گزارشی از عملیات ربایش مادورو ، رییس جمهوری سابق ونزوئلا
همکار مخفی آمریکا
شب ربودهشدن مادورو، رودریگز در جزیره مارگاریتا بود؛ جزیرهای در دریای کارائیب، در نزدیکی سواحل ونزوئلا که مقصد محبوب تعطیلات مردم کاراکاس است. از نظر مخالفان او، غیبتش در آن شب نشانهای از همدستیاش در این ماجرا بود؛ اتهامی که رودریگز همواره آن را رد کرده است.
حدود 11 ماه پیش ، نیروهای نظامی ایالات متحده آمریکا ، مادورو ، رییس جمهوری سابق ونزوئلا و همسرش را ربودند . ترامپ ، پس از این عملیات با افتخار از ربایش مادورو سخن گفت . اما سوال این بود که در این عملیات چه افرادی در داخل دولت مادورو با آمریکا همکاری کرده بودند ؟ آیا دلسی رودریگز ، معاون اول مادورو و رییس جمهوری فعلی ونزوئلا ، همکاری مخفی با دولت ترامپ در این ربایش داشت ؟ این ها سوالاتی است که از سوم ژانویه 2026 که مادورو ، رییس جمهوری سابق ونزوئلا ، همراه با همسرش توسط نیروهای نظامی آمریکا ربوده شدند ، در ذهن خیلی ها است . نشریه نیویورکر به تازگی گزارشی توسط جان لی اندرسون ، منتشر کرده که گره این سوالات را باز می کند . او در این گزارش عنوان آن " همکار ارشد ( آمریکایی ) ونزوئلا " است با دلسی رودریگز ، رییس جمهوری فعلی ونزوئلا و مائوریسیو کلاور-کارونه ، طراح ربایش مادرو و نیز دیگر فعالان سیاسی آمریکای لاتین گفت وگو کرده است . خلاصه این گزارش مفصل در ذیل می آید .
—--
در سراسر ونزوئلا هنوز میتوان تصاویر نیکلاس مادورو، رئیسجمهور برکنارشده، را دید؛ تصاویری که در دوران رهبری او نصب شده بودند. در نزدیکی فرودگاه اصلی، تابلوی تبلیغاتی رنگورورفتهای وجود دارد که او را با لبخندی مهربان در حال خوشامدگویی به مسافران نشان میدهد. چند پوستر انتخاباتی از انتخابات 2024 نیز هنوز باقی ماندهاند؛ انتخاباتی که تقریباً همه معتقدند مادورو در آن آرای مخالفان را به سرقت برد. در امتداد جادههای کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، تابلوهای جدیدتری دیده میشوند که مادورو را در حال در آغوش گرفتن همسرش، سیلیا فلورس، نشان میدهند. این زوج ریاستجمهوری در جریان یورشی خشونتبار در سوم ژانویه، به دست نیروهای عملیات ویژه آمریکا ربوده شدند. به همین دلیل، زیر تصاویرشان شعاری اندوهبار نوشته شده است: «ما میخواهیم آنها برگردند.»
جانشین مادورو، دلسی رودریگز، معاون سابق اوست. او پس از ربودهشدن مادورو، این حمله را «وحشیانه» و «نامشروع» خواند. با این حال، از آن زمان تاکنون کار چندانی برای از میان بردن این تصور انجام نداده است که عروسک خیمهشببازی دونالد ترامپ است.
بسیاری از مردم معتقدند رودریگز با ربودن رئیس سابق خود همکاری کرده است تا بتواند جای او را بگیرد. یکی از مشاوران ارشد سابق هوگو چاوز، او را «پتن ونزوئلا» توصیف کرد؛ اشارهای به فیلیپ پتن که در جنگ جهانی دوم ریاست دولت ویشی، متحد آلمان نازی، را بر عهده داشت. ناظران بخشندهتر، رودریگز را سیاستمداری میدانند که برای بقا ناچار شده است در برابر قدرت کشوری نیرومندتر انعطاف نشان دهد.
روایت دلسی رودریگز از شب سوم ژانویه
شب ربودهشدن مادورو، رودریگز در جزیره مارگاریتا بود؛ جزیرهای در دریای کارائیب، در نزدیکی سواحل ونزوئلا که مقصد محبوب تعطیلات مردم کاراکاس است. از نظر مخالفان او، غیبتش در آن شب نشانهای از همدستیاش در این ماجرا بود؛ اتهامی که رودریگز همواره آن را رد کرده است.
