دلسی رودریگز رئیسجمهور موقت ونزوئلا شد/ اپوزیسیون دست خالی ماند
پس از ربایش رئیسجمهور پیشین ونزوئلا توسط ارتش آمریکا، معاون او به عنوان رئیسجمهور موقت این کشور سوگند یاد کرد. دلسی رودریگز که از دیروز کار خود را به صورت رسمی شروع کرد، از سال ۲۰۱۸ معاون نیکولاس مادورو، رئیسجمهور پیشین ونزوئلا بود.
پس از ربایش رئیسجمهور پیشین ونزوئلا توسط ارتش آمریکا، معاون او به عنوان رئیسجمهور موقت این کشور سوگند یاد کرد. دلسی رودریگز که از دیروز کار خود را به صورت رسمی شروع کرد، از سال ۲۰۱۸ معاون نیکولاس مادورو، رئیسجمهور پیشین ونزوئلا بود. این جابهجایی قدرت در حالی صورت گرفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده به عنوان عامل اصلی عملیات دستگیری و انتقال مادورو به خاک آمریکا و برخلاف انتظاراتی که وجود داشت، دست اپوزیسیون این کشور را خالی گذاشت و از انتقال قدرت به ماریا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا حمایت نکرد.
دلسی رودریگز در روزهای گذشته مواضع متناقضی در قبال ترامپ و آمریکا گرفت که با واکنش ترامپ هم مواجه شد. روز یکشنبه دیوان عالی ونزوئلا اعلام کرد که بر اساس قانون اساسی این کشور، با غیبت مادورو اختیارات ریاستجمهوری به معاون او منتقل میشود. رودریگز در دوران چاوز و مادورو، مناصب مختلفی از جمله وزارت خارجه، اقتصاد و نفت، ریاست سرویس اطلاعاتی ونزوئلا و ریاست مجلس موسسان رابر عهده داشت.
از مستعمره نمیشویم تا دعوت به همکاری آمریکا
ترامپ روز شنبه در کنفرانس خبری اعلام رسمی بازداشت مادورو، به این موضوع اشاره کرد که رودریگز با مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا صحبت و موافقت کرده که در یک دولت انتقالی همکاری کند. مارکو روبیو هم روز یکشنبه در اظهاراتی گفت «واشنگتن آماده است در صورت اتخاذ تصمیم درست، با مقامهای باقیمانده در حاکمیت ونزوئلا همکاری کند.»
رودریگز بامداد یکشنبه به وقت تهران، درحالی که کنار وزیران خارجه و دفاع دولت ونزوئلا ایستاده بود، سخنرانی پرحرارتی داشت. او گفت: «برای دفاع از ونزوئلا و منابع آن آماده هستیم. ونزوئلا فقط یک رئیسجمهور دارد و آن نیکولاس مادورو است و ما خواستار آزادی فوری مادورو و همسر او هستیم. اگر آسیبی به مادورو برسد، نیروهای مسلح و همه نهادها و دستگاههای ملی برای دفاع از استقلال کشور اقدام خواهند کرد. تاریخ و عدالت کاری خواهند کرد که تندروهایی که برضد ملت ونزوئلا اقدام مسلحانه کردهاند، هزینه آن را بپردازند. تجاوز نظامی آمریکا، لکه ننگ بزرگی در تاریخ روابط دوجانبه است. ما نسبت به تجاوز به ونزوئلا به بهانههای واهی هشدار داده بودیم و این اتهامزنیها فقط یک هدف داشت و آن تغییر حکومت در ونزوئلا بود. ما بار دیگر برده نمیشویم و مستعمره هیچ امپراتوری نخواهیم شد.»
پس از این وقایع، دونالد ترامپ در مصاحبهای که با آتلانتیک داشت، رودریگز را به صورت مستقیم خطاب قرار داد و تهدید کرد. او گفت: «اگر او کار درست را انجام ندهد، بهای بسیار سنگینی خواهد پرداخت، احتمالاً بهایی سنگینتر از بهای مادورو.» او همچنین تهدید کرد که «ونزوئلا ممکن است آخرین کشوری نباشد که با مداخله آمریکا روبهرو میشود.»
