اندیشکدهها
تقابل آمریکا و فرانسه در لبنان
تقابل آمریکا و فرانسه در لبنان
لبنان در آستانه سقوط کامل قرار دارد و اگر واشنگتن نتواند از سقوط یک کشور دیگر در خاورمیانه و عادیسازی فزاینده از اقتدارگرایی کنترلنشده در این منطقه جلوگیری کند، باید از برونسپاری رهبری لبنان به فرانسه دست بردارد.
پس از انفجار بندر بیروت که در آگوست 2020 پایتخت لبنان را ویران کرد، امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، پاریس را بهعنوان یک بازیگر بینالمللی توانا معرفی کرد که توانایی شکست بنبست سیاسی لبنان را دارد و میتواند بحران لاعلاج آن را بهبود دهد
دو روز پس از این انفجار مرگبار، رئیسجمهور فرانسه وارد بیروت شد و به معترضان گفت: «من برای کمک (به دولت) اینجا نیستم، من اینجا هستم تا به شما کمک کنم.»
مکرون وعده داد در عرض 15 روز به تشکیل یک دولت جدید متعهد به ایجاد اصلاحات بسیاری عمیق کمک کند؛ ضربالاجلی که مکرون با توجه به درخواستهای حزبالله و طبقه مافیای سیاسی، آن را تمدید کرد. سابقه کار مکرون در قبال بحران لبنان از آن زمان تاکنون یک شکست تلخ بوده است. او برخلاف اظهاراتش در عدم حمایت از طبقه سیاسی، از نجیب میقاتی که بهعنوان نخستوزیر در جهت گسترش منافع تجاری با فرانسه ازجمله مدیریت بنادر و اخیرا اعطای حقوق نظارت بر خدمات پستی عمل کرده، حمایت میکند.
سفر سلیمان فرنجیه به پایتخت فرانسه در ماه گذشته اتفاق بزرگی را رقم زد. رهبری پاریس در لبنان در نهایت شکست خورده است و اصول خود فرانسویها را نیز زیر سوال برده است. انفعال دولت بایدن در برابر لبنان با وعدههایش برای اولویت قرار دادن دموکراسی در سیاستخارجی دولت خود مغایرت دارد.
اما به نظر میرسد واشنگتن با این حقیقت روبهرو شده که بهسادگی نمیتواند از پس یک برونسپاری دیگر بربیاید یا هدایت پرونده بینالمللی درباره لبنان را بهتاخیر بیاندازد. اخیرا وزارت خزانهداری ایالات متحده دو برادر لبنانی که رابطه نزدیکی با فرنجیه دارند، به نامهای ریمونه و تدی رحمه را به دلیل اقدامات خشونتآمیز با هدف تضعیف روند نهادهای دموکراتیک تحریم کرد.
پس از رسوایی بر سر واردات سوخت غیراستاندارد، تدی رحمه با حمایتهای فرنجیه که او را «دوست» خود خطاب کرده، از دادگاهی شدن رهایی پیدا کرد. آمریکا نیز با اعمال تحریمها بهطور نامحسوس نشان داد که از ریاستجمهوری فرنجیه حمایت نمیکند.
اما با این حال، سیگنالهای واشنگتن همچنان نامشخص است و با دعوت مکرون از فرنجیه تناسبی ندارد. بیانیه اخیر وزارت خارجه آمریکا در مورد لبنان احتمالا برای این بود که بهطور علنی نگرانی واشنگتن از خلاء ریاستجمهوری در لبنان و تمایل آن برای نامزدی «عاری از فساد» را نشان دهد. اما پیامهای ابهامآمیز و لحن متناقض در برابر اتحاد ملی و مسئولیتپذیری و کوتاهی از ارجاع به حاکمیت و دموکراسی این بیانیه را تضعیف کرد.
واشنگتن همچنان میتواند نقش تعیینکنندهای در شکستن قفل مافیایی-شبهنظامیانی در لبنان داشته باشد و به جنبش دموکراتیک و اصلاحطلب کشور فرصت مبارزه دهد. اما برای موفقیت در این امر نمیتواند فرانسه، متحد خود را نادیده بگیرد که برای تقویتلبنانیها در جهت انتخاب یک متحد حزبالله و بشار اسد تلاش میکند. فرانسه از اهرم فرانسهزبانان لبنانی استفاده میکند تا سیاستی را پیش ببرد که براساس فرصتطلبی سریع و بیاعتنایی به اراده مردم لبنان و منفعتطلبی در کشوری ورشکسته است.
تحریم برادران رحمه یک تصمیم خوشایند برای حامیان آمریکا بود، اما حزبالله همچنان معتقد است که میتواند شرایط خود را پیش ببرد و ریاستجمهوری فرنجیه را تضمین کند. آنها بر این روایت تکیه میکنند که جنبش دموکراتیک و اصلاحی لبنان بهتنهایی عمل میکند. لبنان یا از این بحران با یک دموکراسی فعال خارج میشود یا به یک کشور شکستخورده استبدادی تبدیل میشود. واشنگتن نیز باید مشخص کند که هیچ سازشی بین اقتدارگرایی و دموکراسی وجود ندارد و لبنانیها و مکرون بدانند که آمریکا به کدام سمت تاریخ متعهد است.