او در گفتوگو با من، آن شب را شبی آشفته توصیف کرد. رودریگز گفت: «سوم ژانویه نقطه اوج مجموعهای از اتفاقات بود که روزبهروز پیچیدهتر میشدند.»آمریکا در حالی که ناوهای جنگیاش را در آبهای ساحلی مستقر کرده بود، به قایقهایی حمله میکرد که مدعی بود حامل مواد مخدر هستند و مانع جریان صادرات نفت شده بود.رودریگز گفت: «در تمام ماه دسامبر در محاصره بودیم و هیچ درآمدی نداشتیم. ما باید کشور را اداره میکردیم.» او گفت که تا شب سال نو با یک کمیته برنامهریزی کار کرده بود تا طرحی برای بازگرداندن ثبات مالی کشور تدوین کند.رودریگز گفت: «برنامه اقتصادی ما بر طرحهای اجتماعی، تولید مواد غذایی و متنوعسازی فعالیتهای اقتصادی تأکید داشت؛ درست مانند کشورهایی که نفت ندارند.»او در دوم ژانویه در جلسهای با حضور مادورو و یک نماینده چین شرکت کرد.رودریگز گفت: «بعد از آن، حدود ساعت هفت یا هشت شب، برنامه را ارائه کردم و او آن را تأیید کرد. بنابراین به او گفتم: خب، من به جزیره مارگاریتا میروم؛ جایی که خورخه و خواهرزادههایم هستند. او گفت: هواپیمای من را ببر. سپس با فرماندهی نظامی تماس گرفت و دستور داد هواپیما را آماده کنند.» حدود ساعت یازده شب، رودریگز به گفته خودش متوجه شد که حساب اینستاگرام رئیسجمهور هک شده است. او گفت: «فهمیدم هک شده، چون شروع به نمایش سایتهای پورنوگرافی کرده بود.» همزمان با استقرار نیروهای آمریکایی، مرکز فرماندهی ونزوئلا گزارشهایی درباره هواپیماهایی که در آسمان دیده میشدند دریافت میکرد. کمی بعد، حمله آغاز شد. رودریگز گفت: «چند ساعت بعد بسیار دشوار بود. نخستین کاری که انجام دادیم این بود که دنبال رئیسجمهور بگردیم، اما او پیدا نشد.»
بعدتر، یکی از دستیاران به او اطلاع داد که بمبها به فورتِه تیونا، پایگاه نظامیای که مادورو در آن پناه گرفته بود، اصابت کردهاند.
در همین زمان، رودریگز دریافت تماسهایی از دولت ترامپ را آغاز کرد. او گفت: «ما حاضر نشدیم با دولت ایالات متحده صحبت کنیم، مگر آنکه از زندهبودن رئیسجمهور اطمینان پیدا کنیم. و این اطمینان حاصل شد.» من پرسیدم: «چه چیزی گفته شد؟» او پاسخ داد: «اینکه میخواهیم روابط با ونزوئلا را از سر بگیریم. این تا حدی یک تهدید بود و...» پرسیدم: «این حرف را روبیو زد؟» رودریگز در سکوت سر تکان داد و سپس کف دستش را محکم روی میز کوبید؛ دستبندهایش صدا کردند.
پرسیدم: «آیا با شما محترمانه رفتار کرد؟»
او خیره شد و گفت: «در آن لحظه، هیچکس واقعاً با دیگری محترمانه رفتار نمیکرد.»
پرسیدم: «آیا احساس میکنید مادورو بهناحق ربوده شد؟»
او پاسخ داد: «خب، بدیهی است که نمیتوانم با شیوهای که این اتفاق رخ داد موافق باشم.»
این پاسخ، در برابر حملهای که بیش از هشتاد کشته بر جای گذاشته بود، بهطرز شگفتآوری ملایم به نظر میرسید. وقتی شمار کشتهشدگان را به او یادآوری کردم، زیر لب گفت: «درست است؛ سربازان خودمان و مقامهای کوبایی.» پس از مکثی، او تلویحاً گفت که مقاومت در برابر ارتش آمریکا بیفایده میبود: «تحقیقات ما نشان میدهد که آنها از پیشرفت فناورانه بسیار چشمگیری برخوردارند.»
