| کد مطلب: ۸۲۹۲

ترکش گرمایش

«هم‌میهن» تبعات تغییرات اقلیمی بر آب مواد غذایی، اقتصاد، سلامت و خشونت را بررسی می کند

ترکش گرمایش

«هم‌میهن» تبعات تغییرات اقلیمی بر آب مواد غذایی، اقتصاد، سلامت و خشونت را بررسی می کند

msg1488147278 1724550

امیر شاملو

پژوهشگر اقتصادی

موج گرما و تغییرات آب‌وهوایی در سال‌های اخیر توجه مردم و دولت‌ها را به خود جلب کرده است. هرچند مدت‎‌هاست در مورد پیامدهای گرمایش زمین بحث می‌شد و بسیاری هم به لزوم تدابیر سیاست‎هایی برای کنترل انتشار کربن و سایر گازهای گلخانه‌ای اشاره می‌کردند، اما اقدامات چشمگیری در این خصوص انجام نشده است. حالا براساس اعلام ناسا، ماه جولای در تابستان امسال گرم‌ترین ماه در قرن‌های اخیر جهان شده و سال 2023 نیز در میان یکی از گرم‌ترین سال‌های سده‌های گذشته قرار گرفته است.
این اتفاقات تاثیرات زیادی روی زندگی افراد بشر دارد و برخی از آنها در کوتاه‌مدت و برخی دیگر به مرور آشکار می‌شوند. دامنه این موضوعات هم بسیار گسترده است و از سلامت گرفته تا آب، خشونت، اقتصاد، اجتماع و حوزه‌های دیگر را در برمی‌گیرد. در این مطلب به بررسی آثار گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی روی جنبه‌های مختلف زندگی افراد می‌پردازیم که قابل تسری به ایران نیز هست و باید برای آنها آماده بود.

گرمایش زمین چه اثری روی خشونت می‌گذارد؟

«بیگانه» نوشته آلبر کامو برای کسانی که به ادبیات علاقمند هستند، کتابی آشناست. نقش اول داستان در جایی به مردی شلیک می‌کند و او را «به علت آفتاب» می‌کشد. این موضوع می‌تواند مقدمه‌ای برای شروع بحث درباره گرما و احتمال افزایش اقدامات خشونت‌بار باشد. در سال‌های اخیر مباحث مربوط به تغییرات اقلیمی و گرم شدن کره زمین مورد توجه زیادی قرار گرفته است. این مباحث عمدتاً روی آب و تغییر در الگوی پدیده‌هایی مانند سیل، دما و موارد دیگری از این دست متمرکز شده‌اند. با این حال، تغییرات اقلیمی سوی دیگری هم دارند. آنها علاوه بر اقلیم و محل سکونت، اقتصاد و آب، می‌توانند روی جنبه‌های مختلف روان ما نیز تاثیر بگذارند. تغییرات سریع در وضعیت آب‌وهوایی تبعات مختلفی برای زندگی ما روی کره زمین خواهد داشت که از آن جمله می‌توان به افزایش خشونت و درگیری‌ها اشاره کرد. تحقیقاتی که در این خصوص صورت گرفته نشان می‌دهد گرم شدن سریع کره زمین به چند طریق روی رفتار خشونت‌آمیز و افزایش آن تاثیر می‌گذارد.

تاثیرات آنی دما روی خلق و خو

بسیاری از افراد زمانی که دمای هوا به‌شدت بالا می‌رود، بدخلق‌تر می‌شوند. این موضوع در برخی از تحقیقات نشان داده شده است. در یکی از این پژوهش‌ها افراد را در سه اتاق قرار دادند که یکی دمای مناسبی داشت، یکی دیگر بسیار گرم بود و دیگری سرد. افرادی که در این دو اتاق بودند، معتقد بودند که دمای هر دو اتاق ناراحت‌کننده است. نتایج نشان می‌داد رفتارهای افراد در دو اتاقی که دمای نامناسبی داشت، از اتاقی که دمای مناسب داشت تهاجمی‌تر و خصمانه‌تر بود. درنهایت پژوهشگران با بررسی مجموعه‌ای از مطالعات نتیجه گرفتند که دمای گرم آزاردهنده میزان تهاجمی بودن را بالا می‌برد، اما پژوهش‌های جالب‌تری هم در این حوزه انجام شده است. در تحقیقی که در سال 1994 صورت گرفت، 38 افسر پلیس هلندی به‌طور تصادفی انتخاب شدند تا دوره‌ای را در شبیه‌ساز آموزشی سلاح‌های گرم بگذرانند. این دوره آموزشی در دو اتاق متفاوت انجام می‌شد که دمای یکی از آنها مناسب و دیگری گرم بود. در این دوره شبیه‌سازی، قرار بود افسران در یک سناریو قرار گرفته و به صفحه نمایش واکنش نشان دهند.