به دنبال این تهدید مستقیم، ساعاتی بعد بیانیه رودریگز منتشر شد که لحنی متفاوت از صحبتهای پیشین او داشت. او در این بیانیه که در رسانههای اجتماعی منتشر شد، اعلام کرد که ونزوئلا «آرزوی زندگی بدون تهدیدهای خارجی» و «حق حاکمیت» را دارد.
وی ادامه داد: «ما از دولت آمریکا دعوت میکنیم تا در یک دستور کار مشارکتی، با محوریت توسعه مشترک، در چارچوب قوانین بینالمللی و برای تقویت همزیستی پایدار جامعه، با ونزوئلا همکاری کند.»
در بخش دیگری از بیانیه رودریگز آمده است: «مردم و منطقه ما شایسته صلح و گفتوگو هستند، نه جنگ. این همیشه موضع نیکولاس مادورو رئیسجمهور ونزوئلا بوده است و در حال حاضر نیز موضع تمام کشور ما است. این ونزوئلایی است که من به آن اعتقاد دارم، ونزوئلایی که زندگیام را وقف آن کردهام. رویای من این است که ونزوئلا به یک قدرت بزرگ تبدیل شود که در آن همه ونزوئلاییها بتوانند کنار هم زندگی کنند.»
نکتهای که نیویورکتایمز به آن توجه کرد این بود که رودریگز در این بیانیه بر خلاف موضعگیری پیشین خود، درخواست آزادی مادورو را مطرح نکرد.
آب سرد ترامپ بر سر ماچادو
چند هفته قبل از ربایش مادورو از کاخش در کاراکاس، ماچادو که به عنوان رهبر اپوزیسیون ونزوئلا شناخته میشد و جایزه صلح نوبل را گرفت، از این کشور خارج شد و به نروژ رفت. از همان زمان احتمال نقش آمریکاییها در انجام عملیات خروج او مورد توجه رسانهها قرار گرفت اما هیچ وقت به صورت دقیق مشخص نشد نقش آمریکا در این کار چقدر بوده است.
پس از خلع مادورو از سوی ترامپ، اولین نگاهها به سمت ماچادو برگشت اما خیلی زود مشخص شد که ترامپ قصد ندارد او را به تخت بنشاند. ترامپ در همان نشست خبری اعلام دستگیری مادورو اعلام کرد که او «در داخل کشور نه حمایت دارد و نه احترام کافی.» با توجه به اینکه ترامپ جایزه نوبل صلح ۲۰۲۵ را میخواست و این جایزه به ماچادو رسید، برخی تحلیلها به این سمت رفت که با توجه به شخصیت ترامپ، این موضوع برای او کاملاً شخصی است.
واشنگتنپست به نقل از دو منبع آگاه ادعا کرد که «عدم علاقه ترامپ به تقویت ماچادو، ناشی از تصمیم او برای پذیرش صلح نوبل است؛ جایزهای که رئیسجمهور آشکارا آرزوی آن را داشته است. به گفته یک فرد نزدیک به کاخ سفید، اگرچه ماچادو در نهایت گفت که صلح نوبل را به ترامپ تقدیم میکند، اما پذیرش این جایزه توسط او گناه کبیره بود.»
در بخش دیگری از این گزارش نیز آمد که اگر ماچادو این جایزه را رد میکرد و میگفت «من نمیتوانم آن را بپذیرم چون این جایزه دونالد ترامپ است، امروز او رئیسجمهور ونزوئلا بود.» ترامپ در مصاحبهای تلفنی که با NBC انجام داد، این گزارش را رد کرد و گفت: «او (ماچادو) نباید برنده میشد. اما نه، این ربطی به تصمیم من ندارد.»
بهرغم این که ساختار حکومت در ونزوئلا دست نخورده باقی مانده، اما ترامپ به وضوح از اداره این کشور توسط آمریکا صحبت میکند و در صحبتهایش هیچ اثری از به کارگیری عناصر اپوزیسیون ونزوئلا نیست. ماچادو روز دوشنبه در گفتوگویی با فاکسنیوز، از آمادگیاش برای بازگشت به ونزوئلا در اسرع وقت، شرکت و پیروزی در یک انتخابات آزاد خبر داد.
او همچنین رودریگز را به نقشآفرینی در «سرکوب، فساد و قاچاق مواد مخدر» متهم کرد و گفت او مورد اعتماد مردم ونزوئلا و سرمایهگذاران بینالمللی نیست. اما ترامپ بامداد سهشنبه در گفتوگویش با NBC گفت: «نقش واشنگتن در این کشور بلندمدت خواهد بود.»
