آسیبپذیری امنیت انرژی آمریکا در برابر قطع نفت ترش غرب آسیا
نفت خلیج فارس، پاشنهآشیل پنهان امریکا
حمله به زیرساخت غیرنظامی ایران، حتی اگر مستقیماً میدانهای نفتی غرب آسیا را هدف نگیرد، بهطور غیرمستقیم امنیت انرژی آمریکا را در دو مسیر به خطر میاندازد.
در سایه جنگی که از نهم اسفند سال گذشته با تجاوز آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد و در تیرماه امسال وارد دور تازهای از تشدید شد، الگویی پنهان در بخش انرژی آمریکا وجود دارد که تاکنون کمتر به آن پرداخته شده است. این الگو، وابستگی ساختاری و مهندسیشده پالایشگاههای پیچیده آمریکا، بهویژه در سواحل خلیج مکزیک و ساحل غربی، به نفت ترش و نفت متوسط ترش غرب آسیاست؛ وابستگیای که ماهیت آن فراتز از شوک قیمتی ناشی از بسته شدن تنگه هرمز است و به یک محدودیت فیزیکی و شیمیایی در زنجیره پالایش تبدیل میشود. این مقاله با تمرکز بر رفتار نظامی آمریکا در حمله به زیرساختهای غیرنظامی ایران در روزهای پایانی جنگ چهلروزه و در دور تازه درگیری، این وابستگی را در چهارچوب امنیت انرژی آمریکا بازخوانی میکند و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی سناریوی قطع کامل و بلندمدت این نفت را با تمرکز ویژه بر آمریکا بررسی میکند.
از جنگ چهلروزه تا دور تازه درگیری؛ گذار از هدفگیری نظامی به زیرساخت غیرنظامی
جنگ در نهم اسفند ۱۴۰۴ با حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران، از جمله ترور مقام رهبری ، آغاز شد. در هفتههای نخست، هدفگیری آمریکا و اسرائیل عمدتا بر تسهیلات هستهای، سامانههای موشکی، پدافند هوایی، مراکز فرماندهی نظامی و انتظامی ایران و ترورهای دانشمندان و مقامات سیاسی متمرکز بود. اما از اوخر اسفند، تحلیلگران بهروشنی از گذار به «فاز خطرناکتر» سخن گفتند که در آن حملات به سوی تسهیلات غیرنظامی وتاسیسات زیرساختی ایران گسترش یافت. رییسجمهور آمریکا شخصاً مسئولیت حملهای را پذیرفت که بخشی از بزرگترین پل ایران را تخریب کرد و در همان واقعه هشت نفر کشته و نودوپنج نفر زخمی شدند؛ او همچنین هشدار داد که در صورت نرسیدن به توافق، حملات بیشتری در راه است.
بر پایه برآورد سازمان هلال احمر ایران در این تجاوز بیش از چهار هزار ایرانی به شهادت رسیدند و بیستهزار نفر زخمی شده و بیش از صدوپانزدههزار تسهیلات غیرنظامی آسیب دیده بود. بیش از صد استاد و کارشناس حقوق بینالملل آمریکایی از دانشگاههای هاروارد، ییل، استنفورد و کالیفرنیا در نامهای سرگشاده نسبت به الگوی حمله به مدارس، مراکز درمانی و منازل مسکونی ابراز نگرانی کردند و آن را نقض حقوق بشردوستانه بینالمللی ارزیابی کردند.
پس از یک آتشبس موقت که در هجدهم فروردین ماه ۱۴۰۵ برقرار شد، رییسجمهور آمریکا أواسط تیرماه اعلام کرد که توافق آتشبس عملاً پایان یافته است. در این دور از درگیری، سنتکام از هدفگیری «زیرساخت لجستیک نظامی» سخن گفت، اما گزارشهای میدانی نشان میدهد دامنه این حملات بهروشنی به تسهیلات غیرنظامی کشیده شده است.
