آب دریاها سخت تلخ است آقا!
این تلخی فقط از مرگ سوگند و گژال و ... نیست؛ از تکرار مرگهایی است که میشد و باید از آنها جلوگیری کرد.
در یادداشت قبلیام با عنوان «این زنکشی را متوقف کنید»، درباره زنجیره خشونتهایی نوشتم که جان زنان را تهدید میکند؛ زنانی که حتی در خانه و در کنار نزدیکترین افراد زندگی خود نیز از امنیت برخوردار نیستند. هشدار دادم که این خشونتها را نمیتوان حوادثی پراکنده و جدا از یکدیگر دانست و با چند ابراز تأسف و محکومیت از کنارشان گذشت.
اما از آن روز تا امروز، چند زن دیگر به فهرست قربانیان این خشونت مرگبار اضافه شدهاند: یکی سوگند به دست پدرش و دیگری گژال به دست همسرش و انسان های دیگری که به بیرحمانهترین شکل ممکن کشته شدند. زندگی هایی که میتوانست ادامه پیدا کند، اما به دست کسانی گرفته شد که باید حافظ جان و امنیت آنها میبودند.
چه باید گفت؟ چگونه میتوان از این فجایع نوشت، بیآنکه احساس کنیم کلمات در برابر این حجم از خشونت و بیپناهی ناتواناند؟
به قول لورکا:
«دل من و این تلخی بینهایت سرچشمهاش کجاست؟
آب دریاها سخت تلخ است، آقا.»
این تلخی فقط از مرگ سوگند و گژال و ... نیست؛ از تکرار مرگهایی است که میشد و باید از آنها جلوگیری کرد. از اینکه بارها درباره خشونت علیه زنان هشدار دادهایم، اما همچنان شاهد قربانیان تازهایم. گویی جان زنان هنوز آنقدر که باید، در سیاستگذاری و نظام حمایت اجتماعی اهمیت ندارد.
مسئولیت مستقیم این قتلها متوجه عاملان آنهاست. نه نسبت خانوادگی، و نه عنوان و ادعایی
حفظ آبرو و ناموس نمیتواند از مسئولیت جنایتکارانه آنان بکاهد. اما مسئولیت حاکمیت نیز با شناسایی و مجازات قاتلان پایان نمییابد. چرا تهدید و آزار زنان در محیط خانواده جدی گرفته نمیشود؟ چرا درخواست کمک و شکایتهای زنان در معرض خشونت، گاه زمانی شنیده میشود که دیگر برای نجات جانشان دیر شده است.
نمیتوان از امنیت اجتماعی سخن گفت، اما امنیت زنان را در خانههایشان نادیده گرفت. خانهای که زن و دختران ما در آن از ترس جان خود زندگی میکند، کانون آرامش نیست. خشونت علیه زنان با نصیحت خانوادهها، توصیه اخلاقی یا محکوم کردن چند قتل متوقف نمیشود؛ این مسئله به قانون مؤثر، حمایت عملی، مداخله بهموقع و از همه مهم تر به اراده سیاسی نیاز دارد.
از مسئولان کشور میخواهیم به جای محکومیتهای تکراری، اقداماتی روشن و قابل ارزیابی انجام دهند:
۱. آمار دقیق و مستند قتل زنان و موارد خشونت خانگی را بهصورت منظم و شفاف منتشر کنند تا ابعاد واقعی این فاجعه پنهان نماند.
۲. سازوکاری فوری و در دسترس برای دریافت گزارش خشونت و تهدید، ارزیابی خطر و مداخله حفاظتی ایجاد کنند؛ بهگونهای که زنان در معرض خطر پیش از وقوع فاجعه حمایت شوند.
۳. پناهگاههای امن، خدمات حقوقی و روانشناختی و خطوط امدادرسانی شبانهروزی را در دسترس زنان قرار دهند.
۴. با تصویب و اجرای قوانین جامع و بازدارنده، حمایت از زنان در برابر خشونت خانگی را تضمین کنند و اجازه ندهند ملاحظات خانوادگی، فرهنگی یا اداری مانع رسیدگی به تهدیدها و آزارها شود.
۵. آموزش رسمی و غیررسمی را به یکی از پایههای اصلی پیشگیری از خشونت تبدیل کنند. این آموزش باید از مدرسه و دانشگاه آغاز شود و از طریق رسانهها، نهادهای مدنی، مراکز فرهنگی و اجتماعی و شبکههای ارتباطی ادامه یابد. آموزش حقوق انسانی، برابری، احترام به استقلال و حق انتخاب زنان، شناخت مصادیق خشونت و مقابله با عادیسازی رفتارهای خشونتآمیز باید در برنامههای آموزشی و فرهنگی کشور جایگاهی جدی و پایدار داشته باشد. مقابله با فرهنگ مردسالارانه و مالکیتپنداری نسبت به زنان، بدون اصلاح نگرشها و تربیت نسلهای آگاه به حقوق انسانی و برابر ممکن نیست.
در این میان، مسئولیت صداوسیما بهعنوان فراگیرترین رسانه عمومی کشور، بسیار جدی است. این رسانه باید به جای بازتولید کلیشههای جنسیتی و نگرشهای تبعیضآمیز، در ترویج احترام به حقوق زنان، مقابله با خشونت خانگی و آموزش روابط مبتنی بر برابری نقش فعال ایفا کند. تولید و پخش برنامههای آموزشی و آگاهیبخش، گفتوگو با متخصصان، بازنمایی مسئولانه خشونت علیه زنان و پرهیز از تئوریزه کردن خشونت علیه زنان، توجیه یا عادیسازی آن، بخشی از مسئولیت این رسانه است. رسانهای که از بودجه عمومی استفاده میکند، نمیتواند نسبت به امنیت و حقوق نیمی از جامعه ایران بیتفاوت بماند.
از مجلس و دولت انتظار میرود پیشگیری از خشونت علیه زنان را در اولویت قانونگذاری و سیاست عمومی قرار دهند؛ از دستگاه قضایی و انتظامی انتظار میرود هر گزارش تهدید و خشونت را جدی بگیرند و از نهادهای مدنی و اجتماعی میخواهیم در شناسایی و حمایت از زنان در معرض خطر نقش فعالتری ایفا کنند. این مطالبات باید به برنامهای مشخص با زمانبندی، مسئول اجرایی و گزارش عمومی عملکرد تبدیل شود.
در کنار این اقدامات، مقابله با فرهنگ مردسالارانه، مالکیتپنداری نسبت به زنان و عادیسازی خشونت ضروری است. نه پدر، نه همسر و نه هیچ عضو دیگری از خانواده نیست.
سوگند و گژال و رومینا و ... دیگر نیستند تا زندگی ازدسترفتهشان را بازگردانند، اما میتوان و باید مانع تکرار این فجایع شد. مسئولان، به جای پاک کردن صورت مسئله، آدرس غلط ندهند و برای نجات جان زنان اقدام کنند. این زنکشی باید متوقف شود..
منبع: کانال تلگرامی نویسنده