اندیشکدهها
ضدحمله اوکراین و تشدید تهدیدات هستهای پوتین
ضدحمله اوکراین و تشدید تهدیدات هستهای پوتین
ضدحمله اوکراین هنوز در مراحل اولیه خود است، اما از همین حالا دغدغهها بالا گرفتهاند. نگرانی این است که ممکن است در نهایت روسیه برای پس راندن شکست دستبهدامن اقداماتی از سر درماندگی شود. در حال حاضر، تمرکز نگرانی و ترس عمدتاً روی شاخوشانههای هستهای ولادیمیر پوتین است. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین اخیراً هشدار داده که ممکن است مسکو بخواهد نیروگاه هستهای زاپوریژیا در جنوب اوکراین را که در اشغال روسیه است، منفجر کند. مشخص است که نیروگاه هستهای اشغالشدهای که منفجر شود، به سلاح هستهای تبدیل میشود. جو بایدن، رئیسجمهور آمریکا هم گفت تهدید استفاده پوتین از سلاح هستهای «واقعی» است. پیشگیری از این مسئله، باید اولویت بینالمللی باشد. پیامد انفجار این نیروگاه در فاصله چند ساعت در چندین کشور پراکنده میشود. علاوهبر خود اوکراین، بلاروس، مولداوی، لیتوانی، لتونی، استونی، لهستان، رومانی، صربستان، مجارستان، اسلواکی، چک و روسیه در معرض خطر جدی خواهند بود. پوتین از روزهای اول حمله تمامعیار به اوکراین در حال تهدید هستهای بوده و در این باره هشدار داده است: «بلوف نمیزنم.» بوریس بوندارف، دیپلمات سابق روس که بعد از حمله سال گذشته استعفا داد در اوایل ۲۰۲۳ به نیوزویک گفت: «الان [پوتین دارد] بلوف میزند و میدانیم که درباره تهدید هستهای بلوف زده است. اوکراین بخشهایی از قلمرواش را پس گرفته است و هیچ تلافی هستهای در کار نبوده. اگر از استفاده پوتین از سلاح هستهای میترسید، همین حالا جنگ علیه او را باختهاید و او برده است.» دیگران اما نسبت به مغرورشدن و سادهگرفتن ماجرا هشدار میدهند. تخریب اخیر سد کاخوفکا باعث شده بسیاری از ناظران در تردیدهای پیشینشان نسبت به آمادگی روسیه برای استفاده از سلاح هستهای بازنگری کنند. پوتین قول داده سلاحهای هستهای را در بلاروس مستقر کند و با این کار از یک خط قرمز دیگر گذشته است. رهبر روس با تهدید انفجاری مرگبار در بزرگترین نیروگاه هستهای قاره، همه اروپا را گروگان گرفته است و دارد سلاحهای هستهای را به قلب اروپا نزدیکتر میکند. دنیا باید به هشدارهای اوکراین توجه کند، پیش از آنکه دیر شود. زلنسکی اولین بار در اکتبر ۲۰۲۲ درباره کاخوفکا هشدار داد اما جامعه جهانی در واکنش به آن ناکام بود. از زمان نابودی این سد، واکنش نسبتاً ضعیف بینالمللی، نگرانی را تشدید کرده که روسیه این وضعیت را بهعنوان چراغ سبزی برای اقدامات شدیدتر ببیند. فعلاً، به نظر بیشتر توجهات بینالمللی روی استقرار سلاح هستهای در بلاروس متمرکز است. تصمیم روسیه برای این کار، حتی واکنش منتقدانه مقامات چینی را هم بهدنبال داشت. در نهایت، راهی نیست که بشود دانست، تهدیدات هستهای روسیه واقعی هستند یا نه، اما رهبران غربی نمیتوانند بگذارند باجگیری هستهای پوتین موفق شود. اگر شاخوشانههای هستهای پوتین باعث شود موضعش در جنگ را نجات دهد، بار دیگر هم این کار را خواهد کرد و دیگران هم از او یاد خواهند گرفت. برای پیشگیری از این کابوس، غرب باید واکنشی محکم نشان دهد، به این شکل که حمایت نظامی، دیپلماتیک و اقتصادی از اوکراین را تشدید کند. تنها پاسخ منطقی به ارعاب هستهای بیمحابای روسیه، تعهد بیشتر بینالمللی به پیروزی اوکراین است. به موازات افزایش حمایت از اوکراین، ناظران بینالمللی باید اعزام شوند تا وضعیت نیروگاه هستهای زاپوریژیا و دیگر زیرساختهای اوکراینی را که ممکن است هدف روسیه قرار گیرند، تحت نظر بگیرند. باید به چین و هند هم فشار شدید اعمال شود تا تهدیدات هستهای روسیه را محکوم کنند. حمله اوکراین همین حالا هم فضای امنیتی بینالمللی را متحول کرده است. نباید به پوتین اجازه داد باجگیری هستهای را عادی کند.