برای نمونه، حملات آمریکا سه پل در استان هرمزگان، از جمله پل راهبردی خمیر که بندرعباس را به لارستان استان فارس متصل میکند، و همچنین ایستگاه راهآهن بندرعباس و فرودگاه ایرانشهر را هدف قرار داد. دستکم هفت نفر در حمله به پلها جان باختند و نه نفر دیگر زخمی شدند؛ یک محله مسکونی در بندرعباس نیز هدف قرار گرفت که در آن یک شهروند شهید و هشت نفر دیگر مجروح شدند. حمله به ایستگاه راهآهن بندرعباس، خرابی یک پایگاه برق در جزیره کیش و قطع برق در آن جزیره، و آسیب به سامانه برق و مخازن سوخت فرودگاه ایرانشهر و چندین بار حمله به برج فرودگاه غیرنظامی چابهار نیز در همین موج ثبت شد. در همین دور، تاسیسات یک ایستگاه پمپاژ آب دریا و یک ترانسفورماتور برق در تاسیسات نمکزدایی بندر جاسک بهطور کامل تخریب شد و بیست روستا از آب محروم ماندند؛ همچنین بیش از دههزار نفر در پی حمله به یک تصفیهخانه آب، بدون آب ماندند.
فرماندهی مرکزی خاتمالانبیا در واکنش به این الگو هشدار روشنی صادر کرد: «دشمن باید بداند که اگر حتی یک قطعه از زیرساخت ایران را هدف بگیرد، همه زیرساختی که تا امروز صرفاً به دلیل خودداری ایران دستنخورده باقی مانده، در سراسر منطقه تخریب خواهد شد». این چهارچوب تهدید متقابل، پایه نظری و مشروع حملات ایران به تاسیسات کشورهای میزبان پایگاههای آمریکاست؛ کویت در همین موج گزارش داد که یک نیروگاه برق و تاسیسات نمکزدایی آب آن کشور هدف حمله ایران قرار گرفته و آتشسوزی و اختلال گسترده در واحدهای برقرسانی ایجاد شده است . این الگوی متقابل، از اسفند نیز سابقه دارد. ایران در همان دوره نخست جنگ، تاسیسات انرژی امارات، بحرین، عربستان و قطر را هدف گرفته و از تخلیه سه بندر بزرگ امارات نیز سخن گفته بود.
چرا حمله به زیرساخت غیرنظامی ایران، مساله امنیت انرژی آمریکاست؟
استدلال محوری این مقاله آن است که حمله به زیرساخت غیرنظامی ایران، حتی اگر مستقیماً میدانهای نفتی غرب آسیا را هدف نگیرد، بهطور غیرمستقیم امنیت انرژی آمریکا را در دو مسیر به خطر میاندازد. نخست، این حملات الگوی تشدید متقابل را تحریک میکند که پاسخ ایران به آن، هدفگیری تاسیسات انرژی کشورهای میزبان پایگاه آمریکاست؛ یعنی همان کشورهایی که میدانهای نفتیشان مستقیماً نفت ترش صادراتی به آمریکا را تامین میکنند .دوم، تشدید جنگ و حمله به شبکه حملونقل و انرژی جنوب ایران، بهطور مستقیم امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز را تهدید میکند؛ گلوگاهی که نفت بصره عراق و نفت رأستنوره عربستان باید از آن عبور کند تا به سوی آمریکا حرکت کند.
پس از اعلام محاصره دریایی ایران توسط ترامپ و در پی درگیریهای تازه، قیمت نفت بیش از نه درصد در یک روز جهش کرد؛ بزرگترین افزایش یکروزه شاخص برنت در ماههای اخیر. در اوج نخستین دور جنگ، قیمت نفت جهانی که پیش از نهم اسفند حدود هفتاد دلار در هر بشکه بود، تا صدوبیست دلار افزایش یافت. قیمت متوسط هر گالن بنزین در آمریکا نیز از کمتر از سه دلار به بیش از چهار دلار و ده سنت رسید و پس از آتشبس موقت، همچنان در محدوده چهار دلار باقی ماند.
