اندیشکدهها
چرخش تحولات در غرب اقیانوس آرام
چرخش تحولات در غرب اقیانوس آرام
جورج فریدمن
رئیس اندیشکده Geopolitical Futures
فردیناند مارکوس جونیور، رئیسجمهور فیلیپین هفته گذشته به واشنگتن سفر کرد و در آنجا توافقنامه دفاع جمعی را با جو بایدن امضا کرد. با انجام این کار، روابط دوجانبه فیلیپین و ایالات متحده آمریکا تنها چند هفته پس از امضای قرارداد دیگری که به ایالات متحده اجازه میدهد نیروها و هواپیماها را در پایگاههای فیلیپین مستقر کند، تحکیم شد. این اتحاد یک مشکل جدی برای چین ایجاد میکند، چراکه منافع اساسی چین ذیل دسترسی نامحدود به اقیانوس آرام و در نتیجه تجارت جهانی بدون محدودیت، تعریف میشود. تقریباً در همان زمان، تایوان و ژاپن جلسهای را برای برنامهریزی هماهنگی نیروها در صورت حمله چین به تایوان برگزار کردند. اینکه پکن بلافاصله این نشست را محکوم کرد، نشان میدهد که این جلسه تا چه اندازه از اهمیت برخوردار بوده است. سقوط تایوان تهدیدی جدی برای دسترسی ژاپن به اقیانوس آرام و احتمالاً تهدیدی برای سرزمین اصلی ژاپن به حساب خواهد آمد. این تهدیدها ممکن است دور از ذهن باشند، اما اشغال تایوان توسط چین، این تهدیدات را از وضعیت روی کاغذ به وضعیت بالقوه تبدیل میکند. ژاپن مدتی است که در حال توسعه تواناییهای ارتش خود بوده است و بدیهی است که یک نیروی نظامی مشترک ژاپنی و تایوانی لزوما شامل ایالات متحده نیز میشود. همچنین نشانههایی وجود دارد که ثابت میکند کره جنوبی نیز قرار است بخشی از این نیروی مشترک باشد. نقشه جدید اقیانوس آرام غربی، چین را در موقعیت بسیار متفاوتی قرار میدهد. با توجه به وسعت و پیچیدگی نیروهای زمینی چین، حمله به سرزمین اصلی چین توسط هر ائتلاف جدیدی هنوز غیرممکن به نظر میرسد. اما مشکلات چین در تضمین دسترسی تضمینشده به اقیانوس آرام و آبهای منطقهای افزایش یافته است. توانایی ژاپن و تایوان برای رصد و رهگیری تحرکات دریایی چین، در کنار توانایی ایالات متحده و استرالیا برای جلوگیری از حرکت چین به سمت جنوب، یک مشکل اساسی برای پکن محسوب میشود. البته نقطه آسیبپذیری آشکار ائتلاف این است که دست خود را رو کرده آنهم درحالیکه بدون شک مناسبات دفاع خود را بهطور کامل تکمیل نکرده است. چین بر روی کاغذ میتواند به صورت پیشگیرانه به هر یک از شرکای این ائتلاف ضربه بزند، اما باریک بودن آبراهها خطر شکست حمله چین را افزایش میدهد. شواهدی وجود دارد که نشان میدهد چین حساس بودن وضعیت را درک میکند. شیجینپینگ، رئیسجمهور اخیراً ژائو لیجیان را - یکی از مقاماتی که برای تجسم دیپلماسی گرگ جنگجوی تهاجمی و متخاصم چین فعال شده - از نقش سخنگویی به رئیس بخش مرزها و امور اقیانوسی وزارت امور خارجه منتقل کرده است. این اقدام نشاندهنده یک تغییر چشمگیر، اگر نگوییم رادیکال، در سیاست خارجی چین خواهد بود. در واقع، رسانه تایواننیوز اخیراً گزارش داده که وانگیی، دیپلمات ارشد چینی، سیاستهای جدیدی را برای تایوان تشریح کرده و گفته که در سیاستهای قدیمی چین باید تجدیدنظر صورت بگیرد. دیدگاه من این است که اگرچه مشکلات سیستماتیک داخلی چین، آن را ضعیفتر از آنچه که به لحاظ نظامی و اقتصادی هست نشان میدهد، اما همچنان باید چین را یک قدرت بزرگ بهحساب آورد که در شرایط مناسب میتواند قدرت خود را دورتر از سواحل خود به رخ بکشد. اما هنوز شرایط برای چین مناسب نیست. جغرافیای آسیا و اقیانوسیه به ضرر پکن در حال تغییر است. چین ژستهایی در جهت تغییر سیاستهایش انجام داده است. باید دید که آیا سیاست داخلی چین اجازه میدهد تا این حد انعطافپذیر باشد یا خیر.