اندیشکدهها
فواید بازگشت سوریه به اتحادیه عرب
فواید بازگشت سوریه به اتحادیه عرب
پس از دوازده سال تلاش برای منزوی کردن بشاراسد، رئیسجمهور سوریه، بسیاری از کشورهای عربی آماده هستند که گذشته را پشت سر بگذارند و روابط خود را با دولت اسد عادی کنند. اتحادیه عرب با بازگرداندن عضویت دمشق در این سازمان که در سال 2011 بهدنبال سرکوب معترضان به حالت تعلیق درآمده بود، بر این تغییر تأکید کرد و رهبر سوریه اکنون احتمالاً در نشست سالانه اتحادیه عرب در 19 مه شرکت خواهد کرد. این روابط یک موفقیت دیپلماتیک بزرگ برای اسد و همچنین برای حامیان او ایران و روسیه است. همچنین میتواند مزایای قابلتوجهی برای دولت اسد و دولتهای عربی که عادیسازی روابط را انتخاب میکنند، داشته باشد. با این حال، این تحول احتمالاً برای مردم سوریه که بیش از یک دهه از جنگ داخلی، خشونتهای مورد تایید دولت و ستیزهجویی افراطی را متحمل شدهاند، کار چندانی نخواهد کرد و دولتهای خارجی که هنوز مخالف اسد هستند، از جمله ایالات متحده، از این تغییر استقبال نمیکنند. با کمکهای حیاتی ایران و روسیه، نیروهای اسد در سالهای اخیر بسیاری از مناطق تحت کنترل شورشیان را پس گرفتهاند و اکنون حدود دوسوم سوریه را تحت کنترل دارند. بنابراین، کارشناسان
میگویند، اگرچه اکثر دولتهای عربی همسایه در ابتدا از مخالفان سوری حمایت کردند و آنها را به رسمیت شناختند، اما آنها حکومت اسد را بهعنوان یک واقعیت بهرسمیت شناخته و میخواهند بیثباتی منطقهای ناشی از سوریه را محدود کنند. جنگ دوازده ساله بیش از نیمی از جمعیت در زمان جنگ سوریه - بیش از سیزده میلیون نفر - را آواره کرده و حدود سیصد هزار غیرنظامی را به کشتن داده است. بسیاری از سوریها به کشورهای مجاور مانند لبنان و ترکیه گریختهاند، جایی که اکنون با احساسات ضدپناهجویان روبهرو هستند. دولتهای میزبان امیدوارند که با تضمین بازگشت امن مردم سوریه به خانه، این تنشها را کاهش دهند. علاوه بر این، آنها از اسد میخواهند که جریانهای غیرقانونی قاچاق کاپتاگون را مهار کند. امارات متحده عربی با احیای روابط با سوریه در سال 2018، لیدری عادیسازی را برعهده گرفته است؛ کشورهایی از جمله بحرین و اردن اندکی پس از آن، عربستان سعودی که تنها در چند ماه گذشته علاقۀ خود را به نزدیکی با دولت اسد نشان داد.
پیشنویس چارچوب عادیسازی روابط از دمشق میخواهد تا تجارت کاپتاگون را سرکوب کند و بازگشت امن پناهندگان سوری را تضمین کند. عربستان سعودی و دیگر قدرتهای عربی نیز میتوانند سوریه را وادار کنند تا وابستگی خود به ایران را کاهش دهد. علاوه بر این، بسیاری از این دولتها میخواهند این اطمینان را داشته باشند که افراطگرایان اسلامگرا که شمال غرب سوریه را کنترل میکنند، دامنه فعالیت خود را گسترش نخواهند داد. مهمتر از همه، عادیسازی یک پیروزی نمادین بزرگ برای اسد است، که بیش از یک دهه است اکثر جهان با او بهعنوان یک منحوس رفتار میکنند. در حال حاضر، طرح اردن به رهبری اردن مشروط به قطعنامههای سیاسی در مورد نارضایتیهایی که باعث جنگ شد - فساد، فقر، و به حاشیه راندن سیاسی اکثریت جمعیت مسلمان سنی توسط رژیم مسلمان علوی - یا پاسخگویی در مورد آنها نیست. سوریها در وضعیت وخیمی به سر میبرند: حدود 25 درصد پناهندگان خارج از کشور و حدود 30 درصد نیز آواره داخلی هستند. حدود 90 درصد زیر خط فقر زندگی میکنند. بسیاری از ناظران نگران هستند که عادیسازی روابط فواید کمی برای غیرنظامیان ارائه دهد. ویلیام روباک، سفیر بازنشسته، که
بهعنوان یک دیپلمات ارشد ایالات متحده در چندین کشور عربی از جمله سوریه خدمت میکرد، میگوید: «من عادیسازی روابط را حامل تغییری در وضعیت اساسی مردم عادی سوریه نمیبینم، حداقل در مرحله کنونی. این عادیسازی عمدتا در سطح دولتی رخ میدهد.» عادیسازی در نهایت میتواند به بسیاری از سوریها کمک کند تا آزادی تردد و کمکهای بشردوستانه بیشتری کسب کنند. روباک میگوید، با این حال، حدود نیمی از جمعیت در مناطق خارج از کنترل دولت زندگی میکنند، که میتواند هدایت کمکها را برای دمشق دشوارتر کند. با این حال، این مناطق از سازمانهای غیردولتی بینالمللی کمک دریافت میکنند.