اندیشکدهها
مکرون نیاز اروپا به اتکا به خود را میفهمد
مکرون نیاز اروپا به اتکا به خود را میفهمد
تحولات اخیر در تفکر راهبردی فرانسه، تا حد زیادی نتیجه جنگ اوکراین است اما این تغییرات پیامدهای عمیقتر و گستردهتری برای امنیت اروپا و رابطه فرااقیانوسی خواهد داشت. درحالیکه هماوردی ایالات متحده و چین تشدید میشود، روزبهروز برای واشنگتن ارزشمندتر میشود که داخل اتحاد فرااقیانوسی، ستونی اروپایی ببیند، متحد، توانا و مصمم و مایل به مدیریت مؤثر مسائل امنیتی قاره و برآمدن از پسِ مسائل خودش در صحنه بینالمللی. این کار، کاری است که رهبران فرانسوی مدتها مبلغاش بودهاند.
جستوجوی نقش مستقل ژئوپلیتیک، سنت قدیمی فرانسه است. مکرون در دوران خودش، بخش زیادی از آبروی بینالمللیاش را در شکلدهی به اروپایی با «خودمختاری راهبردی» گذاشته است. ریشه این ایده راهبردی در مفهوم منافع اروپایی است، با حفظ این توانایی که وقتی لازم بود به تنهایی اقدام کند و وقتی ممکن بود، به همراه متحدان. او تنها چندینماه پس از ورود دونالد ترامپ به کاخ سفید انتخاب شد و از این رو، سخت میشد با ایده مکرون که اتکای اروپا به واشنگتن، قماری پیشبینیناپذیر است، مخالفت کرد. برای آن دسته از اعضای ناتو که زمانی بخشی از شوروی بودند، ظرفیت بازدارندگی این اتحاد و ایالات متحده، برای مدتها تنها تضمین آنها در مقابل ترسی بود که از اقدام احتمالی روسیه علیه آنها برای بازپسگیری قلمرو داشتند. از این رو، این دولتها، معمولاً تلاش مکرون برای خودمختاری راهبردی اروپا را تهدیدی برای امنیت خودشان میدیدند؛ از این رو که نسبت به توانایی و تمایل اروپا برای دفاع نظامی از کشورهای شرق و مرکز اروپا در غیاب ایالات متحده، تردید داشتند. وقتی بایدن و تیمش از حامیان اتحاد فرااقیانوسی وارد کاخ سفید شدند، نگرانیها هم در این زمینه رفع شد؛
اما مکرون همچنان به تلاش برای خودمختاری راهبردی ادامه داد. پس از حمله روسیه به اوکراین، مشخص شد که واشنگتن همچنان برای امنیت اروپا نقشی ضروری دارد. در این وضعیت، گرچه کشورهای مرکز و شرق اروپا بر این باورند که هشدارهایشان تأیید شده است، تلاش مکرون برای خودمختاری راهبردی و همکاری دفاعی هم توجهات دوبارهای به خود جلب کرد. واشنگتن تعهدش به دفاع از اروپا را نشان داده اما مشخص است که در دهههای آینده، منافعاش در شرق آسیا بر اروپا اولویت خواهد داشت. به نفع واشنگتن است که از فراخوانهای فرانسه برای خودمختاری راهبردی اروپا حمایت کند از این رو که این تلاشها هم به تقویت ناتو کمک میکند و هم به اتحادیه اروپا و همزمان منافع آمریکا را برای چالشهای بالقوه سیاست خارجی و نیز مسائل داخلیاش، آزاد خواهد کرد؛ اما واشنگتن نباید تعجب کند وقتی بعضی دولتهای اروپایی، بهخصوص فرانسه، مخالفتی جدی با درگیری ناتو در شرق آسیا ابراز میکنند، از این رو که بعید است آنها حمایت آمریکا در اوکراین علیه روسیه را با حمایت اروپا در اقیانوس آرام علیه چین معامله کنند. مکرون به وضوح بیان کرده است که اروپا نباید در هماوردی ایالات متحده و چین، به
«رعیت» تبدیل شود. او میخواهد فرانسه نقشی بهعنوان «قدرت تعادلبخش» ایفا کند؛ نقشی که تعریفش هنوز مبهم است.
برای فرانسه و تمامی اروپا، لازمه تفکر راهبردی در بلندمدت، فراتررفتن از بحران فوری پیش رو در حوالی اوکراین است و رفتن به سمت تصوری تازه از معماری امنیتی اروپا. هنوز باید دید آیا مکرون میتواند راهی پیدا کند تا اروپایی در حال تکامل را به تصویری که تصور میکند، شکل دهد. اما آنچه مشخص است این است که وقتی پای نقش جهانی اروپا در میان باشد، او هیچ اشتیاقی را برای تبلیغ ایدههای جسورانه از دست نداده است. همچنان باید خیلیها را در سراسر قاره قانع کند. واشنگتن باید در این مأموریت از او حمایت کند و متحدان اروپاییاش را تشویق به دنبالکردن ایده او کند و همزمان به آسیبپذیرترین دولتها در اروپای مرکزی و شرقی تضمین دهد که در صورت وقوع بدترین سناریوها، آمریکا حمایت خواهد کرد.