تاثیر اقتصادی جنگ بر آمریکا؛ تورم، نرخ بهره و اعتماد مصرفکننده
شوک تورمی مارس تا آوریل: گزارش رسمی اداره آمار کار آمریکا نشان داد شاخص قیمت مصرفکننده در مارس ۲۰۲۶، ۰.۹٪ نسبت به ماه پیش افزایش یافت؛ بزرگترین افزایش ماهانه از مه ۲۰۲۲، یعنی اوج بحران هزینه زندگی دوران کووید. شاخص انرژی در همان ماه ۱۰.۹٪ رشد کرد که بزرگترین جهش ماهانه از سپتامبر۲۰۰۵ بود، و بخش عمده آن، رشد ۲۱.۲ درصدی قیمت بنزین بود که بهتنهایی نزدیک به سهچهارم رشد کل تورم ماهانه را توضیح میداد. نرخ تورم سالانه در مارس به ۳.۳٪ درصد رسید.
بانک فدرال رزرو دالاس در پژوهشی مجزا برآورد کرد که تحت یک سناریوی معقول، تورم مصرفکننده شخصی سرجمع آمریکا در پایان سال ۲۰۲۶ نسبت به پایان سال پیش از آن، ۰.۶ درصد بیشتر از مسیر پیشبینیشده پیش از جنگ رشد خواهد کرد؛ برآوردی که خود بر پایه مدلسازی اثر مستقیم شوک نفتی جنگ ایران بر تورم آمریکا انجام شده است. تورم هسته، که نوسانات غذا و انرژی را کنار میگذارد، رشدی ۲.۶ درصد سالانه داشت؛ اما اقتصاددانان هشدار دادند که فشار هزینه انرژی با تاخیر دو تا چهار ماهه به قیمت کالاهای دیگر نیز سرایت میکند.
شاخص هزینه تولید و اعتماد مصرفکننده: شاخص قیمتهای مدیران خرید موسسه مدیریت عرضه، در مارس ۲۰۲۶ بزرگترین رشد ماهانه خود در سیزده سال گذشته را ثبت کرد که بیانگر انتقال مستقیم هزینه انرژی به بخش تولید است. اعتماد مصرفکننده آمریکایی در همین دوره به یکی از پایینترین سطوح تاریخی خود سقوط کرد و انتظارات تورمی یکساله خانوارها از سهوهشتدهم درصد در ماه پیش، به چهاروهشتدهم درصد افزایش یافت.
با این حال، بازار کار در همان بازه نسبتاً مقاوم ماند: کارفرمایان در مارس ۱۷۸هزار شغل جدید ایجاد کردند و نرخ بیکاری به ۴.۳٪ کاهش یافت، که نشان میدهد شوک انرژی در فاز اول عمدتاً از کانال قیمتی و نه از کانال اشتغال، بر اقتصاد آمریکا اثر گذاشته است.
دور دوم شوک اقتصادی: با از سرگیری درگیریها از ژوئیه ۲۰۲۶ و بستهشدن مجدد تنگه هرمز توسط ایران، دور دوم فشار قیمتی آغاز شد. تحلیل الجزیره در ابتدای ژوئن، یعنی در حدود روز صدم جنگ، نشان داد که رشد ۵.۵ درصدی قیمت بنزین در آوریل، عامل اصلی ادامه فشارهای تورمی بر خانوار آمریکایی بوده است. با جهش دوباره قیمت نفت پس از سیزدهم ژوئیه، انتظار میرود دور دوم آماری از تاثیر تورمی، در گزارشهای دو ماه بعدی بهروشنی نمایان شود.
