اندیشکدهها
پیشگامی هلند در کمک به اوکراین
پیشگامی هلند در کمک به اوکراین
تیمو اس کاستر
دیپلمات سابق هلند
با تصمیم اخیر برای تحویل جنگندههای اف۱۶ به اوکراین، هلند دوباره پیشگامی خود را در این مسئله کلیدی امنیتی اروپا در این دوران نشان داد و از همه کشورهای دیگر قدمی جلوتر رفت. هلند از لحاظ کل کمکهای نظامی به اوکراین هم بالاتر از انتظار ظاهر شده است. تا اینجا، 7/2میلیارد دلار به این کمکها اختصاص داده است و چهارمین کشور در میان کشورهای اروپایی از این لحاظ است. تنها کشورهایی که بیشتر از هلند کمک کردهاند، چندین برابر هلند جمعیت دارند: آلمان، بریتانیا و لهستان. گرچه همه کمکها علنی نشدهاند، مشخص است که هلند بیش از هر کشور دیگری با این ابعاد عمل کرده است. کمک هلند به اوکراین، از کمکهای مربوط به دفاع فراتر بوده است و شامل کمکهای انساندوستانه، بازسازی، حفاظت از میراث فرهنگی و بیش از آن میشود.
کمی بعد از حمله روسیه، مارک روت، نخستوزیر هلند از اولین رهبران اروپایی شد که جنگ را آنچه بود شناخت: جنگی اروپایی، جنگی که صلح و آزادی را در قاره به خطر میانداخت. سخنرانیاش در دانشگاه سوربون، مشخصاً نشانه بیدارشدن دولت هلند و افکار عمومیاش بود. بعد از دههها که هلند در امنیت مشترک سرمایهگذاری نکرده بود، روت از افزایش بودجه دفاعی (بالاخره!)، کمک به اوکراین و اتحاد اروپایی و فرااقیانوسی گفت. او گفت: «جنگ به اروپا برگشته است.»
چند دلیل برای این رویکرد وجود دارد؛ اول اینکه هلند ویژگی منحصربهفردی در میان کشورهای خودمختار دارد و آن اینکه ترویج و حفاظت از نظم بینالمللی مبتنی بر قوانین، در قانون اساسیاش بهعنوان وظیفه دولت ثبت شده است. این باعث شده سابقهای قوی در حفاظت از حقوق بشر، کمک در راستای توسعه و همکاری چندجانبه درباره امنیت داشته باشد. جایگاه دادگاه لاهه بهعنوان پایتخت بینالمللی صلح و عدالت هم بر این موضوع تأکید میکند.
نکته دوم این است که جامعه جهانی تا حد زیادی حمله روسیه به کریمه و دونباس در ۲۰۱۴ را نادیده گرفت اما پای هلند با ساقطکردن هواپیمای اماچ۱۷ توسط روسیه بر فراز اوکراین به این ماجرا کشیده شد. آن هواپیما ۱۹۳ مسافر هلندی داشت که همگی از دست رفتند. دستگاه اطلاعاتی روسیه در سال ۲۰۱۸ تلاشی هم برای هک شبکه وایفای سازمان ممنوعیت سلاحهای شیمیایی در لاهه کرد. این اقدامات درک هلند از امنیت در اروپا را تغییر داد. آنها تجربهای دست اول از تهدید پوتین پیدا کردند.
هلند که از لحاظ هزینههای دفاعی در میان کشورهای عضو ناتو به سمت قعر جدول رفته بود، حالا قول داده که به کف ۲ درصد از تولید ناخالص ملی در ۲۰۲۴ برسد. این مقدار الان 7/1 درصد است. هلند البته همواره استفاده مؤثری از بودجه دفاعیاش داشته است.
از زمان سخنرانی روت در ۲۰۲۲ در پاریس، هلندیها به حرفشان عمل هم کردهاند. بودجه دفاعی در حال افزایش است و ظرفیتهای تحسینبرانگیزی هم به اوکراین تحویل شدهاند. هلندیها در ارائه تجهیزاتی که مرگبارتر هم باشند، پیشگام بودهاند، یعنی از کمکهایی مثل کمکهای بیمارستان و تجهیزات مینیابی به تجهیزات ضدهوایی، تانک و حالا اف۱۶ رسیدهاند. برای هلندیها، این تغییر موضع به نظر تا جایی پیش رفته است که از آن بازگشتی هم نیست. روت قرار است بازنشسته شود اما همه احزاب حالا متعهد به برآوردهکردن وعده ناتو هستند. انتظار میرود سرمایهگذاری در تجهیزات هم به افزایش ادامه دهد و افزایش قدرت نیروها هم لازم خواهد بود. پیشگامی هلند در ناتو بهعنوان بزرگترین کشور کوچک (یا کوچکترین کشور بزرگ؟) احتمالاً ادامه خواهد داشت و این شامل کمک به اوکراین هم خواهد شد.
همه اینها باعث میشود روت گزینهای قوی برای جانشینی ینساستولتنبرگ بهعنوان دبیرکل ناتو در سال آینده باشد (گرچه خودش همچنان میگوید علاقهای به این پست ندارد). اما موضع هلند نسبت به اوکراین، فراتر از موضع یک رهبر است. انتظار این را داشته باشید که تعهد هلند به این مسئله، در بلندمدت همچنان محکم بماند.