اندیشکدهها
روسیه آسمان اوکراین را میگیرد؟
روسیه آسمان اوکراین را میگیرد؟
اسناد افشاشده اخیر از وزارت دفاع ایالات متحده این هشدار را دادهاند که موشکهای پدافند هوایی اوکراین روبهاتمام هستند. واضح است که این برای اوکراین بد است، اما چقدر بد است؟ آیا نیروی هوایی روسیه بر فراز آسمان اوکراین خواهد گشت و مسیر جنگ را تغییر خواهد داد؟ خوشبختانه، این موضوع در کوتاهمدت بعید است. نیروی هوایی روسیه همچنین آسیبپذیر است و بعید است که بیش از حد در هوای قلمرو اوکراین پرواز کند. موشکهای کروز و پهپادها داستان دیگری دارند. اوکراین با پدافند هواییاش خواهد توانست از نیروهای نظامیاش دفاع کند اما از شهرها و زیرساختهایش نه.
یکی از نکات مهم افشاشده این بود که پدافند هوایی اوکراین ممکن است تا ماه مه موشکهایش را تمام کند. پدافند هوایی همیشه نقطهضعف اوکراین بوده است، اما در پاییز، زمانی که روسیه شروع به تمرکز حملاتش روی زیرساختها و مشکلآفرینی برای مردم اوکراین کرد، این موضوع به بحران تبدیل شد. قبل از جنگ، اوکراین تنها تعداد محدودی موشکهای کوتاهبرد زمینبههوا داشت، که به نظر میرسد تمام شدهاند. اوکراین تعداد محدودی هم سیستمهای زمینی داشت که گرچه منسوخ بودند، ممکن است ظرفیتهای ادامهداری در مقابل پهپادهای کمسرعت داشته باشند. وضعیت درباره هواپیماهای جنگنده بهتر است. گرچه تعداد محدود است، احتمالا زیر ۵۰ تا، ناتو قطعات یدکی ارائه داده است تا آنها عملیاتی بمانند. جنگندههای اوکراینی که روی قلمرو داخلی کار میکنند، میتوانند حدی از دفاع را در مقابل جنگندهها و موشکهای روسی ارائه دهند. اوکراین به اندازه کافی پدافند هوایی حفظ کرده است که همچنان برای روسیه، خیلی خطرناک خواهد بود اگر بیش از حد از خط مقدم و تأسیسات کلیدی نظامی فراتر برود. تعداد هواپیماهای روسی آنقدر کم است که حتی با ذخیره کاهشیافته موشکها، اوکراینیها همچنان
بتوانند همهشان را بزنند. درباره پهپادها یا موشکهای کامیکازه اما چنین نیست. چون تأمین دوباره محدود یا غیرممکن است، اوکراین نمیتواند از خیلی از پدافندهای هوایی خود به موشکهای کروز و پهپادهایی که روسیه صدها فروند از آنها را دارد، موشک شلیک کند. اما نگرانیها نسبت به اینکه نیروی هوایی روسیه بر فراز آسمان اوکراین خواهد گشت و آزادانه به حمله به اهدافش خواهد پرداخت، بیپایهاند. اوکراین هنوز ظرفیت پدافند هوایی کافی دارد که حریم هوایی خود را برای نیروی هوایی روسیه بهشدت خطرناک کند. بهعلاوه، نیروی هوایی روسیه نشان داده است که از ریسک پرهیز میکند، به خاطر آموزش ناکامی و سیستمهای دفاعی ناکارآمد. نیروی هوایی روسیه بهندرت وارد حریم هوایی اوکراین میشود، بلکه بیشتر از قلمرو روسیه، سلاحهایش را شلیک میکند. از این رو، بیانیه ستاد مشترک زیادهروی میکند وقتی میگوید: «[اوکراین در معرض خطر] از دست دادن توانایی جمعآوری گسترده نیروهای زمینی در [خط مقدم] ضدحمله است.» لااقل برای چند ماه آینده، روسها نخواهند توانست از روبهتقلیل بودن ذخایر موشکی اوکراین برای به دست آوردن برتری عمده در میدان جنگ استفاده کنند. حمله
اوکراینی که مدتهاست انتظارش میرود، خواهد توانست پیش برود. این شهروندان عادی اوکراین هستند که نتایج این وضعیت را حس خواهند کرد. تا اینجای کار، پدافند هوایی اوکراین اگر نتواسته مانع از آسیبرسانی به زیرساختهایش شود، توانسته آنها را کاهش دهد، بهخصوص درباره شبکه برق. همچنان که ذخیره موشکهای دفاعی اوکراین کاهش مییابد، موشکهای کروز و پهپادهای روسی بیشتری از میان این دفاع خواهند گذشت و خسارت بیشتر، قطعی برق بیشتر و رنج بیشتر برای غیرنظامیان ایجاد خواهند کرد. از نظرگاه بیرحمانه نظامی، این قابلقبول است چون عملیات نظامی خواهد توانست با دخالت کمتر ادامه پیدا کند اما این چندان برای مردم رنجور آرامشبخش نیست. بهرغم چشماندازهای کوتاهمدتی که به لحاظ نظامی قابلتحمل هستند، بحرانی بلندمدت در حال شکلگیری است، در شرایطی که منابع پدافند هوایی اوکراین در حال مصرفشدن هستند. همچنان که دفاع ضعیفتر میشود، روسها جسورتر و تهاجمیتر خواهند شد. برای ممانعت از اینکه روسیه برتری عملیاتی قابلتوجهی کسب کند، لازم است اوکراین پدافند هواییاش را ارتقا دهد یا دوباره منابعش را تأمین کند. گرچه سیستمهای مانده از زمان شوروی
همچنان در بازار جهانی در دسترس خواهند بود، اما نادر هستند. تنها سیستمهای ناتو میتوانند این خلاء را پر کنند. برای کشورهای عضو ناتو، این یعنی پذیرفتن میزان بیشتری از ریسک، با برداشتن سیستمها از میان نیروهای خودشان و کاهش ذخایر مهمات به پایینتر از سطح مطلوب؛ اما بهتر است جنگی که در مقابل است را برد تا آن را به نفع جنگی در آینده که ممکن است هرگز نرسد، باخت.