اندیشکدهها
نشست روسیهآفریقا بدون نتایج ملموس
نشست روسیهآفریقا بدون نتایج ملموس
از ۴۹ کشور آفریقایی برای دومین نشست روسیهآفریقا نماینده فرستادند، تنها ۱۷ کشور با رئیس حکومت حاضر شدند. این از نشست اول در سال ۲۰۱۹ کمتر بود و بسیار کمتر از تعداد حاضران در نشست آمریکاآفریقا در دسامبر ۲۰۲۲. در نشست ۲۰۱۹، پوتین بهدنبال احیای روابط دوران جنگ سرد بود و وعده داد در پنج سال، تجارت با کشورهای آفریقایی را دو برابر کند و به ۴۰ میلیارد دلار در سال برساند، اما تجارت در ۱۸ میلیارد گیر کرده است. مسکو این بار وعده داد ۲۳ میلیارد دلار بدهی این کشورها را تسویه کند و با بیش از ۴۰ کشور همکاری نظامی هم اعلام کرد. کشورهای آفریقایی احساسات مبهمی نسبت به حمله روسیه به اوکراین دارند. اکثریتشان از یکپارچگی سرزمینی حمایت میکنند، اما نسبت به قطعنامههای سازمان ملل متحد در نقد روسیه، نسبت به مناطق دیگر بیشترین اختلاف را داشتهاند. در این نشست، برخی از رهبران آفریقایی در حمایت از روسیه حرف زدهاند. با این حال، آنها پیشنهادی برای حل اختلاف هم ارائه کردند. پوتین هم پذیرفت این پیشنهاد میتواند پایهای برای صلح باشد، گرچه مدعی شد، حملات کییف، توقف خصومت را «عملاً غیرممکن» میکند. یوگنی پریگوژین، بنیانگذار واگنر هم
در حاشیه نشست دیده شد.
مسئله اصلی برای حاضران آفریقایی تأثیر جنگ اوکراین روی اقتصادهای آفریقایی بود، بهخصوص تورم مواد غذایی. در ماه ژوئن، هیئتی از رهبران و مقامات شش کشور آفریقایی از کییف و سنپترزبورگ دیدار کردند. آنها در این دیدار برای تمدید توافق غلات دریای سیاه لابی و از توافقی برای صلح حمایت کردند. توقف صادرات غلات از اوکراین در نتیجه حمله روسیه، باعث افزایش قیمت مواد غذایی در دنیا و ایجاد خطر کمبود شد، بهخصوص در کشورهای آفریقایی که به واردات غلات از اوکراین متکی بودند. توافق غلات دریای سیاه باعث صدور حدود ۳۳ میلیون تن غلات و دیگر مواد غذایی شد اما روسیه در ۱۷ ژوئیه، از این توافق خارج شد. این موضوع ناراحتی بسیاری از رهبران آفریقایی را بهدنبال داشت. دولت کنیا در این باره گفت خروج روسیه از این توافق «خنجری از پشت» به کشورهایی بود که با خشکسالی درگیرند. پیش از نشست سنپترزبورگ، به نظر میآمد که مسکو برای این تصمیم به پایان این توافق گرفته است که آسیب اقتصادی بیشتری به اوکراین تحمیل کند. پوتین اصرار داشت که افزایش قیمت مواد غذایی پیامد اشتباهات سیاستگذاری غربی بود که پیش از جنگ رخ داده بودند. در این نشست، او اعلام کرد
روسیه میتواند صادرات غلات اوکراین را جایگزین کند و ۲۵ هزار تا ۵۰ هزار تن غلات رایگان هم در چند ماه آینده به شش کشور آفریقایی خواهد داد: بورکینافاسو، آفریقای مرکزی، اریتره، مالی، زیمبابوه و سومالی که با قطعی هم مواجه است. پوتین همچنین اعلام کرد کود انبار شده در بنادر بالتیک را هم رایگان خواهد داد.
این آن چیزی که بسیاری از رهبران آفریقایی میخواستند بشنوند نبود. رؤسایجمهور مصر و آفریقای جنوبی در میان کسانی بودند که علنیترین مواضع را گرفتند و بر نیاز به ادامه توافق غلات دریای سیاه، تأکید کردند، اما انتقادات گسترده بودند. غزالی عثمانی، رئیسجمهور قمر که در حال حاضر رئیس اتحادیه آفریقا است، گفت: «مسئله غلات و کود دغدغه همه است.» موسی فکیمحمد، رئیس کمیسیون اتحادیه آفریقا هم گفت: «توافق غلات باید تمدید شود، بهخاطر منفعت همه مردم دنیا، بهخصوص آفریقاییها.» وعده پوتین برای تحویل غلات واکنشی از آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد هم به دنبال داشت. او تأکید کرد، اعانه غلات نمیتواند نبود این توافق را جبران کند.
در نشست خبری پس از این نشست، پوتین اعلام کرد، ایده صلحی که رهبران آفریقایی پیشنهاد دادهاند، هیچ ربطی به توافق غلات ندارد؛ اما تردیدی نیست که کاهش حضور رهبران آفریقایی و موضعگیریهای صریح درباره نیاز به صلح و توافق غلات، پیامی آشکار به مسکو فرستاده است. پوتین قول برنامهای جدید برای حمایت از آفریقا داده بود، اما رهبرانی که به انتظار نتایجی ملموس از این وعده به سنپترزبورگ رفتند، قطعاً به این نتیجه رسیدهاند که روسیه نمیتواند چیزی را که لازم دارند به آنها ارائه کند. این وضعیت باز این سوال را پیش میکشد که آیا دیپلماسی باید همچنان ابزار اصلی شرکای آفریقایی باشد؟