نرخ بهره دهساله خزانهداری: رفتار بازده اوراق دهساله خزانهداری آمریکا که شاخصی اثرگذار بر دیگر شاخصهای اقتصادی در آمریکا است، در برابر این شوک، یک الگوی دوفازی نشان میدهد. در فاز نخست هر موج تشدید نظامی، نگرانی از تورم غالب است: سرمایهگذاران با پیشبینی سیاست انقباضیتر فدرال رزرو، اوراق را میفروشند و بازده افزایش مییابد. اما با تعمیق نگرانی از رکود اقتصادی ناشی از فشار مستمر هزینه انرژی بر مصرفکننده، تقاضای پناهگاه امن برای اوراق خزانه افزایش یافته و بازده کاهش مییابد. این کشمکش دوگانه، بانک مرکزی آمریکا را در وضعیت دشواری قرار میدهد که میان مهار تورم ناشی از هزینه سوخت و پیشگیری از رکود اقتصادی ناشی از افت مصرف، باید یکی را انتخاب کند.
میدانهای نفتی غرب آسیا که نفت ترش و متوسط ترش خود را به آمریکا صادر میکنند
یکم) امارات: میدان دریایی آپرزاکوم در آبهای خلیج فارس امارات، تنها منبع قابلتوجه صادرات نفت ترش متوسط امارات به آمریکاست و نقش ویژهای در تامین نیاز پالایشگاههای ساحل غربی آمریکا دارد؛ زیرا این پالایشگاهها به دلیل فقدان اتصال خط لوله به شبکه داخلی آمریکا، به واردات دریایی نفت ترش وابستهاند. ساختار سهامداری این میدان به این ترتیب است: شرکت ملی نفت ابوظبی ۶۰٪، اکسانموبیل آمریکایی ۲۸٪ (با قراردادی که تا سال ۲۰۵۱ تمدید شده)، و شرکت ژاپنی توسعه نفت (اینپکس) ۱۲٪ سهم دارند. اکسانموبیل از این رهگذر، هم ذینفع مالی مستقیم و هم بخشی از زنجیره انتقال این نفت به پالایشگاههای پیچیده کالیفرنیاست.
دوم) عراق: عراق بزرگترین تامینکننده غربآسیایی نفت ترش آمریکاست و در عین حال، از منظر ریسک ژئوپلیتیک، آسیبپذیرترین حلقه این زنجیره به شمار میرود؛ زیرا هم بر مسیر زمینی نزدیک به مرز ایران قرار دارد و هم میزبان شمار زیادی از پایگاههای نظامی آمریکاست که هدف مستقیم پاسخ نظامی ایران و گروههای متحد آن هستند.
میدان رومیله: یکی از بزرگترین میدانهای نفتی جهان در جنوب بصره، با اپراتوری کنسرسیوم مشترک بریتیشپترولیوم و پتروچاینا در قالب شرکت بصرهانرژی. در پنجم مارس ۲۰۲۶، بر پایه گزارش رویترز، پهپادهایی در محوطه عملیاتی این میدان که تحت اپراتوری بریتیشپترولیوم قرار دارد فرود آمدند؛ این رویداد سبب تخلیه کارکنان خارجی و کاهش نزدیک به یکونیم میلیون بشکه در روز از تولید نفت عراق شد. حمله دوم در چهارم آوریل رخ داد.
میدان غربالقرنه یک و دو: غربالقرنه یک تحت اپراتوری پتروچاینا با مشارکت ایتوچوی ژاپنی و پرتامینای اندونزیایی است. غربالقرنه دو، پس از خروج شرکت روسی لوکاویل به دلیل تحریمهای آمریکا، از فوریه ۲۰۲۶ وارد مذاکرات انحصاری با شورون آمریکایی شد؛ توافق نهایی و تفاهمنامههای اجرایی در شانزدهم ژوئیه به امضا رسید و تولید این میدان در حدود چهارصدوشصتهزار بشکه در روز برآورد میشود.
میدان زبیر: نزدیک به مرز کویت، با اپراتوری شرکت ایتالیایی اِنی که ۴۱٪ تا ۴۲٪ سهم دارد و شرکت کرهجنوبی کوگاز با ۱۹٪ تا ۲۴٪ سهم، بسته به دوره قرارداد.