گرما احتمال تهدید شدن را بالاتر می‌برد

در واقع افسران باید به یک سوله مجازی نزدیک می‌شدند و با یک مظنون به سرقت مقابله می‌کردند. پاسخ‌هایی که افسران در این وضعیت نشان داده بودند، متفاوت بود. جالب این بود که افسرانی که شبیه‌سازی را در اتاق گرم‌تر انجام داده بودند، نسبت به اتاق دیگر بیشتر مظنون را تهاجمی در نظر می‌گرفتند و به وی به چشم تهدید نگاه می‌کردند. به همین دلیل هم افسران اتاق گرم‌تر با احتمال بیشتری از سلاح خود استفاده می‌کردند. برخی مطالعات از این دست نقش دما و گرم بودن هوا را در شدت گرفتن اختلافات جزئی و تبدیل شدن آن به یک خشونت شدید نشان می‌دهد. برخی شواهد می‎گویند مناطق و شهرهایی که دمای بالاتری دارند، جرایم خشونت‌بار بیشتری در مقایسه با مناطق خنک‌تر دارند، حتی در صورتی که متغیرهای دیگری مانند سن، نژاد، فقر و مسائل فرهنگی کنترل شوند.

گرمایش چقدر آدم می‌کشد؟

برخی از مطالعات حتی به بررسی رابطه دما و خشونت در یک منطقه جغرافیایی براساس ساعات، روزها، ماه‌‌ها و روندهای مختلف پرداخته‌اند. با این تفاسیر آنها نشان می‎‌دهند که وقتی هوا گرم‌تر است خشونت هم بیشتر می‌شود. در یکی از تحقیقات جالب، گزارش‌های جنایی FBI در بازه زمانی 1950 تا 2008 برای جرایم خشونت‌آمیز (نرخ جنایت و حمله به ازای هر 100 هزار نفر) و غیرخشونت‌آمیز (نرخ سرقت و دزدی موتور به ازای هر 100 هزار نفر) مورد بررسی قرار گرفت و با متوسط دمای سالانه همان سال مقایسه شد. نتیجه نشان می‌داد که متوسط دمای سالانه رابطه به‌شدت مستقیمی با نرخ جرایم خشونت‌آمیز داشت، اما در مورد نرخ جرایم غیرخشونت‌آمیز این‌طور نبود. از همه مهم‌تر اینکه حتی بعد از کنترل کردن تبیین‌های دیگر باز هم ارتباط مستقیم برقرار ماند. یافته‌ها نشان داد که یک درجه افزایش متوسط دما احتمالاً نرخ جرایم خشونت‌آمیز را 6 درصد بالاتر می‌برد که در نتیجه سالانه به آسیب جدی و حمله مرگبار به 25000 نفر تنها در ایالات متحده منتهی می‌شود.

