اندیشکدهها
سیگنال لوکاشنکو به لهستان و اروپا
سیگنال لوکاشنکو به لهستان و اروپا
جورج فریدمن
استراتژیست
الکساندر لوکاشنکو، رئیسجمهور بلاروس، هفته گذشته یک سخنرانی کرد و سخنانی بر زبان آورد که به نظر میرسد سیگنالی به غرب محسوب میشود. بلاروس سالها متحد نزدیک روسیه بوده است. حتی میتوان گفت یکی از اقمار روسیه است. در موارد متعدد، روسها از نفوذ سیاسی خود برای تثبیت ریاستجمهوری لوکاشنکو استفاده کردهاند. پس از شورش گروه واگنر در ماه ژوئن، پریگوژین با موافقت ولادیمیر پوتین، به بلاروس پناهنده شد. نکته مهم این است که لوکاشنکو همچنین جهت اقتصادی جدیدی را برای بلاروس پیشنهاد کرد و گفت: «اکنون ما عمدتاً در شرق کسب درآمد میکنیم: در روسیه، چین. اما ما نباید ارتباط با غرب پیشرفته را کنار بگذاریم. آنها نزدیک هستند. اتحادیه اروپا همسایه ما است و ما باید با آنها ارتباط برقرار کنیم. ما برای این کار آماده هستیم، اما باید به منافع ما توجه شود. باور کنید آن زمان فرا میرسد و در سالهای 2024-2025 تغییرات جدی در جهان رخ خواهد داد.» لوکاشنکو همچنین گفت که بلاروس به گفتوگو با لهستانیها نیاز دارد و به نخستوزیر لهستان گفته است که با آنها تماس بگیرد. او گفت: «گر آنها بخواهند، میتوانیم صحبت کنیم و روابط خود را اصلاح کنیم. ما همسایه هستیم و شما همسایه خود را انتخاب نمیکنید.» معاون وزیر امور خارجه لهستان در پاسخ گفت که اگر بلاروس میخواهد روابط خوبی با لهستان داشته باشد، باید حملات به مرز مشترک را متوقف کرده و زندانیان لهستانی را از زندانهای بلاروس آزاد کند. در ظاهر، اظهارات لوکاشنکو به نظر تلاشی دقیق برای دور کردن بلاروس از وابستگی شدیدش به روسیه و ایجاد تعادل بین این روابط با اتحادیه اروپا و در کمال تعجب، لهستان است. روابط مینسک و ورشو خصمانه بوده و طرفین نیروهایشان را در مرزهای خود جمع کردهاند. مشکل این است که با توجه به موضع لهستان در قبال اوکراین، کمک این کشور به کییف و تبدیل شدنش به انبار تسلیحات ایالات متحده، تصور اینکه روسیه مایل به تحمل گشایش روابط بلاروس با لهستان باشد، دشوار است. گشایش روابط بلاروس با اتحادیه اروپا ممکن است برای روسیه سودمند تلقی شود زیرا مسکو نیز خواهان روابط قویتر با این اتحادیه است. دسترسی بلاروس به لهستان امکان دیگری را ایجاد میکند. جنگ اوکراین و روسیه بهطور فزایندهای در حال تبدیل شدن به یک بنبست است. جنگی که هیچیک از طرفین نمیتوانند در آن برنده شوند، اما پایان دادن به آن نیز پس از آن همه خونریزیها در هر طرف دشوار خواهد بود. پایان دادن به جنگ بدون داشتن چیزی شبیه به پیروزی بسیار مشکلساز خواهد بود. در عین حال، جنگ نمیتواند ادامه یابد، زیرا هر طرف محدودیتهایی در نیروی انسانی، تسلیحات و حمایت افکار عمومی دارد. با توجه به این موضوع، ابراز تمایل لوکاشنکو برای برقراری روابط نزدیکتر با اتحادیه اروپا و مهمتر از آن، لهستان ممکن است مورد تشویق مسکو قرار بگیرد. بلاروس به روسیه بسیار نزدیک است و نقشی هرچند جزئی در جنگ داشته است. ممکن است اتحادیه اروپا با بلاروس همکاری کند و به این ترتیب مسیر مسکو نیز هموارتر خواهد شد. لهستانیها موضوع متفاوتی هستند. خصومت آنها با بلاروس قابل توجه است و لهستان ممکن است از مینسک امتیازات بزرگی بخواهد. با این حال، در اروپا و سایر کشورها تمایل به پایان جنگ وجود دارد و اتحادیه اروپا ممکن است سیگنال بلاروس را راهی برای بهبود روابط با روسیه تلقی کند. در مورد لهستان باید گفت که بسیاری در اروپا هستند که موضع ورشو در مورد جنگ را منحصر به لهستان و موقعیت جغرافیایی آن میدانند و دنبال کردن آن موضع را به نفع خودشان نمیبینند. آنها ممکن است به لهستان پاداش دهند یا بر این کشور فشار وارد کنند تا موقعیت خود را تغییر دهد. نظر من این است که لوکاشنکو ژستی گرفته و سعی میکند نقش یک دولتمرد را بازی کند. اما من باید در نظر بگیرم که بلاروس موقعیت خود و احتمالاً زندگی لوکاشنکو را مدیون پوتین است و حمایت از لوکاشنکو در بلاروس نامشخص است. تصور اینکه او دست به ابتکار دیپلماتیکی بزند که مورد تایید مسکو نباشد سخت است. بنابراین، باید به این احتمال که این رفتار بلاروس به نوعی گشایشی به سوی اروپا است را بپذیرم.