طرح ربودن مادورو از سالها قبل در آمریکا مطرح بود
اگرچه بسیاری از مردم ونزوئلا از ربودهشدن مادورو شوکه شدند، طرح این اقدام سالها در ایالات متحده مطرح بود. یکی از حامیان اصلی آن، مائوریسیو کلاور-کارونه بود؛ چهرهای باسابقه در سیاست آمریکای لاتین که ونزوئلاییها به او لقب «ال کومهنینوس» یا «بچهخوار» دادهاند. کلاور-کارونه در دوران ریاستجمهوری نخست ترامپ، در شورای امنیت ملی آمریکا مسئول امور نیمکره غربی بود. او بهسرعت متوجه اولویتهای رئیسجمهور شد. کلاور-کارونه گفت: «ونزوئلا مسئله اصلی ترامپ بود. او وسواس عجیبی نسبت به آن داشت.» ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوریاش آشکارا درباره برکناری مادورو صحبت میکرد. مادورو نیز در مقابل، ترامپ را دزد، کلاهبردار و «پادشاه کلاهگیسها» خوانده بود.
ترامپ مدتی به تهدید و تحریمهای مالی بسنده کرد، اما سرانجام به مداخلهای مستقیمتر روی آورد و حمایت آمریکا را پشت سر یک چهره مخالف دولت به نام خوان گوایدو قرار داد.
در آوریل 2019 ، گوایدو به همراه گروه کوچکی از افراد نزدیک به حکومت و شماری از نظامیان، شورشی را آغاز کرد. اما این اقدام از پیش بهدرستی طراحی نشده بود. پس از درگیری خشونتبار، چندین کشته و صدها بازداشت، تلاش برای سرنگونی دولت شکست خورد.
کلاور-کارونه درباره آن عملیات گفت: «یک افتضاح تمامعیار بود. همان موقع به ترامپ گفتم: میتوانم هزار نقشه مختلف طراحی کنم، اما تنها چیزی که جواب میدهد، قاپیدن مادورو است.»
کلاور-کارونه در شورای امنیت ملی با جسیکا بدویا، تحلیلگر سازمان سیا که به این شورا مأمور شده بود، آشنا شده بود. آن دو همکاریای را آغاز کردند که بر محور فعالیتهای پنهانی و طراحی عملیات مخفیانه شکل گرفته بود. کلاور-کارونه گفت: «من نیروی عملیاتی بودم و او مغز متفکر. او همان جادوگر منطقه "آند " است. واقعاً کارش را بلد است.»
بدویا در گفتوگویی با من گفت ایده او برای برخورد با مادورو بر اساس «الگوی پاناما» شکل گرفته بود؛ یعنی عملیاتی که در سال 1989 طی آن آمریکا به پاناما حمله کرد و مانوئل آنتونیو نوریگا، دیکتاتور آن کشور، را بازداشت کرد.
طرح پیشنهادی برای مداخله نظامی
در اوایل سال 2020 ، دولت ترامپ جلسهای با حضور مقامهای ارشد برگزار کرد. در آن جلسه، کلاور-کارونه گزینههای مختلفی را برای ونزوئلا ارائه کرد؛ از جمله برکناری مادورو، مستقر کردن کشتیها در سواحل این کشور و تصرف نفت آن. او گفت از انتشار گزارشی در روزنامه والاستریت ژورنال درباره فعالیت شرکتهای روسی در میدانهای نفتی ونزوئلا استفاده کرده است. کلاور-کارونه گفت: «به رئیسجمهور گفتم اگر این کار را انجام ندهد، متهم خواهد شد که در برابر روسیه نرمش نشان داده است.»مارک اسپر، وزیر دفاع وقت ترامپ، نیز در خاطراتش نوشته است که کلاور-کارونه با سرعت و لحنی مسلسلوار از مداخله دفاع میکرد.