آثار غیرمستقیم گرمایش روی خشونت

در بالا به بررسی اثر مستقیم دما روی خشونت اشاره کردیم. این موضوع در حالی است که گرما به‌طور غیرمستقیم هم روی بروز خشونت اثر می‌گذارد. یکی از این موارد که با نام مسیرهای توسعه نیز شناخته می‌شود، آن است که باعث شود کودکان، نوزادان و نوجوانان به بزرگسالانی که مستعد خشونت هستند، تبدیل شوند. یکی از موضوعات مهمی که تغییرات سریع آب و هوایی به دنبال دارد، افزایش ناامنی در تامین مواد غذایی است. افزایش خشکسالی، آب و هوای شدید و آتش‌سوزی‌های گسترده همگی رو به افزایش هستند و این موضوع تولید محصولات کشاورزی مهم و حیاتی را در مقیاسی وسیع به خطر می‌اندازد و ممکن است حتی باعث کمبود مواد غذایی شود. مطالعات نشان می‌‎دهند که سوءتغذیه در سنین ابتدایی می‌تواند عاملی باشد که در بزرگسالی موجب رفتار ضداجتماعی افراد شود و رفتار خشونت‌آمیز آنها را بالا ببرد. در مطالعه‌ای که روی خردسالان در کشور موریتانی صورت گرفته بود، کودکان سه ساله مورد بررسی قرار گرفتند و رفتار آنها یک دهه بعد، از نظر مواردی مانند ضداجتماعی بودن و تهاجمی بودن مطالعه شد. نتایج نشان می‌داد که چنین افرادی در مقایسه با کودکانی که غذای کافی داشتند، به احتمال بیشتری دچار رفتارها و اقدامات بالا می‌شدند. این موضوعی است که اهمیت آن نباید دست‌کم گرفته شود.

ترکش گرمایش زمین به طبقات پایین

یکی دیگر از آثاری که تغییرات سریع آب‌وهوایی دارد، از بین رفتن مشاغل است. این موضوع روی جمعیت‌های محروم و آسیب‌پذیر اثر اقتصادی بدتری دارد و می‌تواند منجر به فقر و نابرابری گسترده‌تری شود. این موضوع هم در کنار سوءتغذیه می‌تواند اقدامات خشونت‌بار را بالاتر ببرد. این موضوع در مطالعه‌ای در کشورهای آفریقایی بررسی شده است. کریستوفر باتلر و اسکات گیتس در سال 2012 به بررسی تاثیر آب‌وهوای نامناسب روی گله‌داران مناطق شرق آفریقا پرداختند. نتیجه مطالعه آنها این بود که خشکسالی و کمبودهای منابع که بر اثر تغییرات اقلیمی پدید می‌آیند، ممکن است منجر به این شوند که گله‌داران نابرابری درآمدی بیشتری پیدا کنند و این موضوع خودش منجر به بالا رفتن نارضایتی و درگیری می‌شود. در نهایت این موضوع تبدیل به رفتارهای تهاجمی و راهزنی می‌گردد که در آن منطقه اغلب دیده می‌شود.

اثر گرمایش زمین و افزایش جنگ در سیاره ما

در بالا به تاثیر منفی گرمایش زمین در مورد افراد پرداختیم. نکته اینجاست که دامنه این موضوع به جمعیت‌های گسترده‌تری هم کشیده می‌شود. این موضوع می‌تواند مهاجرت را هم تشدید کند که به نوبه خود ممکن است در مناطقی منجر به تنش شود. نمونه‌هایی در تاریخ دیده می‌شود که تغییرات اقلیمی منجر به مهاجرت، جنگ و حتی فروپاشی برخی سلسله‌ها شده باشد. به‌عنوان مثال خشکسالی در اوگاندا منجر به افزایش قیمت مواد غذایی، درگیری‌های داخلی و مهاجرت گسترده شد که همزمان مهاجران را با دامداران سودانی درگیر کرد. چنین موضوعاتی در کشورهای آفریقایی دیگری هم دیده می‌شوند، هرچند صرفاً به آفریقا و خاورمیانه محدود نمی‌شوند. مسائل اقتصادی و اجتماعی در 6 دهه اخیر باعث مهاجرت بنگلادشی‌های زیادی به هند شده است. تلقی کشاورزان هندی این بود که بنگلادشی‌های مهاجر زمین آنها را از دست‌شان می‌گیرند و همین موضوع منجر به تنش شد. در جریان طوفان کاترینا هم چنین موضوعی در آمریکا مشاهده شد. این طوفان صدها هزار آمریکایی را آواره کرد و به ایالت‌های همسایه فرستاد. میزان قتل در شهرهایی که پناهجویان به آنجا رفته بودند، در ماه‌های بعدی بالا رفت و تنش بین ساکنان و مهاجران بیشتر شد. به نظر می‌رسد رابطه دیگری هم در این میان در حال پدیدار شدن است. بلایای آب و هوایی و خشونت با هم ارتباط دارند و در تحقیقات اخیر نشان داده شده که در دهه گذشته درگیری بر سر آب در حال افزایش بوده است. فارغ از چالش‌های انسان‌ساخت، کاهش منابع آبی و گرم شدن زمین در سال‌های اخیر در ایران به‌شدت خود را نشان داده است.

