اندیشکدهها
خروج ایتالیا از کمربندراه
خروج ایتالیا از کمربندراه
در سال 2019، در جریان سفر رئیسجمهور چین شیجینپینگ به رم، ایتالیا با تبدیل شدن به اولین کشور گروه هفت (G7) که به ابتکار کمربندراه چین، پیوست، ایالات متحده و اروپا را شوکه کرد. تحت حمایت این ابتکار عمل، بانکها و شرکتهای چینی همه چیز را از نیروگاهها، راهآهن، بزرگراهها و بنادر گرفته تا زیرساختهای مخابراتی، کابلهای فیبر نوری و شهرهای هوشمند در سراسر جهان، تامین مالی کرده و ساختهاند. یادداشت تفاهم پنجساله میان ایتالیا و چین باید در مارس سال 2024 تمدید شود اما به نظر میرسد ایتالیا آماده خروج از کمربندراه است. این تصمیم بازتابی از ناامیدی از وعدههای محققنشده ابتکار عمل و ارزیابی مجدد راهبردی این کشور در قبال چین است. درک اینکه چرا کمربندراه ایتالیا را فریب داد دشوار نیست. ایتالیا که طی یک دهه از سه رکود اقتصادی رنج میبرد، بهدنبال جذب سرمایهگذاری و گسترش دسترسی صادرات ایتالیا به بازار بزرگ چین بود. در آن زمان، بسیاری از ایتالیاییها احساس میکردند که توسط اروپا رها شدهاند، درحالیکه دولت پوپولیستی ایتالیا نسبت به اتحادیه اروپا بدبین بود و مایل بود که برای برآوردن نیازهای سرمایهگذاری خود به چین
روی بیاورد. شی دلایل خاص خود را برای تفاهم با ایتالیا داشت. ایتالیا بهعنوان یک پایانه اصلی در امتداد جاده ابریشم باستانی عمل میکرد و گنجاندن ایتالیا در کمربندراه به شی کمک کرد تا ابتکار سیاست خارجی خود را به دوران طلایی شکوفایی و نفوذ چین پیوند دهد. همچنین ارتباطات پایداری بین دو کشور وجود دارد: ایتالیا بزرگترین جمعیت چینی در اروپا را در خود جای داده است. چین و ایتالیا در تولید پارچه، کالاهای چرمی و غیره ارتباطات تجاری عمیقی دارند. از آنجایی که چین بهدنبال افزایش نفوذ خود در اروپا، ایجاد شکاف در اتحادیه اروپا و ایجاد اختلاف بین واشنگتن و بروکسل بود، ایتالیا بهعنوان نقطهضعفی ظاهر شد که میتوانست این هدف چین را برآورده کند. با این حال، بهزودی آشکار شد که کمربندراه امیدها و انتظارات ایتالیا را برآورده نخواهد کرد. تحت نظارت طرح کمربندراه، ایتالیا ترتیبات سازمانی متعددی را با چین امضا کرد که همه چیز را از مالیات مضاعف گرفته تا به رسمیت شناختن برخی الزامات بهداشتی برای صادرات گوشت خوک، اماکن فرهنگی و میراث فرهنگی و موافقتنامههای تجاری جزئی را پوشش میدهد. اما این ترتیبات نتوانست بهطور اساسی مسیر روابط
اقتصادی ایتالیا و چین را تغییر دهد. از زمان پیوستن ایتالیا به کمربندراه، صادرات این کشور به چین از5/14میلیارد یورو به 5/18میلیارد یورو افزایش یافته است، درحالیکه صادرات چین به ایتالیا رشد بسیار چشمگیری داشته است و از 5/33میلیارد یورو به 9/50میلیارد یورو رسیده است. سرمایهگذاری چین در کشورهای دیگر در اروپا بسیار بیشتر از سرمایهگذاریهای چین در ایتالیا بوده است، بهطوریکه سرمایهگذاری مستقیم خارجی چین در ایتالیا از 650 میلیون دلار در سال 2019 به 33میلیون دلار در سال 2021 کاهش یافته است. چین از سال 2005 تاکنون 24میلیارد دلار در ایتالیا سرمایهگذاری کرده است، اما تنها 83/1میلیارد دلار از آن پس از تصمیم ایتالیا برای پیوستن به کمربندراه انجام شد. تجربه ایتالیا نشان میدهد که پیوستن به کمربندراه لزوماً موقعیت ویژهای به یک کشور در ارتباط با چین اعطا نمیکند یا تجارت و سرمایهگذاری بیشتری را با چین تضمین نمیکند.
از آنجایی که مشخص شد کمربندراه یک نوشداروی اقتصادی نخواهد بود، دولت ایتالیا شروع به ارزیابی مجدد کرده که آیا باید به عضویت خود در کمربندراه ادامه دهد یا خیر. در سال گذشته، جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، اشاره کرده بود که پیوستن به کمربندراه یک «اشتباه بزرگ» بود و او قصد دارد با کنارهگیری از این طرح این اشتباه را اصلاح کند. ملونی به فقدان مزایایی که پس از پیوستن به کمربندراه نصیب ایتالیا شد، اشاره کرد. اساساً، خروج ایتالیا از کمربندراه منعکسکننده همگرایی رو به رشد ترانسآتلانتیک در مقابل چالشی است که چین ایجاد میکند. کشورهای اروپایی بهطور فزایندهای چین را بهعنوان رقیب میبینند نه شریک. در حالی که رئیس کمیسیون اروپا اورسولا فون در لاین اخیراً استدلال کرد که «هدف روشن حزب کمونیست چین تغییر سیستماتیک نظم بینالمللی با چین در مرکز آن است.»