نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
نگرانی ایران از نزدیکشدن اعراب به اسرائیل
درحالیکه عربستان سعودی و اسرائیل با برقراری روابط دیپلماتیک معاشقه میکنند، ایران با نگرانی مصمم است از همگرایی بیشتر اعراب خلیجفارس با اسرائیل جلوگیری کند. روندهای کنونی نتیجه انتقال نظام جهانی از نظم هژمونیک ایالات متحده به رقابت قدرتهای بزرگ است که در آن واشنگتن بیشتر بر ظهور چین و شکست روسیه در اوکراین تمرکز میکند. بنابراین واشنگتن از مداخله مستقیم در خاورمیانه به استراتژی «توازن دریایی» روی آورده است که در چارچوب آن، انتظار میرود متحدان منطقهای ایالاتمتحده نقش بیشتری در تأمین امنیت منطقه ایفا کنند. ایالات متحده اکنون خود را نیروی «یکپارچهساز امنیتی» میداند که بین اعضای شورای همکاری خلیج فارس و اسرائیل هماهنگی ایجاد میکند. این وظیفه مدتی است که از فرماندهی مشترک آمریکا-اروپا در خلیجفارس به فرماندهی مرکزی ایالات متحده (CENTCOM) منتقل شده است تا همکاری نزدیکتر با اعراب در زمینه ادراک تهدیدات از سوی ایران را تسهیل کند. در این زمینه، روند عادیسازی روابط اسرائیل با اعراب خلیجفارس بهمنظور افزایش همگرایی منطقهای به ضرر ایران است. ایجاد «سیستم دفاع هوایی مشترک» - دفاع هوایی خاورمیانه یا MEAD - یکی از اهداف این همگرایی است. یائیر لاپید، وزیر امور خارجه سابق اسرائیل، این همکاری را «معماری جدید منطقهای» نامید که هدف اصلی آن بازدارندگی ایران و نیروهای نیابتی آن است. جای تعجب نیست که ایران عادیسازی و بهویژه سیستم دفاع هوایی مشترک را یک تهدید میداند. روابط دیپلماتیک رسمی عربستان سعودی با اسرائیل بهویژه با توجه به موقعیت کلیدی عربستان سعودی در منطقه، جهان عرب و جهان اسلام نگرانکننده خواهد بود. این روابط میتواند «محور مقاومت» تحت رهبری ایران را به خطر بیندازد و بر مناقشه اسرائیل و فلسطین تأثیر بگذارد و همچنین تهدیدهای داخلی بالقوه گروههای جداییطلب و دیگر مخالفان علیه ایران را افزایش دهد. مقامات ایران امنیت خود را وابسته به نفوذ ایران در منطقه میدانند. بنابراین، تهران تلاشهای عربستان سعودی برای ترمیم روابط خود با کشورهایی مانند سوریه و عراق که در مدار ایران قرار دارند و همچنین گروه فلسطینی حماس را از نزدیک زیر نظر دارد. به نظر میرسد تاکنون عربستان سعودی در مورد پیوستن به توافقنامه ابراهیم ابهام دارد و میگوید تا زمانی که پیشرفتی به سوی تشکیل کشور فلسطینی صورت نگیرد، روابط با اسرائیل را عادی نخواهد کرد. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل گفته است که عادیسازی روابط با عربستان سعودی یکی از اهداف اصلی وی است و دولت بایدن نیز به صراحت اعلام کرده است که عادیسازی عربستان و اسرائیل را اولویت اصلی خود میداند. لازم به ذکر است که عادیسازی روابط عربستان با اسرائیل چراغ سبزی برای سایر کشورهای عربی و اسلامی خواهد بود و این امر ایران را نگران کرده است. بر این اساس، ایران بهدنبال بهبود روابط با عربستان تا حدی بوده تا روند همگرایی اعراب بهویژه کشورهای حاشیه خلیجفارس با اسرائیل را کمرنگ کند. اگرچه ایران روابط دوجانبه میان کشورهای خلیجفارس و اسرائیل را پذیرفته است، اما هرگونه همگرایی یا همکاری امنیتی گستردهتر را تهدیدی بسیار جدی میداند. اگر سامانه مشترک پدافند هوایی بین کشورهای منطقه، اسرائیل و آمریکا تشکیل شود، ایران بهدنبال پاسخ به آن خواهد بود. یکی از نکتهها در خبر اخیر مبنی بر ساخت موشک مافوق صوت جدید ایران بود که این موشک میتواند دفاع موشکی موجود را شکست دهد. این اقدام پیامی به کشورهای منطقه میدهد که عادیسازی روابط با اسرائیل و افزایش همگرایی به ضرر ایران، نمیتواند تضمینکننده امنیت آنها باشد و تنها راه برای انجام این کار همکاری با ایران است. بر این اساس، تهران اعلام کرد که بهدنبال تشکیل ائتلاف منطقهای خود با عربستان سعودی، امارات متحده عربی و عمان است. ایران همچنین از نزدیک شاهد تنشهای فزاینده بین امارات و آمریکا است. ابوظبی در 31 مه اعلام کرد که مشارکت در ائتلاف دریایی به رهبری ایالات متحده را که قرار است از کشتیرانی در خلیجفارس محافظت کند تعلیق میکند. اعلامیه امارات نشاندهنده ناامیدی از عدم واکنش آمریکا به توقیف دو نفتکش توسط ایران است که یکی از آنها از دوبی به بندر فجیره میرفت.