میدان مجنون: در شمالشرق بصره و در نزدیکی مستقیم مرز ایران، با مشارکت شرکت مالزیایی پتروناس (۳۰٪ سهم پس از خروج شل)، و حضور خدماتی شرکتهای آمریکایی کیبیآر و اکسانموبیل. موقعیت جغرافیایی این میدان، آن را در بالاترین سطح آسیبپذیری میان میدانهای عراقی قرار میدهد.
مجموعه کرکوک: شامل بابا گرگر، بایحسن و جمبور، تحت مدیریت شرکت نفت شمال عراق با مشارکت راهبردی بریتیشپترولیوم از آگوست ۲۰۲۴. نفت این میدانها از طریق خط لوله عراق-ترکیه به بندر جیهان منتقل میشود؛ مسیری که برخلاف بصره، نیازی به عبور از تنگه هرمز ندارد اما در سالهای اخیر بارها به دلیل اختلاف حقوقی میان بغداد، اربیل و آنکارا بسته شده است.
سوم) عربستان: عربستان سعودی در میان سه صادرکننده اصلی نفت ترش غرب آسیا به آمریکا، از یک سو بیشترین ظرفیت تابآوری زیرساختی را دارد و از سوی دیگر، در صورت هدفگیری موفق، میتواند بزرگترین شوک ناگهانی را به بازار نفت و بهویژه به امنیت انرژی آمریکا وارد کند. دلیل این دوگانگی آن است که میدانهای اصلی نفت ترش و متوسط ترش عربستان، یعنی غوار، خریص و سفانیه، هم از نظر حجم تولید در مقیاس جهانی اهمیت فوقالعاده دارند و هم به شبکهای از پایانهها، خطوط لوله و تاسیسات فرآورشی متصلاند که بخشی از آنها میتواند مسیر هرمز را دور بزند.
میدان غوار: بزرگترین میدان نفتی خشکی جهان و قلب تولید نفت عرب لایت عربستان است. با وجود واژه «لایت»، این نفت از نظر فنی به دلیل میزان گوگرد خود در دسته نفتهای ترش متوسط قرار میگیرد و برای پالایشگاههای پیچیده آمریکا خوراکی بسیار مطلوب است.
میدان خریص: یکی از ارکان اصلی تولید نفت عرب لایت و عرب اکسترا لایت به شمار میرود و در شرایط بحران، آرامکو میتواند با اتکا به این میدان، ترکیب صادرات خود را بهگونهای تنظیم کند که بار بیشتری از مسیر خط لوله شرق به غرب به بندر ینبع منتقل شود.
میدان دریایی سفانیه: این میدان نفتی نیز بزرگترین میدان نفتی فراساحلی جهان است و بهویژه در تولید نفتهای سنگینتر و ترشتر عربستان اهمیت دارد؛ نفتی که برای پالایشگاههای پیچیده و دیزلمحور آمریکا، بهخصوص در سواحل خلیج مکزیک، ارزش راهبردی دارد.
برخلاف عراق و امارات، ساختار مالکیت این میدانها تقریباً بهطور کامل در اختیار آرامکوی سعودی است و شرکتهای خارجی در مالکیت فیزیکی ذخایر سهم ندارند. با این حال، زنجیره تولید این میدانها بهشدت به شرکتهای خدمات نفتی و فناوری غربی، بهویژه آمریکایی، متکی است. شرکتهای اسالبی، هالیبرتون و بیکر هیوز در حفاری افقی، خدمات چاه، مدیریت فشار مخزن، پمپهای درونچاهی و نگهداشت ظرفیت تولید در میدانهای شرقی عربستان نقش کلیدی دارند. بنابراین، حتی در جایی که مالکیت میدان کاملاً سعودی است، بخشی از استمرار تولید نفت ترش و متوسط ترش عربستان همچنان در شبکه فناوری و خدمات نفتی غربی تعبیه شده است. این نکته از نظر ژئوپلیتیک مهم است، زیرا نشان میدهد اختلال در صادرات نفت ترش عربستان فقط به معنای آسیب به درآمد دولت سعودی نیست، بلکه به معنای اختلال در بخشی از زنجیره ارزش شرکتهای انرژی و خدماتی آمریکایی نیز هست.
