تعهد ۲ میلیارد لیتر صــادرات بنــزیـن
پاسخ شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران به گزارش هم میهن
پاسخ شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران به گزارش هم میهن
پیرو مطلب منتشرشده تحت عنوان «ارزانفروشی بنزین به خارجیها» مندرج در روزنامه هممیهن، صفحات 10 و 11 روز دوشنبه 14/09/1401 شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران پاسخی ارسال کرده که در ادامه میخوانید: وزیر نفت در دولت قبل بدون توجه به ظرفیتهای تولید در پالایشگاههای کشور، برنامههای دستوری را برای صادرات بنزین تعریف کرده بود که این موضوع دو میلیارد لیتر تعهد صادراتی بنزین برای دولت سیزدهم ایجاد کرد. برنامههای صادراتی در سال 99 نشان میدهد که خوراک پالایشگاه ستاره خلیجفارس بیش از چهارصد هزار بشکه تعریف شده و مرتبا هم این برنامهها به دلیل غیرواقعی بودن، کاهش یافته و اصلاح شده است. درحالیکه سابقه نداشته که در یک سال سه مرتبه اصلاحیه برنامه تولید صادر شود. در این برنامهها، میزان تولید بنزین غیرعادی و غیرواقعی تعیین شده و عددها در برخی ماهها بالای 109 میلیون لیتر در روز است. وزیر نفت وقت، با تکلیف برنامه غیرواقعی بهجای عملکرد واقعی و افزودن 5/1 میلیارد لیتر از مخازن به صادرات هرگونه تغییر در ارقام تعیینشده را منوط به موافقت خود مینماید. لذا مدیریت بازرگانی وقت برای صادرات بنزین بدون توجه به تراز تولید و مصرف و وضعیت موجودی اقدام به عرضه و قرارداد نمود که منجر به تغییر ارکان معامله پس از انتشار اطلاعیههای عرضه، تغییر مبادی و مقاصد و حتی نوع فرآورده گردید.
بسیاری از شرکتها نیز با این افق دید که صادرات بنزین ایران افزایشی خواهد بود، شروع به امضای قرارداد با بخش بازرگانی و پرداخت نقدی بهای بنزین کردند. با روی کار آمدن دولت سیزدهم مشخص شد که حجم قابل توجهی از تعهدات صادرات فرآوردههای باقیمانده و انجام تعهدات به دولت فعلی واگذار شده است. تعهدات دولت قبل برای صادرات بنزین در حوزه دریایی حدود 12 میلیون بشکه و در حوزه زمینی نیز حدود 200 میلیون لیتر بود. عرضههای مکرر و پیوسته اضافی، غیرمتعارف و مازاد بر توان تولید و توزیع جهت صادرات به کشورهای همجوار به شکل تماما نقدی فروخته شده و تعهدات در مقابل خریداران ایفا نشده بود. همچنین مکانیسم عرضه با قیمت ثابت که از مدت انجام آنها نزدیک به یک سال سپری شده بود مبانی بازار و رقابت و شفافیت را خدشهدار و محل ابهام کرده بود.
