اندیشکدهها
دیدگاه خواص روسیه از جنگ
دیدگاه خواص روسیه از جنگ
اوایل ماه گذشته یک فایل صوتی از مکالمهای میان دو نفر منتشر شد که گفته میشد یک طرف آن لوسیف پریگوژین، تهیهکننده موسیقی است و طرف دیگر فرهاد آخمادوف، سناتور پیشین روسیه. در این مکالمه ضبطشده، هیچکدام در انتقاد از ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، جنگ در اوکراین و وضعیت کلی امور در روسیه کم نگذاشتند. علاقه به افشای اطلاعات در میان روسهای سیاسیشده بهقدری زیاد شده که اظهارات پوتین مبنی بر استقرار تسلیحات هستهای تاکتیکی در بلاروس تحتالشعاع قرار گرفت. برای روسها، این ماجرا نهتنها بیانگر نارضایتی پنهانی از روند جنگ بلکه تاکیدی است بر اینکه حمایت خواص روسیه از تصمیمات کرملین فقط در حرف است.
صحت و سقم این فایل صوتی نسبت به اینکه بیانگر نگرش خواص روسیه به جنگ و رهبر این کشور است، اهمیت کمتری دارد. خشم و ناامیدی در محافل خصوصی در میان تکنوکراتها، بروکراتها، مقامات نظامی و دیگر مقامات امنیتی، صاحبان کسبوکارهای نزدیک به دولت و حتی به اصطلاح فرامیهنپرستان و بهطور کلی از طرفداران تشدید جنگ تا آنهایی که دیدگاه واقعگرایانهتری از جنگ دارند، قابل مشاهده است.
در این گفتوگوی افشاشده، طرفین از الفاظ تندی در قبال رهبران روسی استفاده میکنند و آنها را مانند سوسکهای احمقی که یکدیگر را میجوند توصیف میکنند که کشور را به مرز سقوط میرسانند و آیندهاش را نابود میکنند؛ موضوعی که قبلا بهطور غیررسمی از گعدههای خواص روسیه شنیده میشد: پوتین در اداره روسیه ناموفق بوده است.
صرفنظر از ایدئولوژی، الیت روسیه بر این باورند از زمانی که پوتین جنگ را آغاز کرده باید در آن پیروز شود. حتی آنهایی که با جنگ مخالفند، نمیخواهند خود را در تیم بازنده ببینند، اما دیدگاه آنها همانند حامیان حمله به اوکراین این است که فعالیتهای نظامی روسیه دچار یک شکست زودهنگام خواهد شد. هیچکس نمیداند پوتین چگونه قرار است پیروزی را برای روسیه تضمین کند.
نظامیان روسیه از زمان عقبنشینی تاکتیکی خود در سال گذشته موفقیتهای قابلتوجهی نداشتهاند و هماکنون با یک ضدحمله جدید از سوی اوکراین روبهرو شدهاند. کرملین به دلایل سیاسی تمام نیروهایش را بسیج نخواهد کرد (موج دوم حمله ممکن است بعدا اتفاق بیفتد اما در مقیاس انبوه نخواهد بود). ارتش روسیه نمیتواند یک حمله تمامعیار را راهاندازی کند، دولت هم برای اعمال اصلاحات بسیار تضعیف شده است و صنایع هم توانایی کافی را برای جایگزین سریع واردات از دست رفته ندارد. با وجود تمام این موارد، پوتین خوشبین است و در دنیایی رویایی از پیشرفتهای مداوم و تغییرات انقلابی در اقتصاد روسیه زندگی میکند.
تضمینهای پوتین عده بسیار کمی را توانسته متقاعد کند که روسیه نه با اوکراین بلکه با غرب وارد جنگ شده است و میتواند با فرسایشی کردن روند آن، پیروز میدان باشد. اعتماد اکثریت جمعیت خواص در قطعیت پیروزی روسیه زمانی از بین رفت که ارتش روسیه در سپتامبر گذشته مجبور شد از منطقه خارکیف و سپس در نوامبر از خرسون عقبنشینی کند. شکی نیست که انتشار این مکالمه ضبطشده تا حد زیادی خاطر خواص را مخدوش کرده است. برخی از آنها نگرانند که چه کسانی علاوه بر جاسوسان روسیه به این مکالمات گوش میکنند و دیگران ابراز کردهاند آنچه تاکنون فقط در محافل خصوصی گفته میشد سرانجام به بیرون درز کرده که قطعا با تلاش میهنپرستان خودخوانده منتشر شده است.
در مجموع افشای این مکالمه تاکیدی است بر دو رویکرد متضاد میان خواص روسیه. اول افزایش فزاینده بیم و وحشت و ناامیدی است و حسی که پوتین کشور را از لبه پرتگاه به نابودی زودهنگام میکشاند. دوم افزایش سطح سرکوب در کشور و بلوک میهنپرستانی است که با فراخوانهایشان برای پاکسازی و حتی بدتر کردن شرایط با صدای بلندتر به دنبال ریختهشدن خون بیشتری هستند.
در میان گزارشها از نارضایتی گسترده از پوتین و جنگ، مهمترین تصمیمی که در برابر روسیه قرار دارد چگونگی رفتار با لوسیف پریگوژین و همنوعانش است. با توجه به اینکه کرملین مشغول شناسایی و کشف افراد غیرقابل اعتماد است، نارضایتی و ناامیدی در میان نخبگان در کنار بیاعتمادی و سوءظن متقابل افزایش پیدا میکند.