اندیشکدهها
ناتو چیزی نیست که ادعا میکند
ناتو چیزی نیست که ادعا میکند
اندرو باسویچ
همبنیانگذار اندیشکده کوئینسی
در میان زبالههایی که در بیشتر روزها در صفحات یادداشت نیویورکتایمز منتشر میشود، گهگاه بارقههایی از امید ظاهر میشود. ستون نویسنده مهمان نوشته اخیر گری اندرسون و توماس مینی از این دسته نوشتهها است. در تیتر این نوشته آمده است: «ناتو آن چیزی نیست که ادعا میکند». برخلاف ادعای معماران و مدافعان ناتو، اندرسون و مینی بهطور متقاعدکنندهای استدلال میکنند که هدف اصلی ناتو از زمان تأسیس آن، جلوگیری از تجاوز از سمت شرق و قطعاً ترویج دموکراسی نبوده، بلکه «پیوند دادن اروپای غربی به یک منطقه بسیار وسیعتر در چارچوب پروژه نظم جهانی به رهبری ایالات متحده بوده است. در ازای تضمینهای امنیتی دوران جنگ سرد، متحدان اروپایی آمریکا در مورد مسائلی مانند تجارت و سیاستهای پولی، امتیازاتی به آمریکا ارائه کردند.» آنها مینویسند: «در این مأموریت، ناتو بهطور چشمگیری موفق بوده است.» اما پایان جنگ سرد این ترتیبات را زیر سوال برد. طرفداران ناتو که از بقای ناتو ناامید شده بودند ادعا کردند که این ائتلاف باید «در خارج از این منطقه» نیز فعال شود. ناتو یک موضع فعال را پذیرفت و نتیجهاش اینکه در جریان دولتسازی در لیبی و افغانستان به
شکلی بیپروا وارد شد. اما نتایج این اقدام مطلوب نبود. سرخم کردن ناتو در مقابل فشار ایالات متحده برای فعالیت در خارج از حوزه اصلیاش پرهزینه بود و عمدتاً اعتبار ناتو بهعنوان یک شرکت توانمند نظامی را تضعیف کرد. از اینجاست که ولادیمیر پوتین وارد میشود تا بلکه ناتو نجات یابد. همانطور که حمله روسیه به اوکراین بهانهای به ایالات متحده داد تا شکستهای نظامی خود پس از 11 سپتامبر را به فراموسی بسپارد، به ناتو نیز این امکان را داد تا بار دیگر خود را بهعنوان ابزار اصلی برای دفاع از غرب معرفی کند.
در چنین شرایطی، سرنوشت واقعی اوکراین اولویت محسوب نمیشود. بلکه اصل قضیه درباره احیای آرمانهای آسیبدیده برتریجویی جهانی آمریکا است. اتفاق آرا در شورای امنیت ملی آمریکا این است که ایالات متحده باید تنها ابرقدرت جهان باقی بماند، حتی اگر این امر مستلزم نادیده گرفتن انبوهی از شواهد مخالف باشد که حاکی از ظهور نظم چندقطبی است. در چنین شرایطی، بیپروایی پوتین در حملهاش به اوکراین، یک هدیه بیعیب و نقص بود که در بهترین زمان ممکن به آمریکا داده شد. در اینجا یک عنصر نبوغ در کار است. شکست روسیه بدون نیاز به ورود به هرگونه جنگ واقعی، ابزاری برای ترمیم تصویر آمریکاست که در دهههای پس از فروپاشی دیوار برلین تیره شده بود. همانطور که اندرسون و مینی ارزیابی میکنند، از نظر واشنگتن مخاطرات واقعی در اوکراین بسیار فراتر از این است که پرچم چه کسی بر فراز کریمه برافراشته شود. اگر اوکراین در جنگ با روسیه پیروز شود، مطمئن باشید که کشورهای بزرگ اروپایی، بیسروصدا از وعدههای خود برای افزایش هزینههای نظامی خود سرباز میزنند و مسئولیت واقعی امنیت اروپا بار دیگر بر عهده ایالات متحده خواهد بود. با گذشت صدمین سال از جنگ جهانی
دوم، نیروهای آمریکایی بهطور دائم در اروپا در پادگان باقی خواهند ماند. در ادامه، آمریکا با نشان دادن زور بازو، به شکلی اجتنابناپذیر، ناتوی توسعهیافته را به سمت اجرای «نظم بینالمللی مبتنی بر قوانین» در آسیا-اقیانوسیه و رویارویی با چین سوق خواهد داد. بدینترتیب اوکراین بهعنوان الگویی عمل خواهد کرد که طی آن، ایالات متحده و متحدانش نفوذ خود را هزاران مایل دورتر به نمایش خواهند گذاشت. ردپای نظامی جهانی ایالات متحده گسترش خواهد یافت. مشکلات جهانی مانند بحران آب و هوا به عنوان اولویت بعدی تلقی خواهد شد و امپراطوریای که نامی ندارد پابرجا خواهد ماند چراکه در نهایت، هدف بازی همین است. بایدن دوست دارد بگوید که جهان به یک «نقطه عطف» رسیده است تا ثابت کند نیاز به تغییر وجود دارد. با این حال، موضوع اصلی رویکرد او به سیاست خارجی، سکون است. او همچنان به منطق ژئوپلیتیکی که باعث تأسیس ناتو در سال 1949 شد، پایبند است. این منطق ممکن است در برخی موارد درست باشد اما امروزه اهمیتی که به ناتو نسبت داده میشود، عمدتاً گواه بر ورشکستگی تفکر استراتژیک آمریکا و ناتوانی در اولویتبندی منافع ملی واقعی ایالات متحده، چه در خارج و چه
در داخل است.