نگاه خارجی
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
آنچه در این ستون میخوانید، دیدگاههای رسانههای خارجی است که صرفا جهت اطلاعرسانی منتشر میشود و این دیدگاهها موضع روزنامه «هممیهن» نیست.
زمان برای دیپلماسی
نزدیک به دو سال است که ایالاتمتحده تلاش کرده با مذاکره با ایران توافق هستهای سال 2015 را احیا کند، اما شکست خورده است. واشنگتن و متحدان اروپاییاش همچنان از بستن درهای دیپلماسی خودداری میکنند. دلایل آنها منعکسکننده خطر رویکردهای جایگزین، پیامدهای غیرقابل پیشبینی حمله نظامی به ایران و این باور است که هنوز زمان برای تغییر مسیر تهران وجود دارد. جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هفته گذشته پس از نشست مقامات اتحادیه اروپا در بروکسل گفت: «من فکر میکنم ما گزینه بهتری از برجام برای اطمینان از عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای نداریم. ما باید تا جایی که ممکن است در تلاش برای احیای این توافق به تعامل ادامه دهیم.»
سختیها برای احیای این توافق حالا بیشتر شده است. ایران با اعتراضات مردمی مواجه بود که بهشدت با آن برخورد کرد. هواپیماهای بدون سرنشین ایرانی ظاهراً راه خود را برای کمک به جنگ روسیه در اوکراین باز کردهاند و تهران برنامه هستهای خود را تسریع کرده است که همه اینها هزینه سیاسی کاهش تحریمهای ایران را افزایش میدهد. رابرت آینهورن، کارشناس منع اشاعه در اندیشکده موسسه بروکینگز، میگوید: «هر روز کارشناسان بیشتری را میبینید که میگویند این بدترین زمان برای احیای توافق است و ما فقط باید بر رژیم ایران فشار بیاوریم.» در سال 2018، دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق ایالاتمتحده، توافق سال 2015 را که غنیسازی اورانیوم را به خلوص 3.67 درصد محدود میکرد، زیرپا گذاشت. ترامپ تحریمهای آمریکا علیه ایران را مجدداً اعمال کرد و باعث شد تهران فعالیتهای هستهای که قبلاً ممنوع شده بود را از سر بگیرد و نگرانیهای آمریکا، اروپا و اسرائیل مبنی بر اینکه ایران بهدنبال بمب اتم باشد، احیا شود. ایران هرگونه ادعا برای ساخت سلاح هستهای را رد کرده است. اما اکنون در حال غنیسازی اورانیوم تا 60 درصد در فردو است؛ سایتی که در زیر کوه مدفون است،
که تخریب آن از طریق بمباران را سختتر میکند.
یک تخمین اطلاعاتی ایالاتمتحده که در اواخر سال 2007 فاش شد، با اطمینان بالا ارزیابی کرد که ایران تا پاییز 2003 برای تولید تسلیحات هستهای تلاش میکرد، اما بعد از این تاریخ این تلاشها را متوقف کرد. دیپلماتها معتقدند ایران غنیسازی تا 90 درصد را آغاز نکرده است. یک دیپلمات غربی گفت: «اگر ایران برنامه نظامی خود را به وضوح از سر بگیرد و 90 درصد غنیسازی کند، کل بحث در ایالاتمتحده، اروپا و اسرائیل تغییر میکند.» سیاستمداران آمریکایی به دلیل نحوه برخورد با اعتراضات ایران که پس از مرگ مهسا امینی زن 22ساله ایرانی آغاز شد، نسبت به کنار گذاشتن توافق با ایران قانعتر شدهاند.
یک مقام ارشد دولت بایدن که خواست نامش فاش نشود، گفت: «با این حال، اگرچه مذاکرات متوقف شده است، انریکه مورا، دیپلمات اروپایی که مذاکرات هستهای را هماهنگ میکند، به گفتوگو با همه طرفها ادامه میدهد». رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران ماه گذشته در پاریس به خبرنگاران گفت: «ما به فشار ادامه میدهیم اما درها را برای بازگشت به دیپلماسی باز نگه میداریم.» وی افزود، اگر ایران از «آستانه جدیدی در برنامه هستهای خود عبور کند، بدیهی است که به این اقدام پاسخ داده خواهد شد و این پاسخ متفاوت خواهد بود.» او توضیح بیشتری نداد. ایران احیای این توافق را به بسته شدن تحقیقات آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) در مورد آثار اورانیوم در سه سایت منوط کرده است. ایالاتمتحده و متحدانش با این شرط موافقت نکردهاند.
چندین دیپلمات غربی میگویند که معتقد نیستند هیچگونه سنجش قریبالوقوعی برای اقدام نظامی علیه ایران وجود داشته باشد و پیشنهاد کردهاند که چنین حملهای میتواند بهسادگی هرگونه تمایل ایران برای دستیابی به سلاح هستهای را تقویت کند و خطر مقابله به مثل ایران را افزایش دهد. این دیپلمات غربی گفت: «فکر نمیکنم... کسی گزینه نظامی را در کوتاهمدت متصور باشد. راهحل نظامی وجود ندارد و من نمیشنوم که کسی خواستار آن باشد.» دیپلماتی دیگر گفت:«عملاً غیرممکن است که اسرائیل بدون حمایت غرب ایران را بمباران کند.»