اندیشکدهها
معنای «رفع خطر» در سیاستهای مواجهه با چین
معنای «رفع خطر» در سیاستهای مواجهه با چین
کشورهای گروه ۷ روی «کاهش ریسک» بهعنوان عنصر مرکزی رویکردشان به چین توافق کردند و مهم این که تأکید کردند، موضوع «رفع ریسک» است «و نه قطع اتصال». «قطع اتصال» اقتصاد هر کشور بزرگی با چین همواره کاری غیرممکن میبود و رادیکال به نظر میرسید، اما عبارتی پرکاربرد و فاصلهافکن بوده است. «رفع ریسک» بسیار معتدلتر به نظر میرسد، و درباره چین در میان گسترهای از کشورهای مختلف، اجماعی ایجاد کرده که بسیار هم علنی بوده است. اما در واقعیت، «رفع ریسک» بسیار مبهم است و معنایش نامشخص. دامنهاش بسته به این است که این عبارت چطور تفسیر شود. بسیار محتمل است که کشورهای مختلف «رفع ریسک» را به اشکال مختلف تفسیر و اعمال کنند و بهجای اجماع، واگرایی بسازند: در بعضی کشورها این کار بهمعنای دامنهای متوسط از فاصلهگیریهای اقتصادی میباشد و در برخی به شکل بالقوه سیاستی شبیه به همان «قطع اتصال».
عدم اطمینان گسترده درباره معنای «رفع ریسک» و احتمال واگرایی در پیادهسازی آن، سه بخش دارد. اول اینکه «رفع» در «رفع ریسک» به چه معناست؟ در بعضی متون به معنای حذف ریسک تعریف شده است. وزارت خارجه آمریکا در متون دیگر که بیارتباط به چین است، «رفع ریسک» را بهمعنای «پرهیز از ریسک» تعریف میکند و نه «مدیریت ریسک». هر تعریفی در پیادهسازی نتیجه متفاوتی خواهد داشت.
عدم اطمینان دوم مربوط به این است که چه چیز به عنوان ریسک به حساب خواهد آمد. حتی اگر رفع ریسک به عنوان کاهش ریسک و نه حذف آن تعریف شود، دامنه بالقوه رفع خطر و درجه جدایی اقتصادها از چین بسته به این است که با کدام مشکلات بهعنوان ریسکهای مربوط برخورد خواهد شد. برای ایالات متحده درباره چین، امنیت ملی بیش از هر چیز مطرح میشود. رئیسجمهور جو بایدن اخیراً در نشست گروه ۷ رفع خطر را شامل «حفاظت از مجموعهای کوچک از فناوریهای پیشرفته» خواند که «برای امنیت ملی ما کلیدیاند» و بیشترین تأکید را روی «فناوریهایی که تعادل نظامی را تغییر میدهند» گذاشت. حفاظت از امنیت ملی مفهومی گسترده و مبهم است. بهعلاوه، رؤسایجمهور معمولا برای حفاظت از «امنیت ملی» از اختیارات خود بیش از حد استفاده کردهاند. تعریف بایدن ممکن است سیاست را به «قطع اتصال» نزدیکتر کند.
سومین موضوع عدم اطمینان این است که یک ریسک مشخص، چگونه ارزیابی و وزن آن در مقابل دیگر منافع ملی چگونه در نظر گرفته میشود. بیشتر ریسکها نیاز به ارزیابیهای پیچیده پیش از تصمیمگیری دارند. ریسک تا چه حد باید محتمل و تا چه حد آسیبزننده باشد؟ تصمیمگیران کشورهای مختلف بین ریسک بالقوه و آنچه ممکن است به نفع شهروندان و تولیدکنندگان و سرمایهگذاران باشد، چگونه تعادل برقرار خواهند کرد؟ دولتها از کدام ابزارهای اقتصادی برای رسیدگی به ریسکها استفاده میکنند؟ تنوع در زنجیرههای تأمین و کنترل صادرات قطعی هستند، اما محدودکردن سرمایهگذاری در خارج همچنین موضوعی جنجالی است که کشورها درباره آن اختلاف دارند، نهتنها به خاطر قدرت سیاسی داخلی سرمایهگذارانشان، بلکه همچنین به خاطر اینکه محدودکردن سرمایهگذاران در چین، شامل تصمیماتی جنجالی در این باره خواهد شد که کدام سرمایهگذاران تحت پوشش کدام کشورها هستند و نیز درباره بررسیهای بسیار پیچیده در حوزه سرمایهگذاری.
توافق بر سر هدفی مشترک حول رفع خطر قطعاً مهم است. رسانههای رسمی چین میگویند «رفع خطر» همان «قطع اتصال» است، اما کاملا در این باره اشتباه میکنند. در عین حال، هیچکس نمیتواند بگوید تحت این برچسب، کدام کشور کدام سیاست را پیاده خواهد کرد. در این مرحله، «رفع خطر» فقط یک عبارت است، عبارت انتخابشدهای که بسیار مبهم است. اما چنین عباراتی باید تفسیر شوند و به آنها معنا داده شود و تکلیف اقدامات معلوم شود. تا زمانی که اقدامات جای کلمات را بگیرند، نخواهیم دانست سیاست جدید «رفع خطر» چیست؛ اما میتوانیم پیشبینی منطقی داشته باشیم که در واقع، سیاستهای «رفع خطر» کشورهای مختلف واگرایی بسیار خواهند داشت و نه اجماعی که اکنون داریم.