مبادله قراردادهای صادراتی بنزین در دولت قبل
تعهدات صادرات بنزین از دولت قبل در سالهای 1399 و حتی 1400 ایجاد شده بود که طبیعتا قیمت بنزین در آن دورهها متفاوت از وضعیت فعلی است. بهعنوان مثال در آن زمان محمولههایی با قیمت تنی 235 دلار فروخته شده بود که عدد پایینی نسبت به وضعیت فعلی قیمت بنزین است. در این قراردادها، قیمت ثابت و نه شناور در نظر گرفته شده و به صورت نقدی هم در همان زمان پرداخت شده بود. این موضوع باعث شد که در این دولت بنزین فروخته شده در دولت قبل با قیمتهای 200 تا 400 دلاری تحویل داده شود، درحالیکه قیمت فعلی روی تنی 800 دلار بود. در نتیجه تسویه کردن قراردادهای قبلی و تحویل بنزین در آمار گمرک هم تاثیرگذار بوده و باعث شده میانگین قیمت افت پیدا کند نه اینکه ارزانفروشی شده باشد. براساس این تعهدات، دولت سیزدهم محمولهها را تدریجا تحویل داد زیرا با روی کار آمدن دولت سیزدهم و واردات واکسن، شیوع کرونا فروکش کرد و محدودیتهای کرونایی برداشته شد در نتیجه فنر مصرف بنزین رها شد و به میزان تولید نزدیک شد. بنابراین علاوه بر اینکه باید بنزین مورد نیاز در تعطیلات نوروز 1401 ذخیره و تامین میشد، همچنین تدریجا تعهدات صادراتی نیز صورت میگرفت. صادرات فرآوردههای نفتی در دولت سیزدهم در دو محور انجام شد که بخشی مربوط به تعهدات دولت قبل در حوزه فروش زمینی بوده که حدود 73 میلیون دلار ارزش داشت و در سال 99 و 1400 پول آن دریافت و در دولت قبل به حساب خزانه واریز شده بود ولی تعهدات قراردادی که حدود 180 هزار تن بوده معوق مانده بود. طبیعتا با زمان تحویل و ارزش روز به دلیل افزایش بهای نفت خام با ارزش قرارداد مغایرت داشت. زمان ایفای این قراردادها تمدید شده اما نرخ ثابت در نظر گرفته شده بود و تعهدات به دولت سیزدهم منتقل شد. بررسیها نشان میدهد این تعهدات قراردادی که بهطور کامل محقق نشده بود، باید قبل از اتمام دولت قبل انجام میشد، متاسفانه این کار انجام نشد که وضعیت تناژ و تاریخ قرارداد و میزان باقیمانده مشخص است.
تکذیب صادرات بنزین 39 سنتی
روش معامله و روشی که در بحث تخفیف معاملاتی انجام شده بود و تغییر مقاصد و مبدأ مواردی بود که در فرایند معاملات ابهام ایجاد میکرد و فرایند رقابتی در بورس اتفاق نمیافتاد. با این حال در دولت سیزدهم علاوه بر انجام تعهدات قبلی دستورالعمل جدید جهت تغییر رویههای قبلی برای ایجاد شفافیت و مستندسازی و هماهنگی واحدهای عملیاتی تدوین شد که فرایند آتی زمینه عرضه رقابتی متناسب با شرایط بازار و وضعیت موجودیها فراهم شد. مستندات هم نشان میدهد عرضههای مکرر و اضافی به موقع به دلایل متعدد تحویل نشده بود. صادرات در حوزه بنزین و نفتوگاز عمدتا هم به کشور همجوار به صورت زمینی بوده و به صورت نقدی فروش رفته بود و تشریفات قراردادی و تعهدات در مقابل خریداران قبلی ایفا نشده بود. در این زمینه دولت مجبور بود براساس همان قیمتها و مکانیسم عرضه قیمتی ثابتی که نزدیک به یک سال از زمان آن سپری شده بود عمل کند. طبعا براساس همان رویه انجام این تعهدات با مشکلات جدی همراه بود. اما در دولت جدید در صادرات دریایی ارقامی که دیده شده و براساس مستندات است، همه رقمهایی است که با قیمتهای بالای رقابتی در بازار انجام شده است. در واقع در دولت جدید هر چه صادرات انجام شده، با قیمتهای رقابتی بوده است. صادرات در این دولت بر مبنای قیمتهای متعارف بازار است و صادرات بنزین به قیمت 39 سنت صحت ندارد. برای روشنتر شدن موضوع باید اشاره کرد که بنزین صادرشده براساس تعهدات دولت قبل با قیمت متوسط 28 سنت در لیتر صادر شده است که به صورت زمینی به مقاصدی چون عراق، ارمنستان، افغانستان و ازبکستان صادر شده است. در عین حال بنزین صادرشده در دولت جدید از طریق دریا در سال 1401 براساس قیمتهای جدید نفت به طور متوسط 77 سنت در لیتر صادر شده است.