اندیشکدهها
ارزش زنده و مرده پریگوژین
ارزش زنده و مرده پریگوژین
جورج فریدمن
استراتژیست
یوگنی پریگوژین، رئیس گروه واگنر به خاک سپرده شد. آنچه که او را به کشتن داد، دوز مرگبار اعتماد به نفس بیش از حد بود. او سه اشتباه مرتکب شد. اول اینکه خودش را یک فرمانده شایسته میدانست. دوم اینکه اقدام به شورش علیه یک مامور سابق کاگب کرد که آموزشدیده بود چطور در زمانه پارانویا اقدام کند و آخرین اشتباه او این بود که در آخرش تلاشش، شکست خورد. بحث بر سر اینکه چه کسی او را کشته و او چگونه مرده است، اجتنابناپذیر است. زمان به اندازه کافی از کودتای نافرجام پریگوژین گذشته بود و او همچنان زنده بود. بنابراین منطقی به نظر میرسید که نتیجهگیری شود ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه تصمیم گرفته او را زنده نگه دارد. تئوریهای عجیبی هم در حمایت از این استدلال مطرح شد. آنچه که توجه مرا جلب کرده بود این تئوری توطئه بود که پریگوژین و پوتین در راهاندازی کودتا با یکدیگر همکاری کرده بودند. این تئوری هرگز نتوانست توضیح دهد چرا پوتین باید علیه خودش کودتا ترتیب دهد؟
نظریه اولیه درباره مرگ پریگوژین این بود که یک موشک زمین به هوا، هواپیمای او را ساقط کرد. منشأ نامشخص این موشک میتواند به پوتین اجازه دهد تا سوءظنها را در مورد سازماندهی قتل خنثی کند و مهمتر از آن، نشان دهد که او همچنان نگران پریگوژین است. به احتمال زیاد زمانی که هواپیما روی باند فرودگاه بود، بمبی در آن کار گذاشته شده بود. اما موضوع این است که تبلیغ تئوری اصابت موشک امکان انداختن تقصیر به گردن آمریکاییها یا اوکراینیها را فراهم میکند. اما این تئوری هم مشکل خودش را دارد. چون زنده پریگوژین برای آمریکا و اوکراین بسیار ارزشمندتر از مردهاش بود. پس چرا باید او را بکشند؟
پریگوژین پوتین را با شورشی که تا 190کیلومتری مسکو رسید، به وحشت انداخت. پریگوژین تهیهکننده غذا و دوست پوتین بود. او احتمالاً در بسیاری از شامها و سایر رویدادهای اجتماعی که در آنها اتفاقاتی رخ میدهد که پوتین ترجیح میدهد فراموش شوند، حضور داشته است. ادامه حیات او ممکن بود باعث شود روسها و دیگران باور کنند که پوتین عزم خود را برای تصمیمگیری، از دست داده است. پریگوژین زنده و سرحال کابوس پوتین و رویای آمریکاییها و اوکراینیها بود. این سوال نیز مطرح است که چرا پوتین تا این اندازه انتظار کشید تا پریگوژین را بکشد؟ فکر میکنم به این دلیل بود که پس از کودتا، تردیدهایی درباره صلاحیت و قدرت کنترل پوتین مطرح شد. پوتین نمیخواست اتفاقی که رخ داده، تقریباً موفقیتآمیز به نظر برسد. اگر اینطور میشد، این امکان وجود داشت که برخی وسوسه شوند تا شانس خود را علیه پوتین امتحان کنند. عجله برای کشتن پریگوژین بوی ترس میداد. رها کردن تحت کنترل کامل پریگوژین، این احتمال را افزایش داد که پوتین از او نمیترسد. دوره طولانی انتظار، افسانه پریگوژین را دچار افول کرد و به پوتین اجازه داد تا با دقت با کارکنان سابق پریگوژین و سایر
افراد که ممکن است از زمانی که پریگوژین هنوز زنده بود، گارد خود را کنار بگذارند، گفتوگوهایی داشته باشد.
آخرین و جالبترین سوال این است که چگونه و چرا یک تهیهکننده سابق غذای پوتین، رئیس یک نیروی شبهنظامی شد؟ ایالات متحده از پیمانکاران خصوصی مانند بلکواتر استفاده میکند، اما آنها هرگز در سطح واگنر نیستند. آنها تحت اختیار خود عمل نمیکنند. شرکتهای نظامی خصوصی آمریکایی مشاغل کمتری را اشغال میکنند. واگنر به تنهایی یک نیروی نظامی قابل توجه بود که برای قدرت بزرگی مانند روسیه بسیار عجیب است. فکر میکنم دلیل بهکارگیری واگنر این بود که پوتین به ستاد کل خود اعتماد نداشت. آغاز جنگ، بدون برخورداری از لجستیک مانند سوخت، نگرانی و بیاعتمادی او را بیشتر کرد. روسیه به جای تلاش برای درهم شکستن نیروهای دشمن، دائماً سعی میکرد شهرهایی را که اهمیت نظامی نداشتند، تصرف کند و اوکراینیها با آزادی عمل شگفتانگیزی روبهرو شدند. بنابراین پوتین یا باید جنگ را وامیگذاشت، یا با ستاد کل ادامه میداد و یا از گروه واگنر استفاده میکرد.