نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
برجام را احیا کنید
کلس داونپورت، در اندیشکده شورای آتلانتیک نوشت:«درحالیکه آژانس بینالمللی انرژی هستهای هنوز هم بهطور منظم به امکاناتی در ایران که مواد هستهای در آن وجود دارد، دسترسی منظم دارد، اما نقاط کور آژانس نگرانی فزایندهای است. از فوریه 2021، هنگامی که ایران ترتیب نظارتی را بهعنوان پروتکل اضافی به حالت تعلیق درآورد، بازرسان نتوانستهاند از سایتهایی که از برنامه هستهای ایران پشتیبانی میکنند، بازدید کنند. البته این سایتها حاوی مواد هستهای نیستند. این سایتها شامل مکانهایی نظیر کارگاههای سانتریفیوژ ایران، معادن اورانیوم و کارخانههای آن و امکانات تولید آب سنگین است. ایران همچنین در برخی از این مکانهای کلیدی در ژوئن سال 2022 دوربینها را خاموش کرد. دادههای نظارتی در نظر گرفته شده بود که IAEA در صورت ترمیم JCPOA، پایه و اساس فعالیتهای هستهای ایران را مجدداً تنظیم کند. برای اولین بار، آژانس بینالمللی انرژی هستهای در گزارش 28 فوریه خود اعلام كرد كه نقصهای نظارت مانع از این میشود که سابقهای دقیق از فعالیتهای هستهای ایران در مناطق خاصی مانند تولید اجزای سانتریفیوژ ثبت شود. در نتیجه، آژانس بینالمللی
انرژی هستهای هشدار داد که برای ایجاد مبانی مورد نیاز برای تأیید محدودیتهای برجام (در صورت احیای این توافق)، حتی اگر ایران با آژانس همکاری کند، زمان قابلتوجهی مورد نیاز خواهد بود. این یافته پیامدهای جدی برای پایداری توافق در آینده دارد، خواه این توافق همان برجام باشد یا یک توافق جدید. اگر آژانس بینالمللی انرژی اتمی نتواند با اطمینان محدودیتها را تأیید کند، اعتماد به ایران در خصوص پایبندی به محدودیتهای هستهای تضعیف میشود. آژانس بینالمللی انرژی اتمی همچنان به تأکید بر نگرانیهای خود در مورد شکاف نظارت ادامه داده است. مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی هستهای، اخیراً در گفتوگویی در تاریخ 7 فوریه در اندیشکده چتمهاوس این نکته را بیان کرد و گفت که «شکاف» نگرانکننده است و بازگرداندن یک تصویر کامل از برنامه هستهای ایران «بسیار دشوار خواهد بود». وی هشدار داد که اوضاع بدون گفتوگو «بدتر میشود.»
نبود نظارت در این سایتهای خاص این خطر را افزایش میدهد که ایران ممکن است مواد، مانند سانتریفیوژها را برای یک برنامه پنهانی استفاده کند. بهعنوان مثال، گزارش آژانس در اول فوریه، خاطرنشان كرد كه ایران پیکربندی آبشار IR-6 خود را در فردو تغییر داد، بدون آنكه آژانس را مطابق آنچه در توافقنامه خود لازم است، مطلع كند. مؤثرترین راه برای رفع خطر در حال رشد توسط برنامه هستهای که به سرعت در حال پیشرفت هستهای است، احیای برجام است. برجام ثابت کرد که یک معامله مؤثر و قابل اثبات است. اما به نظر میرسد که این مسیر برای آینده نزدیک مسدود شده است، البته نه برای همیشه. درحالیکه عدم تمایل ایالات متحده و اروپاییها برای برقراری مجدد با ایران قابل درک است، اما بهانه خوبی نیست. با پیشرفت برنامه هستهای ایران، تشخیص حرکت ایران به سمت بمب چالشبرانگیزتر خواهد شد. علاوه بر این، عوامل ژئوپلیتیکی میتوانند بر تصمیمگیری تهران به نفع تولید سلاحهای هستهای تأثیر بگذارند. در حال حاضر، تهران هزینه بالایی را برای پیشبرد برنامه هستهای خود پرداخت میکند، بدون اینکه هیچیک از مزایای امنیتی درک شده از بازدارندگی را به دست آورد.
خرابکاری یا حمله نظامی که برای به عقب راندن برنامه ایران طراحی شده است، میتواند مقامات عالی ایران را به این نتیجه برساند که سلاح هستهای برای دفاع از ساختار حاکمیت فعلی و امنیت سرزمینی و یکپارچگی دولت، ضروری است. اگر دولت جو بایدن بخواهد از ایران مسلح به سلاح هستهای اجتناب کند باید به سرعت عمل کند تا در قالب مذاکرات تلاش جدیدی برای احیای برجام صورت داده و بحران را از میان بردارد. یک معامله محدود یا یکسری حرکات که از تشدید بیشتر تنش جلوگیری میکند، میتواند زمان و مکان لازم برای مذاکرات جدید را که در طولانیمدت ایران را از سلاح هستهای دور میکند، ایجاد کند.»