نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
توافق بزرگی در کار نیست
ایران نمیتواند با اوکراین و تایوان برای تصاحب سرخط خبرها رقابت کند، اما بهزودی میتواند به همان اندازه خطرناک باشد. برنامه هستهای ایران بهسرعت به سمت تولید تسلیحات اتمی حرکت میکند. از آنجایی که در حال حاضر مذاکرات حداکثری غیرممکن است، تداوم تهدید برنامه هستهای ایران، میتواند به سبب اقداماتی نظیر حمله آمریکا به تأسیسات هستهای ایران، خاورمیانه را درگیر یک جنگ جدید کند. به همین دلیل، اینکه دولت بایدن بهدنبال کاهش تنش است، اقدام خوبی است. از سال 2018، زمانی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا با بیمبالاتی، از برجام خارج شد، محدودیتهای برنامه هستهای ایران کمتر شده است. براساس برجام، برخی از تحریمهایی که علیه ایران وضع شده بود، لغو شد و در مقابل، تهران موافقت کرد که حداقل تا سال 2030 به مجموعهای از تعهدات پایبند باشد، از جمله اینکه غنیسازی اورانیوم خود را تا 67/3 درصد محدود کند و بازرسیهای سرزده را بپذیرد. هدف این بود که فاصله یکساله گریز هستهای ایران حفظ شود. ترامپ برجام را «بدترین توافق تاریخ» نامید، اما با این حال با حمله نظامی به ایران مخالفت کرد. (برنامههای یک حمله ممکن است در بین اسناد طبقهبندیشدهای که نزد اوست، وجود داشته باشد). ایران با تسریع برنامه غنیسازی و ایجاد تهدیداتی از طرق دیگر، به خروج آمریکا از برجام واکنش نشان داده است. تهران پهپادهایی برای استفاده در جنگ علیه اوکراین به روسیه داده است. در ماه فوریه، بازرسان بینالمللی، ذرات اورانیوم با غنای 7/83 درصد را در تأسیسات هستهای ایران یافتند. این کمی کمتر از خلوص 90 درصدی است که معمولاً برای بمب مورد نیاز است. این موضوع سبب شد اسرائیل هشدار دهد که ممکن است به ایران حمله کند. تفاهمات جدیدی که در حال حاضر آمریکا و ایران درباره آن مذاکره میکنند، به منظور کاهش تنش است. هیچکس این تفاهم جدید را توافق نمینامد. براساس این تفاهم، ایران غنیسازی اورانیوم را در محدوده 60 درصد نگه میدارد و فراتر نمیرود و بازرسیهای بیشتری را میپذیرد. در مقابل، آمریکا تا حدودی تحریمها را کاهش میدهد، برای مثال به عراق و کرهجنوبی اجازه میدهد 10 میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کنند. این اقدامات نیازی به تایید کنگره ندارد. در واقع این تفاهمات به ایران برای کاستن از رفتارهای خطرناکش، پاداش میدهد. اگر گزینههای جایگزین این تفاهم را در نظر نگیرید، نتیجه حاصل از این تفاهم، وحشتناک به نظر میرسد. سیاست ترامپ برای فروپاشی جمهوری اسلامی از طریق تحریم شکست خورده است. تولید ناخالص داخلی (به دلار آمریکا) از سال 2012 حدود 44 درصد کاهش یافته است، اما صادرات نفت که عمدتاً به چین است، در سال گذشته سه برابر شده و به بیش از 5/1میلیون بشکه در روز رسیده است و توافق عادیسازی روابط ایران و عربستان که با میانجیگری چین به دست آمد، از انزوای تهران کاسته است. برجام مرده است و زمان گریز هستهای ایران دیگر یک سال نیست و به چند روز کاهش یافته است. حامیان توافق در تهران قدرت خود را از دست دادهاند و احتمال انتخاب مجدد ترامپ به این معنی است که آمریکا نمیتواند تعهد بلندمدت معتبری داشته باشد. گزینه نظامی نیز گزینه بهتری نیست. حملات احتمالی به ایران به رهبری آمریکا، برنامه هستهای ایران را نابود نمیکند، بلکه فقط آن را چند ماه یا چند سال به تأخیر میاندازد. ایران همچنین ممکن است در پاسخ به چنین حملهای، یک جنگ منطقهای راه بیاندازد. اولویت آمریکا، کمک به اوکراین و بازداشتن چین از پیشروی در آسیاست. چیزی که بههیچوجه آمریکا نمیخواهد، یک جنگ دیگر در خاورمیانه است. امروز شرایط برای معامله بزرگ با ایران فراهم نیست، البته این میتواند تغییر کند. یک توافق بین عربستان سعودی و اسرائیل میتواند دیپلماسی خاورمیانه را زیر و رو کند. چین با استفاده از اهرم خرید نفت ایران، میتواند تهران را تحت فشار قرار دهد تا مسئولانهتر عمل کند. حتی اگر یک توافق بزرگ برای هیچوقت به دست نیاید، شدت جنگ اوکراین ممکن است روزی کم شود و باعث شود منابع نظامی آمریکا آزاد شود. خرید زمان با حفظ گزینه نظامی علیه ایران، نسبت به سایر گزینهها، کمترین ضرر را دارد.