صنعت نفت وزیر عملیاتی میخواهد، نه وارداتی
نباید اجازه داد وزارت نفت به گوشت قربانی جریانهایی تبدیل شود که این وزارتخانه و صنعت راهبردی کشور را ملک طلق خود میدانند یا با نگاههای منفعتجویانه و سیاسی به آن مینگرند.
تحرکات و گمانهزنیها درباره انتخاب وزیر آینده نفت، پس از استعفای محسن پاکنژاد، در روزهای اخیر در دولت، مجلس و فضای رسانهای شدت گرفته است. نامهای مختلفی برای تصدی یکی از مهمترین وزارتخانههای کشور مطرح میشود و همزمان، رقابت میان جریانهای فعال سیاسی و اقتصادی نیز وارد مرحله تازهای شده است. نامهایی که باعث نگرانی دلسوزان و زحمتکشان این صعنت شده است . برخی جریانها تلاش دارند با نگاهها و رویکردهای سیاسی و جناحی، در تعیین مدیریت آینده وزارت نفت نقشآفرینی کنند؛ اما واقعیت این است که شرایط امروز صنعت نفت، بیش از هر زمان دیگری اقتضا میکند این وزارتخانه از گزند رقابتهای سیاسی و سهمخواهیهای جناحی دور نگه داشته شود.
وزارت نفت و مجموعه صنعت نفت کشور در یکی از حساسترین مقاطع خود قرار دارند. از یکسو، تشدید ناترازی گاز در آستانه فصل زمستان، مدیریت دقیق و فوری تولید، مصرف و تأمین انرژی را ضروری کرده و از سوی دیگر، صنعت نفت باید در شرایط پیچیده ناشی از تحریم و محاصره اقتصادی، و حتی در سناریوهای جنگ و صلح، نقشی مؤثر و تعیینکننده در اقتصاد کشور ایفا کند.
مدیریت چنین مجموعهای با سازوکارهای صرفاً سیاسی ممکن نیست. کسی که قرار است سکان وزارت نفت را در دست بگیرد، بهویژه در حوزههای بالادستی، باید توانایی مدیریت تولید، فروش و صادرات نفت و گاز را در شرایط دشوار داشته باشد؛ مدیری که پیچیدگیهای تحریم، محدودیتهای فروش، مسائل بازار، زنجیره تولید و ساختار گسترده صنعت نفت را نه صرفاً از طریق گزارشها، بلکه از دل تجربه و حضور عملیاتی بشناسد.
وزیر آینده نفت باید بتواند هم در شرایط تشدید فشارها و تحریمها، راهکارهای مؤثر برای حفظ و توسعه تولید و شکست محدودیتهای فروش نفت پیدا کند و هم در شرایط احتمالی پساتحریم، زمینه بهرهبرداری سریع و هوشمندانه از فرصتهای پیشرو را فراهم سازد. چنین مسئولیتی نیازمند مدیری است که از بدنه صنعت نفت برخاسته، با روندها، ساختارها و پیچیدگیهای آن آشنا باشد و مهمتر از همه، تجربه عملیاتی مدیریت تولید، فروش و صادرات را در کارنامه خود داشته باشد.
پذیرش وزیر از سوی بدنه تخصصی صنعت نفت نیز مسئلهای تعیینکننده است. وزارت نفت مجموعهای نیست که بتوان با آزمونوخطا و انتصاب مدیرانی با حداقل شناخت از این صنعت، آن را اداره کرد. هر انتخابی خارج از منطق تخصصی و حرفهای صنعت نفت و مبتنی بر ملاحظات سیاسی و جناحی، میتواند آسیبهای جدی به ساختار، فرآیندها و توان نقشآفرینی این صنعت در اقتصاد کشور وارد کند.
ورود افرادی از خارج از صنعت نفت، با پیشینهای عمدتاً سیاسی و آشنایی محدود با پیچیدگیهای این حوزه، تنها به معنای از دست رفتن زمان و افزایش هزینههای مدیریتی خواهد بود. در شرایطی که کشور همزمان با مسئله ناترازی سوخت، ضرورت افزایش و پایداری تولید و دشواریهای فروش و صادرات نفت مواجه است، صنعت نفت فرصت آزمون مدیران غیرمتخصص را ندارد. چنین انتخابهایی میتواند وزارت نفت را برای مدتها درگیر تغییرات پیدرپی مدیریتی، بازنگریهای غیرضروری و دخالتهای خارج از سازمان کند.
امروز بیش از هر چیز، وزارت نفت به ثبات مدیریتی نیاز دارد؛ ثباتی که زمینه عبور کمهزینه از زمستان پیشرو و مدیریت هوشمندانه شرایط ناشی از تحریم و محاصره اقتصادی را فراهم کند. این مأموریت، بیش از آنکه به یک مدیر سیاسی نیاز داشته باشد، به یک مدیر و وزیر عملیاتی، باتجربه و برخاسته از متن صنعت نفت نیازمند است.
دلسوزان نظام حکمرانی در دولت و مجلس باید با درک حساسیت شرایط کشور و با اولویت دادن به منافع ملی، اقتصاد کشور و رفاه و معیشت مردم، مسیر انتخاب وزیر آینده نفت را از ملاحظات و تحرکات سیاسی جدا کنند. نباید اجازه داد وزارت نفت به گوشت قربانی جریانهایی تبدیل شود که این وزارتخانه و صنعت راهبردی کشور را ملک طلق خود میدانند یا با نگاههای منفعتجویانه و سیاسی به آن مینگرند.
صنعت نفت امروز بیش از هر زمان دیگری به آرامش، ثبات و مدیریت حرفهای نیاز دارد؛ مدیریتی که زبان صنعت را بداند، پیچیدگیهای آن را لمس کرده باشد و بتواند در میدان عمل تصمیم بگیرد. صنعت نفت، وزیر سیاسی وارداتی نمیخواهد؛ بلکه صنعت نفت یک مدیر عملیاتی میخواهد.