او با بیان اینکه ونزوئلا ابتدا باید «ثبات» پیدا کند، اظهار داشت که ظرف ۳۰ روز هیچ انتخابات جدیدی در ونزوئلا برگزار نخواهد شد. وی افزود: «ابتدا باید کشور را سامان دهیم. برگزاری انتخابات ممکن نیست؛ مردم امکان رای دادن ندارند.»
ترامپ با رد ادعاها مبنی بر اینکه آمریکا با ونزوئلا در حال جنگ است، گفت: «ما با قاچاقچیان مواد مخدر میجنگیم؛ با کسانی میجنگیم که زندانها، معتادان به مواد مخدر و بیماران روانی خود را به کشور ما سرازیر میکنند.»
او همچنین اعلام کرد که آمریکا ممکن است برای بازسازی زیرساختهای انرژی ونزوئلا، فعالیتهای شرکتهای نفتی را یارانه بدهد و این پروژه میتواند در کمتر از ۱۸ ماه به پایان برسد. رئیسجمهور آمریکا اظهار داشت: «باید مقدار هنگفتی پول خرج شود. شرکتهای نفتی این پول را خرج خواهند کرد و سپس ما درآمد حاصل از آن را به آنها بازپرداخت خواهیم کرد.»
ترامپ اظهار داشت که مارکو روبیو وزیر امور خارجه، پیت هگست وزیر دفاع، استفن میلر مشاور ارشد و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، از جمله کسانی خواهند بود که بر نقش ایالات متحده در روند ونزوئلا نظارت خواهند داشت و تاکید کرد: «من تصمیمگیرنده نهایی خواهم بود.»
او با بیان اینکه دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا با مقامهای آمریکایی «همکاری» داشته اما پیش از بازداشت نیکولاس مادورو هیچ تماسی در این زمینه صورت نگرفته است، گفت: «بهزودی درباره ادامه یا لغو تحریمهای اعمالشده علیه رودریگز تصمیمگیری خواهد شد.»
انتظار ترامپ از رودریگز چیست؟
پولیتیکو روز سهشنبه به نقل از منابع آگاه نوشت که مقامهای آمریکایی به دلسی رودریگز گفتهاند که میخواهند دستکم سه اقدام را انجام دهد: «سرکوب جریان مواد مخدر، اخراج افراد ایرانی، کوبایی و سایر[کارکنان] کشورها یا شبکههای متخاصم با واشنگتن و توقف فروش نفت به دشمنان آمریکا.»
بر اساس گزارش ایرنا، این دو منبع گفتند که مقامهای آمریکایی همچنین انتظار دارند رودریگز در نهایت زمینه برگزاری انتخابات آزاد را فراهم و کنارهگیری کند. اما مهلتهای تعیینشده برای اجابت این خواستهها متغیر بوده و مقامهای آمریکایی تأکید میکنند که هیچ انتخاباتی قریبالوقوع نیست. یک منبع آگاه به پولیتیکو گفت که آمریکا علاوه بر گزینههای نظامی، مشوقها و اقدامهای تنبیهی دیگری نیز برای جلب همکاری رودریگز دارد که کاهش تحریمها و دسترسی به داراییهای مالی او که به شکل عمده در دوحه قطر قرار دارد، از جمله آنهاست.
الیوت آبرامز، نماینده ویژه ونزوئلا در دولت نخست دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا، گفت: «ایالات متحده اهرم فشار فراوانی علیه رودریگز و دیگران دارد. ما ثابت کردهایم که میتوانیم افراد را در مرکز شهر کاراکاس دستگیر کنیم.»
آبرامز با اعلام اینکه رودریگز داراییهایی نیز در ترکیه دارد، پیشبینی کرد که حتی احتمال بحث در مورد داراییهای وی، اهرم فشاری در برخورد با او خواهد بود.
آبرامز گفت: «این خبر که ما با قطریها و ترکها در مورد داراییهای او مذاکره میکنیم، قطعاً یک تهدید جدی خواهد بود.» پولیتیکو در ادامه این گزارش به نقل از منابع آگاه نوشت که واشنگتن هنوز هیچ برنامهای برای لغو تحریمها علیه ونزوئلا یا ارسال کمکهای بشردوستانه به این کشور ندارد.
