نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
چرا مسکو در کنار امارات ایستاد؟
اخیراً گزارشهایی در مورد اینکه چگونه ایران از روسیه به دلیل جانبداری آشکار از امارات متحده عربی در مناقشه ایران و امارات بر سر سه جزیره در خلیجفارس عصبانی است، منتشر شده است. در 10 جولای، بیانیه مشترک روسیه و شورای همکاری خلیجفارس که در مسکو برگزار شده بود، صادر شد و در آن بیانیه مسکو ذیل بندی را امضا کرد که در آن از ایران خواسته شده بود درباره مالکیت جزایر سهگانه ایرانی یا تن به مذاکره بدهد و در غیر این صورت موضوع در دیوان بینالمللی دادگستری مطابق قواعد حقوق بینالمللی و منشور ملل متحد، مورد بررسی قرار گیرد.
در نگاه اول ممکن است این بیانیه بیضرر به نظر برسد اما در ایران با واکنش قاطع و منفی مقامات و حتی واکنش منفی و گسترده افکار عمومی مواجه شد. در 12 جولای، الکسی ددوف، سفیر روسیه در تهران به وزارت امور خارجه ایران احضار شد و در این دیدار مقامات ایرانی از مسکو خواستند موضع خود را اصلاح کند. پس از سالها تنش، روابط بین امارات و ایران در آگوست سال 2022 بهبود یافت و دو کشور توافق کردند روابط دیپلماتیک کامل را از سر بگیرند. این روابط از سال 2016 پس از حمله به سفارتخانه و کنسولگری عربستان در تهران و مشهد در واکنش به اعدام روحانی شیعه، شیخ نمرالنمر قطع شد. ایران مالکیت خود بر جزایر سهگانه را یک واقعیت ثابت میداند و مایل به مذاکره با امارات نیست و به دیوان بینالمللی دادگستری اجازه نمیدهد در این مورد تصمیم بگیرد. حمایت مسکو از موضع امارات متحده عربی و شورای همکاری خلیجفارس بهویژه برای تهران بسیار دلخراش است. چراکه از زمان حمله روسیه به اوکراین روابط نزدیکتر دفاعی میان روسیه و ایران شکل گرفته و ایران حتی بابت این روابط نزدیک دفاعی، مجبور به پرداخت هزینه در سطح بینالمللی شده است.
اما چرا مسکو دست به این کار زده است؟ یک احتمال این است که روسیه، که تحت تحریمهای بینالمللی قرار دارد و امیدوار است به امارات و سایر کشورهای حاشیه خلیجفارس صادرات داشته باشد و سرمایه انبوه این کشورها را جذب کند، گزینهای است که ایران به دلیل مشکلات اقتصادی زیاد و تحریمهای شدید غرب، قادر به ارائهاش به مسکو نیست. تجارت روسیه و امارات متحده عربی در سال 2022 با 68 درصد افزایش به 9 میلیارد دلار رسید که عمدتاً از صادرات روسیه به امارات (5/8 میلیارد دلار) تشکیل شده است. طرفداری مسکو از شورای همکاری خلیجفارس در موضوع جزایر سهگانه نیز ممکن است مبتنی بر محاسبات روسیه باشد؛ محاسباتی مبنی بر اینکه درحالیکه امارات و سایر کشورهای شورای همکاری خلیجفارس میتوانند با غرب یا روسیه همکاری کنند، لازم نیست مسکو از چشمانداز افزایش همکاری ایران و غرب هراس داشته باشد. این شرایط به روسیه اجازه میدهد تا ترجیحات و اولویتهای ایران را نادیده بگیرد. در مقابل، امارات متحده عربی و سایر کشورهای شورای همکاری خلیجفارس - بحرین، کویت، عمان، عربستان سعودی و قطر - بسیار خوشحال هستند که مسکو از موضع آنها در مورد نیاز به حلوفصل
موضوع جزایر مورد مناقشه حمایت کرده است. آنها همچنین میتوانند به این اقدام مسکو بهعنوان دلیلی برای مقاومت در برابر درخواستهای آمریکا از کشورهای عربی خلیجفارس برای فاصله گرفتن از روسیه و عدم همراهی با غرب در اعمال تحریمهای اقتصادی علیه مسکو استفاده کنند. در واقع، کشورهای شورای همکاری خلیجفارس میتوانند استدلال کنند که حمایت روسیه از موضع آنها در مورد حل و فصل اختلافات جزایر، سودمندی همکاری آنها با روسیه را نشان میدهد. با این حال، اغراق نکردن درباره اهمیت بیانیه مشترک روسیه و شورای همکاری خلیجفارس برای حل و فصل مناقشه ایران و امارات ضروری است. همانطور که مسکو و تهران کاملاً آگاه هستند، ایران وارد مذاکره با امارات نخواهد شد، چه رسد به اینکه کار به دیوان بینالمللی دادگستری کشیده شود. بیانیه مشترک روسیه و شورای همکاری خلیجفارس هیچ تغییری در این واقعیت ایجاد نمیکند که ایران همچنان کنترل این جزایر سهگانه را در دست دارد و احتمالاً شرایط همینطور باقی خواهد ماند.