پیامدهای اقتصادی تغییر اقلیم برای دنیا

مطالعه جدیدی که پیرامون ۱۳۵ کشور انجام شده، نشان می‌دهد که تا سال ۲۰۵۰ سالانه تا ۴ درصد از تولید اقتصاد ممکن است از بین برود. نکته‌ای که در اینجا بیشتر خودش را نشان می‌دهد آن است که اثر تغییر اقلیم روی مناطق مختلف دنیا متفاوت است. بسیاری از مناطق فقیرتر دنیا آسیب بیشتری از تغییر اقلیم خواهند دید. در رتبه‌بندی‌هایی که از سوی شرکت اس.اند.پی گلوبال صورت گرفته که به کشورها براساس سلامت اقتصادشان نمره می‌دهد، تاثیر احتمالی افزایش سطح دریاها، امواج گرمایی، خشکسالی و طوفان بررسی شده است. اگر دولت‌ها شدیداً از سیاست‌های کنترل تغییر اقلیم فاصله بگیرند، کشورهایی که جزو سرزمین‌های کم‌درآمد یا بادرآمد کمتر از متوسط محسوب می‌شوند، به‌طور متوسط در مقایسه با کشورهای ثروتمندتر 6/3 برابر بیشتر با زیان در تولید ناخالص داخلی مواجه می‌شوند.

بازندگان بزرگ تغییرات اقلیمی

تغییرات اقلیمی معمولاً در سه حوزه روی کشورها تاثیر می‌گذارد؛ دسته اول به تنش‌های آبی اشاره دارد که در نتیجه تغییرات اقلیمی به‌وقوع می‌پیوندند. دسته دوم به رویدادهای آب‌وهوایی اشاره دارند و دسته سوم هم به امواج گرما برمی‌گردند. همان‌طور که اشاره کردیم، این تغییرات در مناطق مختلف جهان متفاوت است. بنگلادش، هند، پاکستان و سریلانکا در معرض آتش‌سوزی‌های گسترده، سیلاب، طوفان‌های شدید و کمبود آب قرار می‌گیرند که در مجموع منطقه جنوب آسیا را با ریسک زیان تقریباً 15درصدی در تولید ناخالص داخلی روبه‌رو می‌کند که تقریباً سه برابر آمریکای شمالی و ۱۰ برابر اروپاست. قاره اروپا کمترین آسیب را از نظر تولید ناخالص داخلی متحمل خواهد شد. بیشتر این ریسک هم به تنش آبی برمی‌گردد. در مجموع دو درصد از تولید ناخالص داخلی اروپا بر اثر تغییرات اقلیمی در معرض ریسک قرار می‌گیرد. منطقه آسیای مرکزی، خاورمیانه، شمال آفریقا و جنوب صحرای آفریقا نیز همگی با ریسک بالایی در خصوص کاهش تولید ناخالص داخلی خود روبه‌رو هستند. کشورهای حوزه شرق آسیا و حوزه اقیانوس آرام هم ریسکی مشابه با آفریقای جنوب صحرا دارند ولی عمده اتفاقاتی که در این مناطق می‌افتد بیشتر ناشی از طوفان و سیلاب است تا امواج گرمایی و خشکسالی. کشورهای پیرامون استوا و جزایر کوچک‌تر هم با ریسک روبه‌رو هستند. درحالی‌که اقتصادهای وابسته به کشاورزی از اقتصادهای مبتنی بر خدمات بیشتر تحت تاثیرات منفی تغییرات اقلیمی قرار می‌گیرند. در اغلب کشورها هم در معرض تغییرات اقلیمی قرار گرفتن و هم هزینه‌های این تغییرات رو به افزایش هستند. طبق برآوردهای شرکت «سوئیس ری» در طول 10 سال گذشته، طوفان‌ها، آتش‌سوزی‌ها و سیلاب‌ها به تنهایی زیانی در حد 3/0 تولید ناخالص داخلی سالانه جهان داشته‌اند. تحقیق دیگری نیز که از سوی گروهی از دانشگاه‌های بریتانیایی صورت گرفته بود، نشان می‌دهد که تغییرات دمایی در جهان به‌شدت در حال پدیدار شدن هستند.

