اندیشکدهها
سناریویی که میتواند کابوس باشد
سناریویی که میتواند کابوس باشد
جرج فریدمن
Geopolitical Futures
من اخیرا مقالهای نوشته و این سوال را مطرح کردم که آیا دولت روسیه متعهد و یا حتی کارآمد است یا خیر؟ اساس مقاله این بود که روسها بیش از شش ماه است که در شهر باخموت گرفتار شدهاند، نه عقبنشینی میکنند، نه تجدید قوا میکنند و نه میتوانند پیشروی کنند. نیروهای روسیه در آنجا بهقدری بین نیروهای مسلح عادی و گروه واگنر، که بیشتر بار جنگ در باخموت را حمل میکند، دو قسمت شدهاند، که ارتش روسیه از ارائه گلولههای توپخانه به واگنر خودداری کرده است. امتناع از دادن مهمات به این نیرو در باخموت منطقی نخواهد بود. برخی استدلال کردهاند که ارتش روسیه کمبود گلولههای توپخانهای دارد، که این سوال مطرح میشود چگونه اجازه داده شد این اتفاق بیفتد؟ در ظاهر، به نظر میرسد که جنگی سیاسی بین ارتش منظم و واگنر در جریان است. صرفنظر از علت آن، سوال اساسی این است که چرا یک دولت غیرنظامی، یعنی ولادیمیر پوتین، مداخله نکرده و اقدامات لازم مانند تولید گلولههای بیشتر یا جابهجایی بخشی از نیروها را برای حل مشکل اعمال نکرده است. به عبارت دیگر، یک درگیری پرتنش در ارتش روسیه در جریان است و رئیسجمهور قدرت خود را به نیروها تحمیل نکرده و راهحلی ارائه نکرده است. در اینجا سوال این است که پوتین اراده یا مهمتر از آن قدرت انجام کاری برای حل این مشکل را دارد یا خیر؟ واضح است که من هیچ اطلاع مستقیمی از عملکرد داخلی کرملین ندارم، اما تشخیص میدهم که این یک مانع بزرگ برای دولت روسیه است. بنابراین این احتمال مطرح است که اوکراین و متحدانش میتوانند در جنگ علیه روسیهای که فلج شده، پیروز شوند. اما سناریوی ترسناکتری نیز مطرح است. در سال 1991، زمانی که دیوار برلین فرو ریخت و اتحاد جماهیر شوروی فروپاشید، موضوع اصلی وضعیت سلاحهای هستهای بود. ترس این بود که عناصری در دولت شوروی که در برابر فروپاشی مقاومت میکردند یا فکر میکردند ممکن است بتوانند رویدادها را معکوس کنند، بخشهایی از زرادخانه شوروی را به دست بگیرند و غرب را با آن تهدید کنند. برخی دیگر نگران بودند که اگر سیستم کنترل شوروی خراب شده باشد، افرادی به دسترسی پیدا کرده و شاید موشکی شلیک کنند. چگونگی بهدست آوردن کنترل زرادخانه اتحاد جماهیر شوروی به سرعت به یک نگرانی اساسی تبدیل شد. اما در نهایت نگرانیها با توافق کنترل تسلیحات با میخائیل گورباچف، رهبر شوروی، کاهش یافت. اتحاد جماهیر شوروی ناپایدار بود اما کنترل داشت. میزان کنترل امروز در مسکو نامشخص است. این بدان معناست که کابوس 1991 میتواند دوباره پدیدار شود. اگر رهبری نظامی و سیاسی به همان اندازه که به نظر میرسد پراکنده و غیرقابل پیشبینی باشد، ممکن است بازی پایانی یک بحران عمیق باشد. همه اینها کاملاً فرضی است، اما شکست متعارف یک قدرت هستهای بزرگ، ابهاماتی را در مورد اینکه شکستخوردگان تا کجا ممکن است پیش بروند، به همراه دارد. شاید روسها موشکهایی پرتاب کنند، شاید درباره برخی اقدامات بلوف بزنند و شاید تلاش کنند شکست خود را جبران کنند. احتمال گزینه نهایی ممکن است بینهایت کوچک باشد، اما خطرات آنقدر زیاد است که در مورد سلاحهای هستهای، این احتمال نادیده گرفته شود. شکست دادن یک قدرت هستهای که سیستم فرماندهی و کنترلش از بین رفته است - و رئیسجمهور آن قبلاً تهدید به اقدام هستهای کرده است - کار بسیار دشواری است. اگر دولت روسیه سقوط کند، اقدامات روسها را نمیتوان پیشبینی کرد. صادقانه بگویم، قرار گرفتن در معرض این خطر به نفع ایالات متحده یا اوکراین نیست. من مطمئن هستم که سازمان اطلاعات و ارتش در حال انجام بازیهای جنگی هستند و ممکن است حقیقت را فاش کنند. اما درک از شرایط ما را به این نتیجه میرساند که شکست دادن روسیه به نفع ایالات متحده نیست و حتی اگر اوکراینیها بتوانند روسیه را تهدید کنند، در نهایت باید به توافق بسنده کنند. این امکان وجود داشت که پس از پایان جنگ در ویتنام، افغانستان و عراق با آنها هر رفتاری کرد، زیرا آنها قدرتهای هستهای نبودند. اما اگر روسیه در اوکراین شکست بخورد، هدف بعدی چه خواهد بود؟ حفاظت از اوکراین در ذهن من یک ضرورت استراتژیک است، زیرا تهدید روسیه در صورت پیروزی مسکو در اوکراین افزایش مییابد. اما در هر صورت، اشتهای روسیه از بین نخواهد رفت.