اندیشکدهها
بیاهمیتی تهدید هستهای پوتین
بیاهمیتی تهدید هستهای پوتین
در تلاشی دیگر برای حفظ پتانسیل هستهای روسیه در تیتر اخبار رسانههای غربی، رئیسجمهور ولادیمیر پوتین اعلام کرده است که ممکن است در بلاروس سلاح هستهای مستقر کند. این بعد از امتناع روسیه از پایبندی به تعهداتش تحت معاهده کنترل تسلیحات هستهای «نیو استارت» با ایالات متحده است و تهدیدات هستهای بیشمار و نهچندان در لفافهاش برای ترساندن غرب در حمایتش از اوکراین. تازهترین حرکت پوتین تنها چیزی را درباره او برجسته میکند که از قبل میدانستیم: او کنترل تسلیحات را در خدمت جاهطلبیهای امپریالیستیاش میبیند و دستکاری خطر هستهای را بهعنوان ابزاری مفید برای باجگیری از آنهایی که دشمن تصور میکرد. این اعزام تسلیحات، اگر رخ دهد، چیز زیادی را هم درباره تصویر نظامی اروپا تغییر نخواهد داد.
مانند اوکراین و ازبکستان، بلاروس از شوروی سلاحهای هستهای ارث برد: ۸۱ موشک بینقارهای و تعداد نامشخصی سلاحهای کوتاهبردتر میدانی. اعلام استقلال بلاروس در سال ۱۹۹۰ این هدف را داشت که کشور را از شر این سلاحها راحت کند و تفاهمنامه ۱۹۹۴ بوداپست سازوکاری برای حذف و انتقال آنها به روسیه در مقابل تضمینهای امنیتی از واشنگتن، لندن و مسکو برپا کرد. با قانون تأسیس ناتو-روسیه در سال ۱۹۹۷، در راستای هدف کاهش متقابل ریسک، اعضای ناتو اعلام کردند که «هیچ قصد، هیچ نقشه و هیچ دلیلی برای استقرار سلاحهای هستهای در قلمرو اعضای جدید» ندارند، موضعی که ناتو تا امروز حفظ کرده است. این توافق تأکید کرد روسیه «همه تسلیحات هستهایاش را به قلمرو ملی خود برگردانده است».
بازگشت تدریجی از این موضع کمی بعد از انتخابات تقلبآمیز ریاستجمهوری بلاروس در سال ۲۰۲۰ شروع شد، زمانی که تنها دخالت روسیه میتوانست الکساندر لوکاشنکو را در قدرت نگه دارد. تغییری که پس از آن در قانون اساسی انجام شد، وضعیت غیرهستهای کشور را پایان داد. در ۲۵ ژوئن ۲۰۲۲، پوتین و لوکاشنکو انتقال موشکهای اسکندرْاِم به بلاروس را اعلام کردند، موشکهای بالستیک شلیک از زمین که ۵۰۰ کیلومتر برد داشتند و نیز اصلاح هواپیماهای جنگنده بلاروسی به نحوی که بتوانند سلاحهای هستهای روسی را حمل کنند. اخیرا، پوتین اعلام کرد که ۱۰ جت بلاروسی بازتنظیم شدهاند و از ماه ژوئیه، تأسیسات انباری در بلاروس میتوانند کلاهکهای هستهای نگهداری کنند.
حتی اگر در بلاروس، روسیه سختگیرانه از الگوی مبتنی بر نیروی هوایی ناتو در اشتراک هستهای کپی کرد تا از گلهگذاری براساس انپیتی جلوگیری کند، استقرار پیش روی سلاحهای هستهای در کنار موشکهای اسکندرْاِم، سابقهای در دوران پس از جنگ سرد بر جا میگذارد که شاید روسیه ترجیح دهد از آن اجتناب کند. اگر کلاهکهای هستهای روسیه الان شروع به ظاهرشدن در بلاروس در کنار موشکهای اسکندرْاِم کنند، دولتهای ناتو ممکن است خود را ناچار به مقابلهبهمثل با استقرار تسلیحات توسط روسیه ببینند.
به لحاظ نظامی اما قرارگرفتن کلاهکهای هستهای روسیه در بلاروس چیز زیادی را تغییر نخواهد داد. موشکهای هستهای تاکتیکی شلیکشده از هواپیماها، کشتیها یا زیردریاییهای روسیه یا از زمین در قلمروی محصور روسیه در کالینینگراد، همین حالا هم میتواند بیشتر شهرهای اروپایی در شرق رودخانه راین را در چند دقیقه دود هوا کند. قراردادن تعداد بیشتری از آنها در بلاروس تنها زمان پرواز آنها را اندکی کاهش خواهد داد و بردشان را اندکی خواهد گستراند. این حرکت بدون تردید برنامهریزان زمان ناتو را با پیچیدگی دیگری مواجه خواهد کرد اما رهبران سیاسی این اتحاد، همین حالا هم دارند هدایت و نیروهای خود را تقویت میکنند تا دشمنی رویزیونیست را با توپخانه هستهای تاکتیکی دارای ۱۹۰۰ کلاهک و سابقه حمله به همسایگان باز دارند یا اگر لازم شد شکستش دهند.
بلاروسیها ممکن است در نهایت آنهایی از کار دربیایند که بیشترین رنج را خواهند برد، اگر پوتین و لوکاشنکو این نقشههایشان را پی بگیرند؛ اما باید توجه داشت که حالا به نظر میرسد رهبران غربی از سروصداهای پوتین کمتر آشفته شدهاند. تلاشهای مکرر او برای باجگیری هستهای از ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ کمتر و کمتر نتیجه میدهد. رهبران ناتو ممکن است هنوز اظهار کنند که برای جنگیدن در کنار اوکراینیها سرباز نخواهند فرستاد، اما تعداد فزایندهای از سطح بالاترین تسلیحات خود را میفرستند، درست در زمانی که حمله روسیه در شتابگرفتن ناکام مانده است.