بیشترین تنش آبی مربوط به کدام کشورهاست؟

بیشترین تنش آبی که به واسطه تغییرات اقلیمی روی می‌دهد، در منطقه جنوب آسیا به چشم می‌خورد و در رتبه دوم هم منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا قرار دارند. این موضوع نشان می‌دهد این دو منطقه در آینده و در صورت تداوم تغییرات اقلیمی با وضع موجود، با مشکلات آب روبه‌رو خواهند شد.

تغییرات اقلیمی چه تاثیری روی سلامت ایرانیان می‌گذارد؟

یکی از مهم‌ترین آثاری که تغییرات اقلیم بر زندگی انسان‌ها دارد، خطراتی است که برای سلامت افراد ایجاد می‌کند. سازمان جهانی بهداشت در گزارشی به بررسی وضعیت اقلیم کشورها و ریسک‌ آنها برای حال و آینده سرزمین‌های مختلف پرداخته است. یک گزارش نیز به ایران اختصاص دارد که شرایط را تا سال 2100 براساس سناریوهای مختلف پیش‌بینی کرده است. براساس گزارش سال 2022 این سازمان، اگر میزان انتشار کربن بالا باشد، انتظار می‌رود میانگین دمای سالانه کشور تا پایان قرن حاضر 2/5 درجه بالاتر رود. این در حالی است که اگر میزان انتشار پایین باشد، میزان افزایش دما به 5/1 درجه سانتیگراد محدود خواهد شد. عامل دیگری که تغییرات اقلیمی در پی دارد، افزایش درصد روزهای گرم سال است. انتظار می‌رود در صورت انتشار زیاد کربن 65 درصد روزهای سال بسیار گرم باشند، درحالی‌که در صورت کم بودن انتشار کربن، به‌طور متوسط حدود 30 درصد از روزهای سال تا پایان قرن میلادی جاری در دسته روزهای بسیار گرم جای می‌گیرند. اما این اتفاقات چه تاثیری روی سلامت دارند؟

تغییر مرگ و میر در افراد سالمند

یکی از مشکلات سلامت که بر اثر تغییرات اقلیمی و گرما ایجاد می‌شود، افزایش مرگ و میر در میان سالمندان بالای 65 سال است. آمار مرگ و میر سالمندان که در فاصله سال‌های 1961 تا 1990 کمتر از 6 مورد در هر 100 هزار نفر بود، در صورت انتشار بالای کربن می‌تواند به‌شدت بالا برود و تا سال 2080 به 69 مورد برسد. این در حالی است که سناریوی کاهش انتشار کربن می‌تواند میزان مرگ و میر سالمندان بر اثر گرما را به 16 مورد در هر صد هزار نفر برساند.

اثرات گرما روی محصولات کشاورزی و غذا

یکی دیگر از آثار افزایش گرما، تغییر در کشت محصولات کشاورزی در کشور است. تامین غذای مناسب و منابع خوراکی برای سلامت و ادامه زندگی لازم هستند. تغییرات اقلیمی، ایمنی و پایداری سیستم‌های غذایی را با خطر بیشتری روبه‌رو می‌کنند و روی مسائلی مانند کشاورزی، نیاز به واردات غذا، شهرنشینی، مهاجرت، اختلال در خدمات بهداشت و سلامت و دسترسی به آب سالم تاثیر می‌گذارند. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، افزایش دما می‌تواند از طریق بیشتر شدن مواد غذایی فاسدشده در جریان حمل و نقل یا ذخیره‌سازی باعث افزایش بیماری‌های ناشی از غذا شود. این موضوع ممکن است روی امنیت غذایی در کشور مؤثر باشد. به‌علاوه انتظار می‌رود تغییرات آب‌وهوایی روی کاهش در دسترس بودن آب، افزایش دمای هوا و طوفان‌های شدیدتر شن و گردوغبار تاثیر داشته باشد که موجب افت کشاورزی می‌گردد. ایران در حال حاضر هم چالش‌هایی در بخش کشاورزی دارد که از آن جمله می‌شود به عواملی از جمله امنیت غذایی محدود در محصولات اصلی کشاورزی، دسترسی ناکافی به غذا برای همه و بهره‌وری پایین در میان کشاورزان خرده مالک اشاره کرد. تغییرات آب و هوایی این وضعیت را تشدید و به‌عبارتی بدتر خواهد کرد.

