گزارش
بانک مرکزی ناکام شد
بانک مرکزی ناکام شد
بانک مرکزی پس از حدود پنج ماه، بالاخره گزارش آمارهای بخش پولی و بانکی اسفندماه سال ۱۴۰۱ را منتشر کرد. این گزارش که شامل مانده آمار از متغیرهای عمده پولی و اعتباری در پایان سال گذشته است، حاکی از آن است که با وجود اینکه نرخ رشد نقدینگی نسبت به سال ۱۴۰۰ کاهش یافت، اما نتوانست هدف ۳۰ درصدی بانک مرکزی را محقق کند. ازسوی دیگر، اما در پایان سال گذشته، با وجود کاهش سرعت رشد نقدینگی، سرعت افزایش پایه پولی در مقایسه با سال ۱۴۰۰ افزایش یافته است.
به گزارش تجارتنیوز، براساس گزارشی که بانک مرکزی از متغیرهای پولی و اعتباری منتشر کرده، پایه پولی که در ابتدای سال ۱۴۰۱ معادل ۶۰۴ هزار میلیارد تومان بود، در طول این سال با افزایش 4/42درصدی مواجه شده و در پایان به حدود ۸۶۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. مقایسه رشد پایه پولی در سال ۱۴۰۱ با رشد 6/31درصدی آن در سال ۱۴۰۰ از افزایش 8/10 واحد درصدی سرعت رشد این متغیر مهم اقتصادی حکایت دارد.
تغییرات پایه پولی از آن جهت اهمیت دارد که این متغیر پولی، از مهمترین موتورهای رشد تورم به حساب میآید و تداوم افزایش آن به معنی رشد قیمتها در آینده خواهد بود و بررسی آمار بانک مرکزی در پایان سال ۱۴۰۱ نشان میدهد که ماشین چاپ پول پرقدرت همچنان فعال است و تبعات تورمی این روند میتواند برای آینده اقتصاد ایران نگرانکننده باشد.
نکته دیگر مهم این بخش از گزارش بانک مرکزی، سهم 5/40 درصدی مطالبات بانک مرکزی از سایر بانکها، از رشد پایه پولی است. چراکه بدهی بانکها به بانک مرکزی با توجه به اضافهبرداشتهای بیرویه آنها، در سال گذشته با افزایش 4/167درصدی مواجه شد و به بیش از ۳۹۱ هزار میلیارد تومان رسید.
به نظر میرسد که بانک مرکزی با آگاهی از این موضوع، امسال تمرکز خود را روی بهبود وضعیت ناترازی بانکها گذاشته است. چراکه بانک مرکزی در ماههای اخیر بارها بر این موضوع تاکید کرده است و حتی محمدرضا فرزین، رئیس کل این بانک، تا پایان شهریورماه به بانکهای ناتراز فرصت داد تا به وضعیت خود سروسامان دهند. بخش دیگری از گزارش منتشرشده، مربوط به ضریب فزاینده نقدینگی است؛ ضریبی که نشاندهنده آن است که نظام بانکی چندبرابر سپردهای که در اختیار داشته، خلق پول کرده است. به عبارت دیگر، ضریب فزاینده نقدینگی نشان میدهد که هر واحد پایه پولی، چه میزان نقدینگی خلق کرده است.
بررسی آمار منتشرشده از سوی بانک مرکزی نشان میدهد که ضریب فزاینده نقدینگی در پایان سال ۱۴۰۱ با کاهش 9/7درصدی همراه شده و رقم 369/7 واحد را ثبت کرده است. طبق گزارش بانک مرکزی، با وجود افزایش سرعت رشد پایه پولی، نرخ رشد نقدینگی در سال ۱۴۰۱ با کاهش 9/7 درصدی نسبت به سال ۱۴۰۰ مواجه شد و به 1/31 درصد رسید. به این ترتیب حجم کل نقدینگی در اقتصاد ایران در پایان سال گذشته از مرز ۶ هزار و ۳۳۷ هزار میلیارد تومان عبور کرد.
این در حالی است که بانک مرکزی در زمان ریاست علی صالحآبادی و در شهریورماه سال گذشته که نرخ رشد نقطه به نقطه نقدینگی در حدود ۳۸ درصد بود، هدفی ۳۰درصدی را برای نقدینگی در پایان سال تعیین کرده بود. با وجود اینکه در آن زمان دستیابی به این هدف برای بانک مرکزی بعید به نظر میرسید، اما این بانک همانطور که خود ادعا میکند، توانست با اجرای سیاست کنترل مقداری ترازنامه با افزایش نسبت سپرده قانونی بانکهای خاطی بهعنوان جرایم نظارتی، رشد نقدینگی را تا حد قابل قبولی کاهش دهد. با این حال این هدف ۳۰ درصدی در پایان سال محقق نشد. از سوی دیگر، اما بهزعم برخی از کارشناسان، یکی دیگر از عوامل کاهش نرخ رشد نقدینگی، تغییر شیوه تامین کسری بودجه دولت و انتقال بار آن بر شرکتهای دولتی بوده است. این کارشناسان معتقدند با وجود اینکه این اقدام در کوتاهمدت توانسته ترمز رشد نقدینگی را بکشد، اثرات مخربتری در بلندمدت خواهد داشت و میتواند سبب جهشهای تورمی شود. بانک مرکزی در سال جاری نیز هدفگذاری خود برای رشد نقدینگی را بار دیگر کاهش داده و فرزین هدفی ۲۵ درصدی را برای نقدینگی تعیین کرده است. این در حالی است که طبق آخرین آمار منتشرشده
از نقدینگی، در سه ماهه اول سال جاری، نقدینگی معادل 9/3درصد رشد کرده که از نرخ هدفگذاری شده برای این مدت نیز کمتر بوده است. حال باید دید که بانک مرکزی برخلاف سال ۱۴۰۱ در تحقق هدف رشد نقدینگی در پایان سال ۱۴۰۲ موفق خواهد بود یا خیر.