از منظر امنیتی، عربستان در مقایسه با عراق از عمق راهبردی و ظرفیت حفاظتی بیشتری برخوردار است، اما این مزیت به معنای مصونیت نیست. در موج نخست جنگ، گزارشهایی از رهگیری پهپادها بر فراز ریاض و منطقه شرقی عربستان منتشر شد. افزون بر این، در دوره بستهشدن یا اختلال شدید تنگه هرمز، عربستان ناچار شد بخش مهمی از صادرات خود را از مسیر خط لوله شرق به غرب به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل کند. برای آمریکا، اهمیت عربستان فقط در حجم صادرات آن نیست، بلکه در کیفیت نفت و نقش تنظیمگر آن در بازار نفت ترش نهفته است. نفت عرب لایت، عرب مدیوم و عرب هوی برای بسیاری از پالایشگاههای پیچیده آمریکا یک خوراک میانی ایدهآل محسوب میشود؛ زیرا نه به سبکی نفت شیل آمریکاست و نه به سنگینی و گرانروی نفت فوقسنگین کاناداست. در نتیجه، حذف یا کاهش شدید نفت عربستان از بازار آمریکا میتواند رقابت برای نفت ترش متوسط را تشدید کند، پریمیوم نفت ترش را افزایش دهد و فشار بیشتری بر هزینه تولید دیزل، سوخت جت و فرآوردههای صنعتی در آمریکا وارد سازد. از این منظر، حتی اگر عربستان بتواند از نظر فیزیکی بخشی از صادرات خود را حفظ کند، هرگونه آسیب جدی به رأستنوره، زیرساخت میدانهای شرقی، خط لوله شرق به غرب یا تاسیسات بندر ینبع میتواند مستقیماً به یک شوک پالایشی و تورمی در آمریکا تبدیل شود.
پیامدهای امنیت انرژی آمریکا در سناریوی قطع بلندمدت
شکاف شیمیایی در زنجیره پالایش: پالایشگاههای پیچیده آمریکا در سواحل خلیج مکزیک، با سرمایهگذاری چنددهمیلیارد دلاری در واحدهای کراکینگ کاتالیزوری و هیدروکراکینگ، برای پردازش نفت ترش و سنگین طراحی شدهاند. نفت شیل داخلی آمریکا، از نوع سبک و شیرین است و بهتنهایی نمیتواند این واحدها را با ظرفیت کامل فعال نگه دارد. اگر یک پالایشگاه با ظرفیت پانصد هزار بشکه در روز مجبور شود صرفاً از نفت سبک داخلی استفاده کند، ظرفیت عملیاتی آن میتواند تا چهل درصد کاهش یابد؛ افتی که نه از تعطیلی کارخانه، بلکه از ناسازگاری شیمیایی خوراک با طراحی مهندسی پالایشگاه ناشی میشود.
بحران ویژه ساحل غربی: منطقه پنجم پالایشی آمریکا (کالیفرنیا، اورگان، واشنگتن) به دلیل فقدان اتصال خط لوله به شبکه داخلی و عبور کوههای راکی، بهطور کامل به واردات دریایی نفت ترش وابسته است. قانون کشتیرانی آمریکا (جونزاکت) هزینه انتقال نفت داخلی از تگزاس به کالیفرنیا را با کشتیهای آمریکایی بهشدت بالا میبرد و این مسیر را عملاً غیراقتصادی میکند. در نتیجه، در سناریوی قطع کامل واردات خلیج فارس، احتمال جهش قیمت بنزین در کالیفرنیا میان یک تا یکونیم دلار در هر گالن، فراتر از سطوح ملتهب کنونی، دور از انتظار نیست.