نقش تغییرات اقلیمی روی افزایش خشکسالی و سیلاب

تغییرات اقلیمی روی شدت و میزان پدیده‌های آب‌وهوایی مانند خشکسالی و سیلاب تاثیر می‌گذارند. بالا رفتن سطح آب دریاها ممکن است باعث شود طوفا‌ن‌ها و فرسایش در مناطق ساحلی بیشتر شوند و آب شور به آب‌های زیرزمینی نفوذ کرده و موجب اختلالاتی در اکوسیستم شود. این اتفاقات روی جابه‌جایی جمعیت و آلودگی آب به برخی باکتری‌ها مؤثرند. جمعیت در معرض سیلاب‌‎های رودخانه‌های ایران که در سال 2010 کمتر از نیم میلیون نفر بودند، در سال 2080 و در شرایط انتشار کربن بالا به نزدیکی یک میلیون نفر خواهند رسید. به علاوه، منابع آب در آینده ایران نیز با مشکلاتی روبه‌رو می‌شوند. پیش‌بینی می‌شود تا سال 2030 رواناب آب‌های سطحی در ایران بیش از 25 درصد کاهش پیدا کند.

تغییرات آب و هوایی با ریزگردها و آلودگی چه می‌کند؟

تحقیقات سازمان جهانی بهداشت همچنین نشان می‌دهد که در همه 10 شهر پرجمعیت ایران، سطح PM2.5 یا به‌عبارتی ذرات معلق با قطر 5/2میکرومتر یا کمتر، بیش از مقادیری است که سازمان فوق توصیه می‌کند (یعنی 5 میکروگرم بر مترمکعب). میانگین سالانه ذرات معلق فوق در شهرهای تهران، مشهد، اصفهان، کرج، تبریز، شیراز، اهواز، کرمانشاه، رشت و کرمان بین 40 تا 140 میکروگرم بر مترمکعب است که بسیار بیشتر از مقدار قابل‌قبول است. در میان این شهرها، اهواز بدترین وضعیت را دارد و رشت و تبریز وضعیت بهتری دارند. آلودگی هوا و مسائل ناشی از آن می‌تواند مرگبار باشد، چراکه وارد دستگاه تنفسی شده و موجب نقص در آن و بروز بیماری‌های قلبی- عروقی یا سرطان شش می‌شود. طوفان‌های شن و گردوغبار هم اثرات شدیدی روی سلامت انسان دارند و علاوه بر آن روی آب، شوری خاک، خشکسالی و گسترش بیابان‌ها اثرات سوء دارد. طبق آمارهای سازمان بهداشت جهانی در این گزارش، 27 هزار و 178 نفر در ایران در سال 2016 بر اثر آلودگی هوای محیط جان خود را از دست داده بودند. گزارش فوق نشان می‌دهد تغییرات اقلیمی و گرم‌تر شدن ایران چه تاثیراتی بر حوزه سلامت دارد. در صورت افزایش انتشار کربن، مشکلات زیادی در پی خواهند آمد که روی بخش‌های مختلف از کشاورزی گرفته تا آب و سلامت تاثیر خواهند گذاشت. این موارد روی اقتصاد کشورها هم اثرگذارند.

تغییرات اقلیمی با مواد غذایی چه می‌کند؟

یکی از مهم‌ترین آثار تغییرات اقلیمی روی تولید محصولات کشاورزی است. براساس داده‌هایی که ناسا ارائه کرده است، اگر میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای بالا باقی بماند، تغییرات آب‌وهوایی ممکن است حتی در سال 2030 روی تولید ذرت و گندم اثر بگذارند. این تاثیر منفی به اندازه‌ای است که تولید ذرت را 24 درصد کاهش دهد، درحالی‌که تولید گندم به‌طور بالقوه ممکن است رشد 17 درصدی را تجربه کند. علت این موضوع هم افزایش دما، تغییرات الگوی بارش و افزایش میزان غلظت دی‌اکسیدکربن بر اثر فعالیت‌های انسانی است. این تغییرات رشد ذرت در مناطق حاره‌ای را دشوار می‌کند اما محدوده و منطقه رشد گندم را افزایش می‌دهد. البته در مورد میزان تولید گندم شک و تردیدهایی وجود دارد. محققان مؤسسه تحقیقات سیاست‌گذاری غذا نیز پیش‌بینی‌هایی در مورد تولیدات مواد غذایی تا سال 2050 مطرح کرده‌اند. طبق تحقیقات آنها، میزان کشت گندم جهان در بازه 2000 تا 2050 حدود سه درصد کمتر می‌شود.