وقتی ترامپ دوره دوم ریاستجمهوری خود را آغاز کرد، کلاور-کارونه در مقام فرستاده ویژه بازگشت. او مشاوره دادن به روبیو را آغاز کرد؛ کسی که او نیز از مدتها پیش علاقهمند به برکناری حکومت ونزوئلا بود. جناحهای دیگر در کاخ سفید دیدگاههای متفاوتی داشتند. گزارش شده بود که ریچارد گرنل، فرستاده ویژه دیگر، از رویکردی حمایت میکرد که بر اساس آن مادورو در قدرت باقی بماند، اما امتیازهای گستردهای در حوزه نفت به سرمایهگذاران آمریکایی، از جمله هری سارجنت، تاجر و یکی از حامیان مالی بزرگ ترامپ، اعطا کند. اما کلاور-کارونه گفت: «در تیم مارکو، احتمالاً من بهترین مبارز چاقویی بودم.»
کلاور-کارونه و بدویا رودریگز را زیر نظر داشتند و به این نتیجه رسیده بودند که او برای اجرای طرحشان ضروری است. کلاور-کارونه به من گفت: «جسیکا یک زن آندی است و دلسی هم همینطور. جسیکا گفت: "این کار باید با دلسی انجام شود. واقعاً باید درک کنید که او شایستهترین فرد است." چاوز نمیتوانست او را تحمل کند. با او مثل آشغال رفتار میکردند و او از این بابت کینه به دل داشت، اما فرصتطلب بود و دوام آورد.» بدویا به من گفت: «دلسی به نظر رهبری واقعاً عملگرا میرسید و با اینکه بخشی از حکومت بود، خود آن حکومت نیز او را در تنگنا قرار داده بود.» سابقه رودریگز در مقام وزیر نفت کشور نیز به نفع او بود؛ پس از استعفای وزیر پیشین در پی تحقیقات مربوط به فساد، رودریگز جای او را گرفت و نوعی انضباط را بر شرکت نفت دولتی حاکم کرد.
در تابستان 2025 ، کلاور-کارونه به کاخ سفید احضار شد. او به یاد آورد: «به من گفتند: "بسیار خوب، میخواهیم طرح تو را اجرا کنیم." من گفتم که از قبل یادداشتی آماده کردهایم.» مجوزهای امنیتی کلاور-کارونه و بدویا دوباره فعال شد و آنها کار خود را آغاز کردند. او به من گفت: «تا ماه دسامبر مطمئن شده بودم که دلسی میتواند نقشی ایفا کند. گفتوگوهایی انجام شده بود و بعد سوم ژانویه اتفاق افتاد؛ اتفاقی که همهچیز را با سرعتی بسیار بیشتر پیش برد. توافق کردیم جسیکا با دلسی، زن با زن، ارتباط برقرار کند و من بیشتر با خورخه کار کنم.» او اضافه کرد: «دلسی دوست ندارد مردها به او بگویند چهکار کند.» (رودریگز این روایت را رد میکند. دولت ترامپ نیز مدعی است که کلاور-کارونه از حمله سوم ژانویه هیچ اطلاعی از پیش نداشته است.)
در جریان یورش، کلاور-کارونه با خورخه صحبت میکرد. او به من گفت: «ما هنوز آنجا بودیم و هواپیماها در آسمان پرواز میکردند. در آن مقطع، آنها فکر میکردند مادورو را کشتهایم و هفت مرحله سوگواری را پشت سر میگذاشتند.» او در صورت همکاری ونزوئلاییها با آمریکا، وعده دوستی داد، اما همزمان با رودریگز تماس گرفت و او را به حملات بیشتر تهدید کرد: «به او گفتم: "موج دوم حمله آماده است؛ بهتر است با مارکو تلفنی صحبت کنی." و او هم همین کار را کرد.»
پیامد سیاسی ربایش و اتهام همدستی رودریگز
پس از ربایش مادورو، ترامپ ونزوئلا را سنگبنای احیای هژمونی آمریکا معرفی کرد. ترامپ پس از آن بارها علاقه خود را به تبدیل ونزوئلا به «پنجاهویکمین ایالت آمریکا» ابراز کرد. وقتی از رودریگز نام میبرد، لحنی شبیه رئیس سختگیری دارد که از زیردست مطیع خود تعریف میکند: «او بسیار مؤدب بود، اما واقعاً چاره دیگری ندارد.»
آیا رودریگز به مادورو خیانت کرده یا خود گروگان ترامپ است؟ حقیقت احتمالاً جایی میان این دو قرار دارد.