تخلیه ذخایر راهبردی و محدودیت فیزیکی آن: وزارت انرژی آمریکا ذخایر راهبردی نفت را به دو بخش ترش و شیرین تفکیک کرده تا در صورت قطع جریان خلیج فارس، بتواند مستقیماً نیاز پالایشگاههای داخلی به نفت ترش را تامین کند. اما این ذخایر، به دلیل محدودیت فیزیکی غارهای نمکی زیرزمینی در تگزاس و لوئیزیانا، هرگز نمیتوانند بهطور کامل تخلیه شوند؛ بخشی از ظرفیت باید برای حفظ پایداری ساختاری غار باقی بماند. این محدودیت مهندسی، راهکار ذخایر راهبردی را به یک ابزار کوتاهمدت و چندماهه تبدیل میکند، نه یک جایگزین بلندمدت.
پیامدهای غذایی: بخش کشاورزی آمریکا برای شخمزنی، برداشت و حمل محصول بهشدت به دیزل وابسته است. کود شیمیایی نیز از مشتقات نفتی و گاز طبیعی تولید میشود. کاهش تولید دیزل، هزینه نهادههای کشاورزی را افزایش میدهد و این هزینه، با تاخیری مشابه انتقال تورم هسته، به قیمت نهایی مواد غذایی در قفسه فروشگاهها منتقل میشود.
پیامدهای اجتماعی و سیاسی: افت اعتماد مصرفکننده به پایینترین سطوح تاریخی در بهار ۲۰۲۶، از یکسو بازتاب مستقیم فشار قیمتی است و از سوی دیگر، در ادبیات سیاسی آمریکا به یک محور اختلاف حزبی تبدیل شده است. مخالفان دموکرات دولت ترامپ را به آغاز جنگ بدون تصویب کنگره متهم کردهاند و بار اقتصادی افزایش قیمت سوخت را برآمده از یک انتخاب سیاسی و نه یک ضرورت امنیتی میدانند؛ در حالی که کاخ سفید این افزایش قیمت را «سختی کوتاهمدت» با منافع بلندمدت راهبردی توصیف کرده است. تشدید تنشهای اجتماعی، بیاعتمادی روبهرشد کشورهای خلیج فارس نسبت به بازدارندگی نیروهای آمریکایی در برابر حملات تلافی جویانه ایران، و بحث درباره مشروعیت قانونی حملات آمریکا به زیرساختهای غیرنظامی ایران زیر عنوان حقوق بشردوستانه بینالمللی، ابعاد سیاسی دیگر تجاوز آمریکا به ایران است که در صورت وارد امدن ضربات دردناکتر به اقتصاد آمریکا تشدید هم خواهد شد.
جمعبندی راهبردی
این مقاله نشان میدهد که ریسک واقعی امنیت انرژی آمریکا از منطقه غرب آسیا، صرفاً معطوف به بستن تنگه هرمز بهمثابه یک شوک قیمتی جهانی نیست؛ بلکه ترکیبی از سه لایه بههمپیوسته است: نخست، گذار الگوی حمله آمریکا از هدفگیری نظامی صرف به زیرساخت غیرنظامی ایران که چرخه تشدید متقابل از سوی ایران را در سراسر خلیج فارس وحتی فرامنطقه فعال کرده است؛ دوم، آسیبپذیری فیزیکی و اثباتشده میدانهای نفتی کشورهای میزبان پایگاههای آمریکا در برابر حملات واکنشی مستقیم یا آسیب جانبی از سوی ایران؛ و سوم، محدودیت مهندسی و شیمیایی زنجیره پالایش آمریکا که نمیتواند بهسادگی نفت سبک داخلی یا نفت فوقسنگین کانادا را جایگزین نفت ترش متوسط غرب آسیا کند. جمع این سه لایه، آمریکا را در برابر تشدید طولانیمدت جنگ، فراتر از یک بحران قیمتی گذرا بنزین، بلکه با یک چالش ساختاری در تامین دیزل، ثبات قیمت مصرفکننده، و اعتماد اجتماعی و سیاسی مواجه میکند.
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
