روایت رسانهها
موافقت ترکیه با پیوستن سوئد به ناتو
موافقت ترکیه با پیوستن سوئد به ناتو
بعد از گفتوگوهای دیپلماتیک جدی در ویلنیوس، روز دوشنبه ترکیه موافقت کرد تلاش سوئد برای پیوستن به ناتو پیش برود. ینساستولتنبرگ، دبیرکل ناتو با اعلام این خبر، آن را «گامی تاریخی» خواند که «همه متحدین ناتو را قویتر و امنتر میکند.» رئیسجمهور جو بایدن بهسرعت از این خبر استقبال کرد. این خبر بعد از آن آمد که اردوغان روز دوشنبه، دوباره با استولتنبرگ و کریسترسون [نخستوزیر سوئد] دیدار کرد. این اتفاق ضربهای به تلاشهای روسیه است، برای اینکه در میان اتحاد امنیتی غربی اختلافی بیندازد و احتمالا مجارستان را هم که دیگر مخالف خواست سوئد بود، بر آن خواهد داشت که موافقت کند.
هنوز معلوم نیست که اردوغان برای کوتاهآمدنش چه به دست آورده، جز اینکه ناتو قول دهد یک «هماهنگکننده ویژه برای مقابله با تروریسم» منصوب کند و قولهای دیگری از سوئد که به دغدغههای امنیتی سوئد، تحت پیمان امنیتی دوجانبه جدیدی رسیدگی کند که سالانه در سطح وزرا دیدار خواهد داشت. اردوغان پیش از این نشست ناتو هم باز بحث را بالا برده بود و گفته بود در مقابل موافقتش با سوئد، گفتوگو درباره پیوستنش به اتحادیه اروپا باید احیا شود. این درخواست تازهترین نمونه در فهرست تقاضاهای ترکیه برای موافقت با عضویت سوئد بود. استولتنبرگ از درخواست اردوغان حمایت کرده بود. این البته حرکت بیمعنایی بود، چون او هیچ نفوذی روی این تصمیم ندارد؛ اما اولاف شولتز، صدراعظم آلمان، مخالفت کرده بود. این آخرین بخش از راهبرد اردوغان بود که قبل از اینکه در مقابل فشارها تسلیم شود، حداکثر امتیازات را بگیرد.
تا آخرین لحظات، نظرات درباره اینکه اردوغان تسلیم خواهد شد یا نه، متفاوت بود. مارک پیرینی، سفیر سابق اتحادیه اروپا در آنکارا و از اعضای اندیشکده کارنگی اروپا، در این باره ابراز تردید کرده و گفته بود، رهبر ترکیه خودش را در یک گوشه گیر انداخته است: «بازی اتحادیه اروپا [از سوی اردوغان] اعتبار ندارد.» او اشاره کرد که سابقه ناراحتکننده ترکیه در حقوق بشر «صلاحیت ترکیه را برای مذاکره درباره عضویت رد میکند.» قابلتوجهتر از همه اینکه ترکیه همچنان حکم دادگاه حقوق بشر اروپا را نادیده میگیرد. این دادگاه حکم آزادی فوری عثمان کاوالا که در امور خیریه فعالیت میکند و صلاحالدین دمیرتاش، سیاستمدار کُرد را داده بود. این دو نفر به ترتیب از ۲۰۱۷ و ۲۰۱۶ در زندان بودهاند، با اتهامات مربوط به تروریسم که شواهد ناچیزی داشتهاند. پیرینی میگوید تقاضای ترکیه درباره اتحادیه اروپا «بیشتر شبیه یک خروجی غیرواقعبینانه است، برای بنبستی که آنکارا در ماجرای سوئد برای خودش مهندسی کرده است.»
سوئد، در کنار فنلاند، دههها مصمم به بیطرفی بود و تلاشش برای پیوستن به ناتو، پس از حمله روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ رخ داد. اردوغان، فهرستی از دلایل برای مخالفت با عضویت سوئد میآورد اما میگفت از عضویت اوکراین حمایت میکند. او استدلال میکرد پایاندادن به جنگ با «صلحی عادلانه و ماندگار و در اسرع وقت، فرایند عضویت اوکراین در ناتو را تسهیل میکند.» این موضعگیری قطعاً کرملین را برمیانگیخت. کرملین هم خشمش را نشان داد، وقتی ترکیه تصمیم گرفت اجازه دهد پنج عضو هنگ آزوف اوکراین، به همراهی ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین که به ترکیه رفته بود، به خانه برگردند.
اردوغان در تماسی تلفنی با بایدن بسیاری از همان بحثهای پیشینش را تکرار کرد، گرچه این حرفها در گزارش کاخ سفید از این تماس نیامده بودند. این گزارش فقط گفت دو طرف «گسترهای از موضوعات [را بررسی کردند] که رهبران ناتو در نشست بررسی خواهند کرد، تعهد مشترکشان را به ادامه حمایت از اوکراین ابراز کردند و تلاشها برای تقویت روابط دوجانبه را بررسی کردند.» این گزارش همچنین اشاره کرد: «رئیسجمهور بایدن میل خود را برای استقبال از سوئد در ناتو، در اسرع وقت ابراز کرد.» طرف ترک هم گفت دو طرف موافقت کردهاند که در ویلنیوس دیدار حضوری داشته باشند و درباره مسائل منطقهای با جزئیات گفتوگو کنند. انتظار میرود این دیدار در عصر سهشنبه اتفاق بیفتد.