متهم ردیف اول افت تولید سیب‌زمینی و برنج

پژوهشگران مؤسسه تحقیقات سیاست‌گذاری غذا معتقدند تغییرات اقلیمی تولید برنج و سیب‌زمینی را نیز در جهان کاهش می‌دهند که این موضوع تبعات زیادی دارد. براساس تحقیقات آنها، میزان برنج تولیدشده در جهان در سال 2050 نسبت به سال 2000 افت 11درصدی را تجربه می‌کند و تولید سیب‌زمینی نیز در همین بازه زمانی 9 درصد افت خواهد داشت. این موضوع با وجود آن است که جمعیت زمین در این بازه زمانی روند افزایشی خود را طی می‌کند. این موضوع می‌تواند برخی از شهرهای ایران از جمله استان‌های شمالی که به تولید برنج اشتغال دارند را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین در تأمین برنج وارداتی به کشور نیز به علت کاهش تولید برنج در جهان با کمبود عرضه و افزایش قیمت روبه‌رو خواهیم بود. علاوه بر آنکه به مرور استان‌های تولیدکننده سیب‌زمینی ازجمله همدان، اردبیل، اصفهان، آذربایجان‌شرقی، کردستان و زنجان نیز با مشکلات جدی روبه‌رو می‌شوند.

تاثیر تغییرات اقلیمی و گرسنگی در دنیا

تغییرات اقلیمی روی تولید محصولات غذایی تاثیر زیادی دارند. براساس گزارش بانک جهانی، حدود 80 درصد از جمعیت جهان در مناطقی زندگی می‌کنند که محصولات غذایی‌شان با ریسک تغییرات اقلیمی روبه‌رو است و به همین دلیل احتمال گرسنگی در این مناطق وجود دارد. این مناطق عبارتند از: آفریقای جنوب‌صحرا، جنوب و جنوب شرقی آسیا که خانوارهای کشاورز به شدت فقیر و آسیب‌پذیرند. به این ترتیب، خشکسالی‌ شدیدی که بر اثر پدیده هوایی ال‌نینو یا تغییرات آب‌وهوایی پیش بیاید، می‌تواند میلیون‌ها نفر را دچار فقر کند. همین مسئله نشان می‌دهد که چرا لازم است تمهیداتی برای مقابله با تغییرات اقلیمی و کنترل میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای اندیشیده شود.

تغییرات تولید محصولات کشاورزی در دنیا

با وجود آنچه گفته شد، مناطق مختلف دنیا از نظر کشاورزی روند متفاوتی را تجربه خواهند کرد. طبق تحقیق مؤسسه تحقیقات سیاست‌گذاری غذا، آمریکای شمالی بهترین جا برای کشت ذرت است و با وجود افت 20 درصدی تولید ذرت این منطقه تا سال 2050، این ناحیه همچنان یکی از بهترین مناطق برای تولید ذرت باقی خواهد ماند. این در حالی است که محصولات کشاورزی کشت‌شده در برزیل از جمله ذرت با افت روبه‌رو خواهند شد. تولید برنج در اندونزی چندان تغییر نمی‌کند، ولی کشت ذرت در آن 20 درصد کاهش می‌یابد. در استرالیا مناطق بیشتری قابل کشت می‌شوند، اما به دلیل خشکسالی‌ها در صورت کشت گندم باید کشاورزی کارآمدتر شود. این در حالی است که هند و چین که جمعیت زیادی دارند، شاهد از دست رفتن زمین‌های قابل کشت خواهند بود. در نهایت خاک غرب آفریقا برای کشت برنج مناسب خواهد شد و برخی از مناطق شرقی این قاره هم ممکن است به‌طور بالقوه شانس رشد تولیدات کشاورزی را داشته باشند.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید

مطالب ویژه
دیدگاه

ویژه اقتصاد
پربازدیدترین
آخرین اخبار