اندیشکدهها
معنای سفر شی به عربستان
معنای سفر شی به عربستان
اندیشکده شورای آتلانتیک نوشت، شیجینپینگ، رهبر چین برای یکسری جلسات با کشورهای خاورمیانه، به عربستان سعودی سفر کرد که بیش از 30 قرارداد انرژی و سرمایهگذاری را منعقد کرد و با احترام زیاد کشور میزبان مواجه شد. این دیدار گرم در تضاد با نشست جو بایدن، رئیسجمهور آمریکا با محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان سعودی در تابستان امسال بود. طبیعی است که بخواهیم سفر شی را بهعنوان نقطه مقابل سفر بایدن به عربستان ببینیم، اما تصویر بزرگتر و بسیار جالبتری هم وجود دارد. این پنجمینباری است که یکی از روسایجمهور چین به عربستان میرود. با هر یک از این سفرها، روابط دوجانبه این دو کشور، عمیقتر و گستردهتر شده است. این دو در تعامل با یکدیگر، طیف وسیعی از منافع را دارند و این مهمتر از آن است که واشنگتن تصور کند. چین معمولا حدود 18درصد نفت خود را از عربستان سعودی تامین میکند. تجارت بین این دو کشور در سال 2021 بالغ بر 80 میلیارد دلار بود و شرکتهای چینی از سال 2005 تاکنون بیش از 36میلیارد دلار در عربستان سعودی قرارداد بستهاند. با توجه به مشکلات فراوان دولت چین با گروههای اقلیت مسلمان در آن کشور، نقش عربستان سعودی در کشورهای
اسلامی در جهان، آن را به شریکی مهم برای چین تبدیل میکند. برای سعودیها هم، چین شریک تجاری شماره یک است که تامینکننده فناوری بزرگ، مشتری بلندمدت انرژی و شریک استراتژیک جامع با کرسی دائمی در شورای امنیت سازمان ملل است. دو کشور در طول قرن گذشته روابط خود را بیشتر کردهاند و این دیدار بر همین اساس استوار است. بنابراین، این سفر، چیزی بیش از یک واکنش به اشتباهات فرضی ایالاتمتحده است. روابط اقتصادی عربستان سعودی و چین برای سالهای متمادی در حال رشد بوده است، اگرچه این روابط تا حد زیادی به حوزه نفت و پتروشیمی محدود شده است.
عربستان از سال 1989، زمانی که علیالنعیمی مدیر اجرایی آرامکو بود، چشمش به چین بود. او معتقد بود که چین روزی بازار اصلی نفت خام عربستان خواهد شد. با این حال، وقتی در سال 1989 از چین بازدید کرد تا بازارهای بالقوه را جستوجو کند، خیلی تحت تاثیر توسعه صنعتی آن کشور قرار نگرفت و تصمیم گرفت تا زمانی که خودروهای بیشتری را در جادههای چین ببیند، صبر کند.
در سال 1992، آرامکو اولین قرارداد بازاریابی خود را با چین امضا و مذاکراتی را برای افتتاح یک پالایشگاه نفت در چین آغاز کرد. سال 2003 بود که عربستان به بزرگترین تامینکننده نفت چین تبدیل شد، اگرچه در سالهای اخیر، این عنوان، بین روسیه و عربستان دست به دست شده است. چین به ثبات و امنیت ژئواستراتژیک وسواس دارد، زیرا اینها اهرمهای منافع اقتصادی پکن هستند. این امر، خاورمیانه را به یکی از معدود مناطق در جهان تبدیل میکند که در آن، منافع و ترجیحات چین و ایالاتمتحده به هم نزدیک است.
از سوی دیگر، اکثر کشورهای حوزه خلیجفارس میدانند که صلح و امنیت آنها به روابطشان با ایالات متحده وابسته است و نیز بهخوبی میدانند که چین در آینده قابل پیشبینی یا نمیتواند یا نمیخواهد جای ایالات متحده را بگیرد. در عین حال، آنها نگران واکنش ضعیف کاخ سفید به مجموعهای از حملات تروریستی توسط نیروهای نیابتی به زیرساختهای حیاتی انرژی و مراکز غیرنظامی و مالی هستند. درحالیکه بسیاری از کشورهای خلیجفارس به فکر آینده خود پس از سوختهای فسیلی هستند، واشنگتن در تلاش است تا گزینههای آنها را در مقابل چین محدود و مجبورشان کند در جنگی که متعلق به آنها نیست، طرفی را انتخاب کنند. اما عربستان همانطور که وزیر خارجهاش گفته، به «قطبیشدن یا انتخاب بین یک شریک یا شریکی دیگر» اعتقاد ندارد و به همه شرکا نیازمند است.