نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
عدم تمایل چین به نقض تحریمها
اوایل ژوئن، آنتونی بلینکن، وزیر خارجه ایالاتمتحده به عربستان سعودی رفت تا از چرخش ریاض به سمت چین جلوگیری کند. بلینکن در تشریح تعهد آمریکا به تعمیق مشارکت با ریاض، قدردانی از استقبالی که از او شده و همچنین قدردانی از کمک سعودیها در مبارزه با داعش، کم نگذاشت. اما همتای او، شاهزاده فیصل بنفرحان، لحن دیگری داشت. فیصل تصریح کرد که با افزایش نقوذ اقتصادی چین در منطقه، همکاری ریاض با پکن «احتمالاً رشد خواهد کرد». اما فیصل تصریح کرد: «ما هنوز یک مشارکت امنیتی قوی با ایالاتمتحده داریم.» اگر تردیدی در مورد قصد عربستان برای تنوع بخشیدن به روابط خارجیاش یا بهعبارت دیگر، دور شدن از دیدگاه سنتی تقسیم جهان به مخالفان و متحدان آمریکا، وجود داشت، برگزاری کنفرانس تجاری اعراب و چین در ریاض، آن هم فقط چند روز پس از بازگشت بلینکن، همه چیز را واضحتر کرد. در روز اول کنفرانس با حضور نمایندگان ۲۳ کشور و حدود ۱۲۰۰ نماینده شرکتهای چینی، تفاهمنامههایی برای سرمایهگذاری به مبلغ ۱۰ میلیارد دلار امضا شد. یکی از این تفاهمنامهها، سرمایهگذاری ۶ میلیارد دلاری برای تولید خودروهای برقی چینی در عربستان سعودی و سپس صادرات آنها به خارج از این کشور بود. کمتر از سه هفته بعد، یک هیئت ۲۴نفره سعودی که شامل شش وزیر و معاون وزیر بود، در کنفرانس تابستانی داووس در چین شرکت کردند. تجارت دوجانبه بین عربستان سعودی و چین در سال ۲۰۲۱ حدود ۸۷ میلیارد دلار بود، این رقم در سال ۲۰۲۲ به ۱۱۶ میلیارد دلار افزایش یافته است و فعالیت چینیها در این کشور گسترش یافته و از شرکت داروسازی BGI که یک آزمایشگاه تحقیقاتی افتتاح کرد تا برنامههای Haichang Ocean Park Holdings برای افتتاح یک پارک تفریحی عظیم را پشتیبانی کند. چین همچنین تجارت گستردهای با امارات متحده عربی دارد، توافقنامهای با قطر برای خرید ۶۰ میلیارد دلار گاز طبیعی تا سال ۲۰۵۰ امضا کرده و سرمایهگذار اصلی در توسعه میادین نفت و گاز عراق است. علاوه بر این برنامههایی برای ساخت پالایشگاه، نیروگاه، مدارس و محلههای مسکونی در عراق در دست اجرا دارد. در سال ۲۰۲۱، عراق هدف اصلی سرمایهگذاری چینیها بهعنوان بخشی از طرح «کمربند و جاده» بود. در حال حاضر ۳۰ درصد از صادرات نفت عراق به چین است و این کشور به سومین تامینکننده نفت پکن تبدیل شده است. حضور اقتصادی چین در عراق نیز باعث ایجاد شکاف سیاسی بزرگی در دولت شد. یک ائتلاف «جاده ابریشم» در پارلمان عراق تشکیل شد که متشکل از نمایندگان شبهنظامیان شیعه بود و برای گسترش همکاری با چین تلاش میکردند. در مخالفت با آنها، ائتلافی از احزاب به رهبری مقتدیصدر شکل گرفت که با وابستگی فزاینده عراق به چین مخالف هستند. جنگ سیاسی در عراق بر سر چین، به روابط نزدیک چین با ایران مرتبط است. پکن با تهران توافقنامهای امضا کرده و متعهد به سرمایهگذاری بیسابقه ۴۰۰ میلیارد دلاری در ایران طی ۲۵ سال شده است. در مقابل، چین، مجوز توسعه میادین نفت و گاز، خرید نفت با قیمت بسیار پایین را دریافت خواهد کرد. اجرای کامل این توافقنامه، به لغو تحریمهای آمریکا علیه ایران وابسته است، زیرا چین تمایلی به نقض آشکار این تحریمها ندارد. البته اگر روسیه تصمیم به فروش جنگندههای سوخو-۳۵ به ایران بگیرد، چین احتمالاً به این جریان خواهد پیوست. بهعنوان یک قاعده، چین بهطور فعال در درگیریهای نظامی در خاورمیانه شرکت نمیکند. برخلاف ایالاتمتحده و روسیه، هرگز نیرویی اعزام نکرده است و هیچ شبهنظامیای «طرفدار چین» در سوریه، عراق یا یمن وجود ندارد. فروش تسلیحات این کشور به منطقه، اگرچه در حال رشد است، اما تاکنون صرفاً تسلیحات غیراستراتژیک بوده است. پکن در عوض، با استفاده از یوان به تقویت نفوذ خود و تضعیف دلار میپردازد. چین با امارات متحده عربی و عربستان سعودی برای استفاده از یوان در برخی معاملات دوجانبه به توافقاتی دست یافته و همین کار را با ایران نیز انجام داده است که در نتیجه آن، تهران را قادر به دور زدن تحریمها میکند. اسرائیل طرف هیچیک از این حرکتهای بزرگ نیست و چنین نفوذی هم ندارد. همکاری این دولت با چین، بهویژه در زمینههای نظامی و فناوری، با شرایط و ضوابطی که ایالاتمتحده وضع کرده، محدود شده است.