روابطی در محاصره
سفر هرتزوگ به آمریکا میتواند تنش در روابط را برطرف کند؟
سفر هرتزوگ به آمریکا میتواند تنش در روابط را برطرف کند؟
جو بایدن، رئیسجمهوری ایالاتمتحده آمریکا برای همتای اسرائیلی خود در واشنگتن، فرش قرمز پهن کرد. اسحاق هرتزوگ، روز 18جولای به واشنگتن سفر کرد و در این سفر با جو بایدن، رئیسجمهوری، کامالا هریس، معاون رئیسجمهوری و آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه دیدار میکند. هرتزوگ همچنین قرار است در نشست ویژه کنگره آمریکا بابت جشن هفتادمین سال تاسیس اسرائیل سخنرانی کند. مقامات آمریکایی و اسرائیلی برای رفع این تصور که دو طرف اختلافات آشتیناپذیری دارند، تلاش خواهند کرد.
روابط بین واشنگتن و تلآویو، طی چندین دهه به یک استاندارد مشارکت بینالمللی تبدیل شده است. بایدن در 27 ژوئن گفت که پیوندها میان دو طرف «با یک دوستی واقعی، منافع مشترک و ارزشهای دموکراتیک مشترک» تعریف شده است. 87 درصد از اسرائیلیهایی که اخیراً در نظرسنجیهای مرکز تحقیقات پیو شرکت کردهاند، گفتهاند که دیدگاههای «مناسب» نسبت به آمریکا دارند.
اما الگوی روابط آمریکا و اسرائیل در محاصره قرار گرفته است. مؤلفه ارزشی معادله، در میان عوامل دیگر، با برنامههای گسترده کابینه بنیامین نتانیاهو، برای محدود کردن حوزه اختیارات سیستم قضایی اسرائیل، به بوته آزمایش گذاشته شده است. این اقدامی است که اساساً با جهانبینی دولت بایدن همسو نیست. اخیراً پس از آنکه کامالا هریس، معاون رئیسجمهور آمریکا در تاریخ هفتم ژوئن، از عناصری نظیر نهادهای قدرتمند، نظام نظارت و و کنترل و قوهقضائیه مستقل بهعنوان عناصر مشترک میان آمریکا و اسرائیل یاد کرد، الی کوهن، وزیر امور خارجه اسرائیل بهعنوان یک مقام ارشد حامی نتانیاهو پاسخ داد که «هریس نخواهد توانست حتی یک بند از این اصلاحات مدنظر اسرائیل را نام ببرد که باعث آزارش میشود.» یکی دیگر از مقامات اسرائیلی حامی نتانیاهو دولت بایدن را متهم کرد که از معترضان ضدنتانیاهو حمایت مالی میکند تا اعتراضات ادامه یافته و تغییرات مدنظر نتانیاهو در قانون، اعمال نشوند. در چنین شرایطی صحبت در مورد اشتراک تنگاتنگ منافع آمریکا و اسرائیل مشکلتر میشود. بنابرگزارشها، ایالاتمتحده مذاکرات با ایران را بر سر توافق هستهای جدید از سر گرفته است و
نتانیاهو تاکید کرده است که این توافق، برای اسرائیل الزامآور تلقی نخواهد شد. علاوه بر این، اعلام شده ساخت هزاران واحد مسکونی اسرائیلی در کرانه باختری با محکومیت دولت آمریکا مواجه شده است. زیرا دولت آمریکا نمیخواهد اقداماتی انجام شود که دستیابی به راهحل دوکشوری دشوارتر شود. آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، در اظهارنظری درباره وضعیت دقیق فلسطینیان، اعتراف کرد که به همتای اسرائیلی خود اطلاع داده که «اگر آتشی در حیاط خلوت آنها شعلهور شود، اگر نگوییم غیرممکن، باید گفت که بسیار دشوار است که توافقنامههای عادیسازی روابط و همچنین گسترش این توافقنامه و گنجاندن بالقوه عربستان سعودی را دنبال کرد». و بدین ترتیب هدف سیاستی که ایالات متحده و اسرائیل هر دو ظاهراً مشتاق اجراکردن آن هستند، تضعیف میشود.
این رخدادها در زمانی اتفاق میافتند که پیوند ارتباطات شخصی که سلامت این رابطه را تغذیه میکند، تحت استرس قابلتوجهی قرار دارد. نتانیاهو از حضور در گردهماییهای بزرگ سازمانهای یهودی آمریکایی در اسرائیل، خودداری کرده است، زیرا از ترس اینکه مبادا توسط مخاطبانی که با مخالفان او همدردی میکنند، مورد انتقاد قرار گیرد. وزرای وی هنگام سخنرانی برای مخاطبان یهودی در نیویورک، با اعتراضات شدید روبهرو شدهاند، درحالیکه از سفر سایر مقامات کابینه اسرائیل به ایالاتمتحده استقبال نمیشود و آنها به وضوح در لیست مهمانان جشن چهارم جولای که در سفارت آمریکا در اسرائیل برگزار شد، غایب بودند.
در همین راستا، تأخیر طولانی بایدن در ارسال دعوتنامه برای نتانیاهو - که بیش از چهل سال است او را میشناسد - برای سفر به کاخ سفید قابل توجه است. این نشان میدهد که دموکراتها که کاخ سفید و سنای ایالات متحده را کنترل میکنند، برای اولین بار در دهههای اخیر نسبت به فلسطینیها احساس همدردی بیشتری دارند. نتانیاهو نیز با چرخش به سمت چین که 60 درصد جمهوریخواهان آن را دشمن آمریکا میدانند، خود را در معرض خطر منزوی شدن از سوی هر دو حزب آمریکا قرار داده است.
این انزوا زمینهای فراهم کرد تا توماس فریدمن، ستوننویس نیویورکتایمز در نوشتهای در این روزنامه بنویسد که بایدن به هرتزوگ بگوید:«اگر منافع و ارزشهای ایالات متحده و اسرائیل تا این حد از هم فاصله بگیرند، ارزیابی مجدد رابطه از سوی آمریکا اجتنابناپذیر میشود.» چه پیشبینی فریدمن درست باشد یا نه، گفتمان رایج به تنهایی برای تأثیرگذاری منفی بر موقعیت و امنیت منطقهای اسرائیل کفایت میکند.
اگر اسرائیل و ایالات متحده بخواهند بار دیگر به ارزشهای مشترک، منافع مشترک و حمایت گسترده از یکدیگر رجوع کنند، باید تصمیمات سختی اتخاذ کنند. راه بازگشت به همکاری پایدارتر ایالاتمتحده و اسرائیل مستلزم خنثی کردن اثرات مخرب برنامههای سیاسی است که این متحدان همفکر را از هم جدا کرده و هماهنگی استراتژیک حیاتی میان این دو را مختل میکند. بایدن با استقبال از هرتزوگ، تلاشی هماهنگ انجام میدهد تا بگوید، بهرغم احتیاطهایش در مورد برخی از اقدامات «افراطیترین کابینهای که در اسرائیل دیده است»، تعهد آمریکا به اسرائیل ثابت خواهد بود.