای مختلف خواستار فیلترینگ شدیدتری از امروز هستند و معتقدند اینستاگرام باید بهطور کل از دسترس خارج شود و فیلترینگ چنان شود که دیگر کسی نتواند به سایتها و پلتفرمهای خارجی دسترسی داشته باشد. این تفکر اما در حالی مطرح میشود که با فیلترینگ اینستاگرام و تلگرام نهتنها اعتراضها فروکش نکرده، بلکه روز شنبه مشاهده شد که بخشهای دیگری از جامعه به خیابان آمدند که پیشتر تمایلی به حضور خیابانی نداشتند. یکی از تفاوتهای اعتراضات اخیر در قیاس با آبان 98 و یا خرداد 88 حضور نوجوانان دهه هشتادی است که در سن کمتر از 18 سال به خیابان آمدند و اعتراضات خود را بیان کردند.
یک جامعهشناس درباره اینکه آیا فیلترینگ باعث توقف اعتراض دهه هشتادیها میشود یا خیر به «هممیهن» گفت: «کسانی که در این زمینه تصمیمگیر هستند، نگاه مثبتی به شبکههای مجازی ندارند؛ از تصویب طرح صیانت تا مطالبی که در رسانهها شنیده میشود، این است که رویکردی رادیکال نسبت به این موضوع دارند و نهتنها راهکاری برای رفع بحران اقتصادی ندارند، بلکه قصد عقبنشینی هم در این زمینه ندارند. البته این موضوع را هم باید اشاره کنم که اگر بحث فیلترینگ تا پیش از 30شهریور به تعویق افتاده بود، اختلافات درون دولتی نسبت به این موضوع بود که باعث شد پروژه فیلترینگ به تعویق بیفتد. در این نسل مدل ورود به گفتوگو با نسلهای قبلی متفاوت است. جهانبینی آنها کاملا متفاوت است و بعید بهنظر میرسد که با محدودیت شبکههای اجتماعی اعتراض این نسل متوقف شود. آنها مطالباتی دارند که اصلا ارتباطی به فضای مجازی ندارد. برخلاف تصور عموم، نسل جدید دهه هشتادی کنشگر و دغدغهمند است و با گفتمان پیش میرود».
صدای نسل جدید شنیده میشود؟
در روزهای آغازین اعتراض دهههشتادیها بسیاری معتقد بودند این فریادی است که بهزودی فروکش میکند و صرفا یک شوخی مجازی است. اما به مرور مشخص شد که چنین نیست و این افراد بعد از تعطیلی مدارس به خیابان میآیند و مطالبهگر نیز هستند. پیش از شروع اعتراضها، مشخص نبود که نوجوانان 15-14ساله آیا نسبت به مسائل سیاسی اجتماعی صحبت میکنند یا خیر، اما با ویدیوهایی که منتشرشده نشان میدهد نسبت به مسائل روز جامعه صحبت میکنند و اطلاعات بالایی در این زمینه دارند. دهههشتادیها سالها بود کنشگری میکردند، مطالبه داشتند و نسبت به دغدغهشان در «فضای واقعی و حقیقی» صحبت میکردند، اما اعتراضات اخیر به نوعی توفیق اجباری بود تا دولت ببیند با نسل متفاوتی روبهرو است که در کنار حضور در فضای مجازی و فعالیت در شبکههای اجتماعی و حتی بازیهای اینترنتی دغدغه دارد؛ با بیانی متفاوت و به دور از آشوب.